رزمایش ترکیبی ۱۴۰۴ سپاه و نمایش توان موشکی با تمرکز بر دقت هدفگیری
رزمایش ترکیبی ۱۴۰۴ نیروی زمینی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی با حضور گسترده یگانهای مختلف این نیرو در سواحل جنوبی کشور برگزار شد و طی آن بخشی از تازهترین از سامانههای موشکی به کارگیری شد. این رویداد از منظر ارتقای قابلیت عملیات دقیق و توان پشتیبانی از مأموریتهای تهاجمی، حائز اهمیت محسوب میشود. به گزارش تیم آرشیو کامل، در جریان رزمایش، واحدهای موشکی با بهکارگیری سامانههای پیشرفته و بهروز، اهداف از پیش تعیینشده را در فواصل گوناگون با موفقیت به هدف رساندند. یکی از نکات قابل توجه، شلیک سامانه موشکی تازهالحاقشده بود که پس از نخستین مأموریت نیز توانست از هدف دوم نیز پاسخی دقیق بدهد؛ این واقعیت نشان میدهد که سامانههای جدید از قابلیت تغییر موقعیت میدان نبرد و جابهجایی سریع برخوردارند. طی گزارشهای منتشرشده، سامانههای موشکی نیروی زمینی سپاه از ناوبری پیشرفته و دقت نقطهزنی برخوردارند و با سرجنگیهای تقویتشده، توان نفوذ در خاکریزهای دشمن و سنگرهای مستحکم را دارا هستند. این ویژگیها نقش راهبردی یگان رزم موشکی را در انجام مأموریتهای تهاجمی با دقت بالا و هدفمند پررنگتر ساخته است.
در ادامه، به معرفی مهمترین سامانههای تازهالحاقشده به یگان رزم موشکی سپاه در سالهای اخیر و کنار هم قرار دادن ویژگیهای فنی آنها میپردازیم تا تصویر روشنتری از روند ارتقای توان ضربتی و برد عملیاتی این نیرو ارائه شود. یکی از دستاوردهای شاخص، «فتح ۴۵۰» است؛ موشکی با برد بلند و دقت نقطهزنی بالا که از سالهای اخیر به عنوان یکی از ارکان کلیدی سامانههای موشکی نیروی زمینی سپاه معرفی شده است. همچنین در کنار آن، موشک «فتح ۳۶۰» به عنوان یک سامانه دقیق و تاکتیکی مطرح میشود که با طراحی داخلی صنایع دفاعی به سپاه ملحق شده و با ویژگیهای فنی منطبق بر مأموریتهای محدودهای طراحی و بهینهسازی شده است. هر دو سامانه بهکارگیری سامانههای پرتابی با استقرار سریع، تحرکپذیری بالا و قابلیت نصب بر روی پلتفرمهای مختلف را در دستور کار دارند. این ترکیب، نشاندهنده مسیر تغییر و بهبود در ساختار رزمی یگان موشکی سپاه است که با هدف افزایش برد عملیاتی، دقت بالاتر و مقاومت در برابر جنگ الکترونیک دنبال میشود.
فتح ۴۵۰ و فتح ۳۶۰: مشخصات فنی و نقشآفرینی در میدان نبرد
فتح ۴۵۰ بهعنوان یکی از سامانههای جدید و کلیدی در تسهیل مأموریتهای تهاجمی، با ترکیب برد بلند و دقت بالا معرفی شده است. این موشک دارای طولی برابر با ۷.۲۳۵ متر، قطر ۴۵۶ میلیمتر و جرم کلی ۱۶۹۵ کیلوگرم است که ۲۲۵ کیلوگرم از آن را سرجنگی تشکیل میدهد. دایره خطای احتمالی یا CEP این موشک کمتر از ۳۵ متر اعلام شده و برد آن در بازه ۱۵۰ تا ۲۵۰ کیلومتر متغیر است. قابلیت پرتاب از سکوهای ثابت و متحرک، استفاده از سوخت جامد HTPB و حداکثر سرعتی برابر با ۵ ماخ، از جمله ویژگیهای کلیدی این سامانه است. از نظر سامانه پرتاب، فتح ۴۵۰ از پرتابگر تکی ریلی با پوشش استتاری و همچنین پرتابگر دوتایی کنیسترپرتاب استفاده میکند؛ نسخه دوتایی کنیسترپرتاب بر روی کامیونهای ایویکو T-Way نصب شده و امکان عملیات سریع و پایداری در میدان نبرد را افزایش میدهد. سرجنگیهای این سامانه میتواند به انواع جستجوگردار، شدیدالانفجار و یک ترکشی با مواد منفجره پرانرژی مجهز باشد تا بتواند با مأموریتهای گوناگون همسو شود.
