خلاصه رویداد
در ساعات پایانی روزهای اخیر یک آتشسوزی گسترده در مجتمعهای مسکونی تحت عنوان وانگ فُک کُرت در منطقه تایپو، حاشیه شهر شمالی هنگ کنگ آغاز شد. به گزارش تیم آرشیو کامل، این آتشسوزی که از بامبهساختها و نماهای ساختمانی آغاز شد، به سرعت در هفت برج از مجموعه هشتبرجی گسترش یافت و باعث جان باختن 94 نفر شد. صدها نفر دیگر همچنان مفقود اعلام شدهاند و نیروهای امدادی و آتشنشانی همچنان در حال انجام عملیات جستوجو و نجات هستند. چهارشنبه 26 نوامبر (5 آذر) آغاز شد و با وجود تلاشهای شبانهروزی، کار جستوجو و ارزیابی خسارات همچنان ادامه دارد.
جزئیات حادثه
برجهای این مجتمع مسکونی-یارانهای از هشت ساختمان با 32 طبقه تشکیل شده بودند. آتشسوزی در یکی از برجها آغاز شد و به سرعت به برجهای دیگر سرایت کرد. بنا بر گزارشها، سازههای نما و داربستهای بامبو در بازسازی اخیر به کار گرفته شده بود و همچنان یکی از محورهای بررسی مقامات است تا مشخص شود آیا استفاده از مصالح ساختمانی با استانداردهای ایمنی لازم مطابقت دارد یا خیر. درگیری آتش با شدت زیاد، گرمای شدید و وزش باد شدید از عواملی بود که عملیات امدادرسانی را دچار مشکل میکرد.
به گزارش مقامهای محلی، حدود 900 نفر از ساکنان این مجتمع که اغلب در واحدهای 40 تا 45 متری با مساحتهای نسبتاً کوچک سکونت داشتند، به پناهگاههای موقت منتقل شدند و تیمهای امداد وضعیت سایر واحدها را به دقت بررسی کردند تا از وجود مصدوم یا مفقود مطمئن شوند. عملیات جستوجو با چراغهای قوه و تجهیزات تخصصی همچنان در حال انجام است و نیروهای آتشنشانی تلاش میکنند تا از فروریزش احتمالی آوار جلوگیری شود و آتش دوباره شعلهور نشود. در این میان، آتشنشانی اعلام کرده است که عملیات به شکل گسترده و با تمرکز بیشتری در حال انجام است تا صحت وجود مصدوم یا مفقود در هر واحد ساختمانی تأیید شود.
تعداد جانباختگان، مفقودان و وضعیت امدادرسانی
تاکنون 94 نفر به دلیل این فاجعه جان خود را از دست دادهاند و تعدادی از واحدهای بالای برجها دچار آسیب شدید شدهاند. مقامات تائید کردهاند که تعداد مفقودان همچنان در حال بررسی و بهروزرسانی است و ممکن است تغییراتی در آمار اعلامی رخ دهد. جان لی، رهبر کمیته امنیتی هنگ کنگ، با تأکید بر همکاری با خانوادههای قربانیان اعلام کرده است که تماس با 279 نفر از ساکنان در اوایل روز پنجشنبه قطع شده بوده و تیمهای امدادی به دنبال یافتن پاسخ برای این افراد هستند. درگیری مقامات با این حادثه همچنان به تحقیقات درباره علت و ترکیب مصالح مورد استفاده در نمای بیرونی ساختمانها و داربستها ادامه دارد. در پی این حادثه، سه نفر نیز به اتهام قتل دستگیر شدهاند؛ دو مدیر پروژه و یک مشاور مهندسی از شرکت ساخت و ساز تحت بررسی قرار گرفتهاند. مقامات از اعلام نام شرکت خودداری کردهاند، اما گزارشها از بازرسی دفتر شرکت «پرستیژ» حکایت دارد و پلیس در حال بررسی دقیقتر است.
طبق گزارشهای اولیه، احتمال میرود مصالح بهکار رفته در نما و سیستمهای ایمنی ساختمانها از استانداردهای لازم برخوردار نبوده و در نتیجه گسترش سریع شعلهها تشدید شده است. با وجود اینکه آتشنشانان در حال حصر آتش هستند، گرمای شدید و وجود آوارهای آتشزا همچنان کار امدادرسانی را با دشواری مواجه میکند. مشابه این رویدادها در گذشته نشان داده است که وجود سیستمهای هشدار دود ناکافی و نبود تسهیلات ایمنی مناسب در برجهای مرتفع میتواند اثرات فاجعهآمیزی به همراه داشته باشد. ساکنان پیش از بازبینی دقیق مقررات ایمنی آتشنشانی هنگ کنگ، در این ساختمانها زندگی میکردند و در برخی واحدها ممکن است امکانات ایمنی مناسبی در دسترس نبوده باشد.
پسزمینه ایمنی و محیطی، و پیامدهای اجرایی
این آتشسوزی، که در روزهای اخیر به یکی از مر گبارترین حوادث شهری هنگ کنگ در چند دهه اخیر تبدیل شد، توجه جهانی را به مسئله ایمنی در ساختمانهای بلند و کیفیت مصالح ساختمانی جلب کرده است. مقامات هنگ کنگ در حال بررسی هستند تا مشخص کنند آیا استفاده از داربستهای بامبو و نماهای ساختمانی، در کنار بهکارگیری مصالح کمکیفیت و کمبود سیستمهای خاموشکننده خودکار، آیا نقشی در گسترش آتش داشته است یا خیر. این حادثه همچنین به پرسشهای اجرایی درباره نحوه بازبینی و تقویت مقررات ایمنی آتشنشانی و کاربری مجدد برجهای بلند در فضای شهری پاسخ میدهد. برخی ناظران از لزوم بهروزرسانی سریعتر استانداردهای ساختمانی و همچنین تقویت آموزشهای ایمنی برای ساکنان این دسته از مجتمعها سخن میگویند تا در آینده از تلفات سنگین جلوگیری شود.
نتیجهگیری و پیامدهای آینده برای ایمنی شهری
این فاجعه با وجود تلاشهای بیوقفه امدادگران و آتشنشانی، نشان میدهد که داشتن یک نظام ایمنی ساختمانی جامع، از طراحی اولیه تا بازسازی و نگهداری، نقشی کلیدی در کاهش تلفات دارد. هرچند که هنوز بخش زیادی از حقیقت حادثه روشن نشده است، اما روشن است که بهبود مستمر در طراحی نما، استفاده از مصالح ایمن، نصب سیستمهای هشدار دود، و نظارت دقیق بر اجرای پروژههای بازسازی میتواند از شدت خسارات در حوادث آینده بکاهد. همچنین با توجه به بحران مسکن در برخی از شهرهای بزرگ جهان، توجه به استانداردهای ایمنی در ساخت و سازهای بلند، بهویژه در پروژههای با مشارکت دولتی و بخش خصوصی، از اهمیت بالایی برخوردار است.
تحلیل اجرایی با نگاه به چارچوب ایمنی ایران
تحلیل اجرایی با نگاه به چارچوب ایمنی ایران
در چارچوب قوانین جمهوری اسلامی ایران، الزامات ایمنی ساختمانها از طریق ضوابط ملی، استانداردهای کارشناسی، و مقررات آتشنشانی و ایمنی کار تعیین میشود. رعایت الزامات مرتبط با شناسایی خطر، نصب سامانههای اعلام و خاموشکنندههای خودکار، استفاده از مصالح ایمن، و طراحی مسیرهای خروج اضطراری از نکات کلیدی است که در پروژههای بلندمرتبه رعایت میشود. با این حال، تجربه فاجعههای ساختمانی در کشورهای مختلف نشان میدهد که اجراییسازی این مقررات، به هماهنگی دقیق میان نهادهای اجرایی، نظارت مؤثر، و بازرسیهای دورهای نیاز دارد. این واقعه مرور جدی بر اهمیت بررسیهای ایمنی در پروژههای بازسازی، بهکارگیری مصالح با استانداردهای مشخص و آموزشهای مستمر برای ساکنان میافزاید و میتواند بهبودهای لازم در فرآیندهای بازرسی و پروانههای ساخت در ایران را تقویت کند. در عین حال، اجرای مسیرهای پاسخ به بحران در بناهای بلند، بهویژه در مناطق پرتراکم جمعیت، از نظر قانونی و اجرایی باید با شفافیت و گزارشپذیری بالا انجام شود تا اعتماد عمومی حفظ گردد.