مقدمه: نشست خزر در رشت و نقش روسیه
در روزهای آتی، شهر بندری رشت پذیرای نشست استانداران ساحلی دریای خزر خواهد بود. این رویداد که از سوی کشورهای ساحلی مناطق ساحلی پنجگانه خزر دنبال میشود، با هدف تقویت همکاریهای اقتصادی، ترانزیت و مسائل زیستمحیطی مطرح شده است. حضور مقامات ارشدFrom کرانههای مختلف خزر در این نشست نشاندهنده ارادهی فزاینده برای ایجاد یک مسیر عملی و پایدار در حوزههای بحرانی منطقه است. برای منطقه شمال-جنوب و حلقههای لجستیک بینالمللی، این نشست میتواند گامهایی رو به جلو محسوب شود و چشمانداز همکاری امنتر و کارآمدتر را ترسیم کند.
به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل، رویداد یادشده با شعار «خزر، پل دوستی و توسعه منطقهای» برگزار میشود و رشت به عنوان مرکز استان گیلان در تاریخ ۲۷ و ۲۸ آبان میزبان نمایندگان استانهای ساحلی میشود.
زمینههای مطرحشده و محورهای گفتوگو
سخنگوی وزارت امور خارجه روسیه، ماریا زاخارووا، در نشست خبری هفتگی خود در مسکو توضیح داد که این نشست به ابتکار ایران آغاز شده و مناطق ساحلی روسیه از جمله جمهوریهای داغستان، Kalmykia و منطقه آستراخان قصد دارند در بالاترین سطح در این اجلاس حضور یابند. محورهای گفتوگو طیفی گسترده از همکاری را دربرمیگیرد که شامل اقتصاد و سرمایهگذاری، ترانزیت و لجستیک، توسعه کریدور حمل و نقل بینالمللی شمال-جنوب و همچنین حفاظت از محیط زیست دریای خزر میشود. این چارچوب نشان میدهد که طرفهای ساحلی به دنبال ایجاد هماهنگی عملی است تا حملونقل دریایی و مسیر ترانزیت منطقهای را بهبود بخشند و به رقابتپذیری اقتصاد منطقه بیفزایند.
پیامها و چارچوبهای همکاری از زبان مقامات روسیه
زاخارووا با تأکید بر مسئولیت مشترک کشورهای ساحلی و مناطق همجوار آن در قبال وضعیت دریای خزر، بر اهمیت ایجاد معماری امنیتی جدید در این پهنه آبی تأکید کرد. او گفت که نشست پیش رو نه تنها بهبود همکاریهای اقتصادی را در بر میگیرد بلکه به تقویت ثبات و ایجاد چارچوبهای مشترک برای مدیریت منابع و حفاظت از اکوسیستم حساس دریای خزر میانجامد. به تعبیر وی، این نشست میتواند عقبنشینی از مفاهیم چنددههای را به نفع رویکردی مبتنی بر اعتماد و شفافیت جایگزین کند و مسئولیتهای مشترک littoral states را برای توسعه پایدار یادآوری نماید.
اهمیت رشت به عنوان میزبان و چشمانداز منطقهای
رشت با استقرار زیرساختهای حمل و نقل و ارتباطی مناسب و موقعیت استراتژیک خود در حاشیه دریای خزر، به عنوان نقطه عطفی برای گفتوگوهای عملی در زمینه زیرساختها و ترانزیت مطرح میشود. در چارچوب نشستهای گذشته، شهرهای ساحلی یا کشورهای همجوار به مرور تجربههای موفقی در هماهنگی و اجرای پروژههای مشترک دست یافتهاند. اما این دوره از مذاکرات با حضور نمایندگان بالادست از پنج کشور ساحلی میتواند به ارزیابی دقیقتری از ظرفیتهای منطقه منجر شود و راهکارهای اجرایی برای بهبود ترانزیت، کاهش هزینهها و افزایش سرعت حملونقل بینالمللی ارائه دهد.
به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل، شعار نشست در رشت «خزر، پل دوستی و توسعه منطقهای» است و این موضوع میتواند به ایجاد قالبی عملی برای همکاریهای چندجانبه منتهی شود.