فتح ۳۶۰ نیز بهعنوان موشک دقیق و تاکتیکی، با طراحی داخلی صنایع هوایی و فضایی وزارت دفاع و الحاق در سال ۱۴۰۰ به نیروهای سپاه، در کارنامه خود یک برد محدودتر با دقت بالا و امکاناتی مانند کنیسترهای شلیک متنوع را دارد. این موشک طولی برابر با ۵.۱۷۵ متر، قطر ۳۶۸ میلیمتر و جرم ۷۸۷ کیلوگرم دارد و ۱۵۰ کیلوگرم از آن به سرجنگی اختصاص یافته است. سوخت جامد مرکب با نام HTBP، در این موشک امکان دستیابی به سرعتی تقریبی برابر با ۴ برابر سرعت صوت را فراهم میکند. دقت اصابت فتح ۳۶۰ کمتر از ۳۰ متر اعلام شده و عمر انبارداری آن حداقل ۱۰ سال است. برد این موشک در بازه ۳۰ تا ۱۲۰ کیلومتر قرار دارد و کپسولهای شلیک آن در دو نوع استوانهای و مربعی طراحی شدهاند تا انعطافپذیری میدانی بیشتری ایجاد کند. این سامانه میتواند با کلاهکهای سنگرشکن و سامانههای هدایت ترکیبی و اپتیکی عملیات خود را انجام دهد و در محیطهای جنگ الکترونیک مقاومت بالایی از خود نشان میدهد. پیش از این، فتح ۳۶۰ در عملیاتهای برونمرزی علیه مواضع گروههای تجزیهطلب در اقلیم کردستان عراق نیز به کار گرفته شده و نقش مهمی در انهدام اهداف موردنظر ایفا کرده است.
تحولات راهبردی و پیامدهای عملیاتی در امنیت منطقه
ارتقای برد و دقت؛ راهبرد جدید یگان موشکی نیروی زمینی سپاه به طور مشخص از گامهای سازمانیافته برای ارتقای توان ضربتی این نیرو حکایت دارد. ترکیب دقت بالا، تنوع سرجنگی، تحرکپذیری پرتابگرها و مقاومت در برابر جنگ الکترونیک، جایگاه یگان رزم موشکی را در معادلات بازدارندگی منطقهای تقویت کرده است. این مجموعه از توسعه سامانههای موشکی با قابلیت کاربری گسترده در محیطهای متفاوت و امکان پاسخ سریع به تهدیدهای عملی دشمنان خبر میدهد و نشان میدهد که سپاه با نگاه راهبردی به افزونگی قابلیتهای دفاعی و بازدارندگی منطقهای توجه دارد.
تحلیل حقوقی-اجرایی از این رزمایش و پیامدهای آن
در کنار جنبههای فنی و راهبردی، این رزمایش بر مبانی قانونی و اجرایی جمهوری اسلامی ایران استوار است و با لحاظ محدودیتها و چارچوبهای قانونی، امکان تحلیل نقادانهای از کارکرد سامانههای جدید وجود دارد. از منظر اجرایی، بهبود گستره پوشش عملیاتی، پایداری سامانهها در برابر شرایط جنگی و ارتقای ظرفیت حمل و نقل و استقرار سریع، میتواند به افزایش بازدارندگی کمک کند. همچنین، با توجه به استانداردهای ایمنی و الزامات پدافند غیرعامل، به کارگیری سامانههای پرتاب چندگانه یا کنیسترپر تاب با پلتفرمهای متحرک باید در راستای مدیریت ریسک و حفظ آمادگی نیروی زمینی صورت پذیرد. از منظر حقوقی و ژئوپولیتیک، تقویت توان موشکی در چارچوب قوانین و معاهدات بینالمللی و با احترام به حاکمیت ملی، میتواند به تعادل قوام امنیتی منطقه کمک کند و ابزارهای لازم برای پاسخدهی سریع و دقیق به تهدیدهای اجرایی را فراهم آورد. بهویژه، بهرهگیری از سامانههای دارای ظرفیت بالا در مأموریتهای دفاعی باید با شفافسازی در تفسیر مقررات داخلی و هماهنگی با دستگاههای حاکمیتی انجام پذیرد تا از هرگونه سوءبرداشت یا استفاده غیرقانونی جلوگیری شود.