پیامدهای اقتصادی و زیستمحیطی برای کشورها و بنادر خزر
در کنار جنبههای سیاسی و امنیتی، جنبههای اقتصادی نشست نیز اهمیت بسزایی دارند. توسعه کریدور حمل و نقل شمال-جنوب میتواند ظرفیتی جدید برای دسترسی به بازارهای اروپا و آسیا ایجاد کند و با استفاده از بنادر ساحلی منطقه، ظرفیت ترانزیت کالا را افزایش دهد. این امر به ویژه برای ایران و دیگر کشورهای ساحلی میتواند به رشد تعرفهای، ایجاد فرصتهای شغلی و توسعه زیرساختهای لجستیکی منجر شود. از سوی دیگر، حفظ محیط زیست دریای خزر به عنوان یک منبع باارزش برای تولید انرژی، صید و گردشگری از جمله مواردی است که در گفتوگوهای فنی به آن پرداخته میشود. اهمیت حفاظت از اکوسیستم دریای خزر با وجود فشارهای صنعتی و تولید انرژی، یکی از مباحث کلیدی است که با وجود چارچوبهای همکاری مشترک، به صورت جداگانه پیگیری میشود.
چالشها و فرصتهای اجرایی در مسیر همسویی منطقهای
همزمان با فرصتهای بزرگ، چالشهایی نیز وجود دارد. تفاوتهای سیاسی و اقتصادی بین کشورهای ساحلی، پیچیدگیهای لجستیکی و نیاز به هماهنگی در سطح فدراسیونها و استانها میتواند مسیر اجرای پروژههای مشترک را با موانعی رو به رو کند. با این حال، وجود گفتمان رو به جلو در این نشست میتواند به ایجاد چارچوبهایی برای اشتراک دانش، سرمایهگذاری مشترک و پروژههای زیرساختی پایدار منجر شود. برای ایران و بهخصوص استان گیلان، این نشست فرصتی است تا پتانسیلهای بنادر شمالی را در کنار سایر مسیرهای ترانزیتی تقویت کند و با کوچکترین تاخیرها به نتیجهای ملموس برسد.
رابطه با ایران و نقش منطقهای آن
اهمیت ایران در این نشست از منظر اقتصادی و ژئوپولتیکی بالا است. با وجود تحولات جهانی، موقعیت جغرافیایی ایران و دسترسی به دریای خزر از طریق بنادر شمالی میتواند به عنوان یک پیوست استراتژیک برای کریدور شمال-جنوب عمل کند. از سوی دیگر، حضور قدرتمند نمایندگان روسیه و دیگر کشورها نشان میدهد که تأمین محورهای ترانزیت از طریق همکاری سهامداران میتواند به توازن ثبات برگزار شده در این منطقه منجر شود. این ساختار جدید میتواند به ایران امکان دهد تا در چارچوب توافقات اخیر، پروژههای مشترک با قیمتهای رقابتیتری را به اجرا برساند و از نحوه توزیع منابع و تکنولوژی بهرهمند شود.
نتیجهگیری و چشمانداز آینده
نشست استانداران ساحلی دریای خزر در رشت به عنوان یکی از رویدادهای کلیدی منطقهای، علاوه بر جنبههای اقتصادی-ترانزیتی، پیامهایی درباره امنیت، همکاری و مسئولیت مشترک ارائه میکند. با وجود چالشها و نیاز به سرمایهگذاری، تمرکز بر توسعه کریدورهای پایدار، حفاظت از محیط زیست و ارتقاء سرمایهگذاریها میتواند به بهبود قابل توجهی در وضعیت اقتصاد کلان منطقه منجر شود. کشورهای ساحلی برای نیل به این اهداف نیازمند هماهنگی با نهادهای دولتی، بخش خصوصی و جامعه مدنی هستند تا بتوانند پروژههای بزرگ را با رویکردی شفاف و مبتنی بر اعتماد عملیاتی کنند. در نهایت، مسیر پیش رو نیازمند پیگیری دقیق، گزارشدهی شفاف و ارزیابی مستمر اثرات است تا بتوان از پتانسیلهای دریای خزر به بهترین نحو برخوردار شد.
به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل.