ارز دارو در بودجه ۱۴۰۵: توضیحات جدید درباره آینده دارویار و تخصیص ارز
در تازهترین نشستهای مرتبط با سیاستگذاری ارزی سلامت کشور، مدیران و مقامات مرتبط با سازمان غذا و دارو به تشریح وضعیت فعلی ارز دارو و تجهیزات پزشکی در بودجه سال ۱۴۰۵ پرداختند. این توضیحات با تأکید بر ثبات نسبی در فرآیند تخصیص ارز دارو و تجهیزات پزشکی ارائه شد تا از تبعات اجرایی و مالی بر بیمهها و بیماران کاسته شود. به گزارش تیم آرشیو کامل، این بیانات با هدف شفافسازی نسبت به اخبار مطرحشده درباره احتمال حذف ارز ترجیحی دارو در سال آینده و همچنین برنامههای اجرایی دارویار صورت گرفت. در این راستا، رویکرد فعلی بر حفظ منابع ارزی موجود و استفاده کارآمد از آنها برای تامین دارو و تجهیزات پزشکی استوار است و هر تغییر در سیاست ارزی دارو، نیازمند پوشش منابعی از بودجه پیشبینیشده است. در این میان تجربه سال جاری به عنوان شاخصی در تصمیمگیریها مدنظر است تا مخاطرات پرداختی برای بیمهگران و بیماران به حداقل برسد و از نوسانات ناخواسته در قیمتگذاری دارو جلوگیری شود.
در مورد چارچوب بودجه دارویار و محل تأمین آن، مقامات مربوطه توضیح دادند که در بودجه سال ۱۴۰۵ بحث حذف ارز ترجیحی دارو و تجهیزات پزشکی فعلاً مطرح نشده است. بر اساس توضیحات ارائهشده، تخصیص ارز دارو بر محور ارز ۲۸۱۰۰ تا ۲۸۵۰۰ تومانی (در برخی مواقع با تفاوتهای جزئی) ادامه دارد و هیچ تصمیمی برای قطع این شیوه تخصیص تا این مقطع زمانی نهایی نشده است. اگر تغییری در زمینه نوع ارز تخصیصی ایجاد شود، نیاز است تا از منابعی که در بودجه پیشبینی شده است، جبران لازم برای سازمانهای بیمهگر و بیماران انجام گیرد و همچنین سازوکارهای بازدارندهای برای حفظ عدالت در دسترسی به داروها لحاظ گردد. به گزارش تیم آرشیو کامل، این نکته با توجه به تجربه سال جاری به عنوان یک اصل عملی مورد تأکید قرار گرفته است تا از ایجاد تغییرات ناگهانی و ناخواسته در قیمت داروها جلوگیری شود. در کنار این موضوع، منابع ارزی مورد استفاده برای دارویار به شکل دقیقتر تشریح شد و توضیح داده شد که برای ارز ترجیحی سهولت بودجه وجود دارد و نقش ارز توافقی در کنار آن نیز قابل توجه است. در اینجا باید به این نکته پرداخته شود که برخی شبکههای خبری از جمله Tasnim نیز به این موضوع پرداختهاند و گزارشاتی را منتشر کردهاند، اما توضیحات رسمی از سازمان غذا و دارو نشان میدهد که ارقام کلان مربوط به بودجه دارویار همچنان در مسیر حفظ تعادل منابع و جبران هزینهها به منظور حمایت از بیمهها و بیماران است. ۲۳۳۲۱۷، که در خبر منتشر شده درج شده است، نشان از پیگیری جدی در پیگیری این موضوع دارد و بهطور مشخص تأکید میکند که بودجه دارویار در سال آینده برای دولت کافی نیست و اصلاحات لازم در این بخش از سوی مقامات در دست بررسی است. این نکته نشان از وجود چالشهای اجرایی در تخصیص ارز جهت دارو و تجهیزات پزشکی دارد، که الزامات قانونی و اجرایی را بیش از پیش نمایان میکند و بهینهسازی منابع را به عنوان هدف اصلی دنبال میکند.
چارچوب منابع ارزی و سازوکارهای اجرایی دارویار
بر پایه توضیحات ارائهشده، سهم منابع ارزی برای ارز ترجیحی دارو و تجهیزات پزشکی همچنان بر پایه ترکیبی از ارز ترجیحی و ارز توافقی است. به نقل از مدیران سازمان، در حال حاضر سه محور کلیدی وجود دارد: نخست، بودجه دارویار که مقدار آن به نحو دقیق در بودجه سالانه مشخص میشود و از منظر منابع ارزی به دقت مدیریت میگردد؛ دوم، مقدار ارزی اختصاصیافته برای ارز ترجیحی که به صورت هدفمند تخصیص میشود تا دسترسی به داروهای اساسی حفظ گردد؛ و سوم، سازوکارهای جبرانی که در صورت هر تغییری در نوع ارز، برای جبران تفاوتهای مالی بیمههای سلامت و بیماران لحاظ میشود. این چارچوب با هدف حفظ ثبات در قیمتها و دسترسی عادلانه به داروها طراحی شده است تا به دنبال تصمیمات بیثباتی در بازار ارز نباشد و از طرفی امکان برونرفت از محدودیتهای ارزی را فراهم سازد.
تحلیل اجرایی درباره وضع کنونی و آینده ارز دارو
در راستای این سیاستها، لازم است توجه داشت که حفظ پایداری تأمین دارو و تجهیزات پزشکی در کنار پرداختهای بیمهای، نیازمند سازوکارهای دقیق و شفاف است. وجود حدود ۸۵۰۰۰ میلیارد تومان بودجه دارویار برای سال آینده نشان میدهد که فرایند تأمین منابع به شدت به سیاستهای ارزی و تأمین بودجه عمومی وابسته است و هرگونه تغییر در ترکیب ارز یا اندازه بودجه، میتواند تأثیرات گستردهای بر قیمت داروها و دسترسی بیماران داشته باشد. از نظر حقوقی و اجرایی در جمهوری اسلامی، هر تغییر سیاست ارزی باید از طریق چارچوبهای قانونی و بودجهای روشن صورت گیرد تا بتوان ضریب اطمینان را برای داروخانهها، بیمههای سلامت و واحدهای اجرایی حفظ کرد. همچنین، با توجه به تجربه سالهای گذشته، اعمال هر نوع اصلاح به شیوه تدریجی، شفاف و مبتنی بر جبران منابع، میتواند از ایجاد نوسانات ناخواسته در بازار دارو جلوگیری کند و به اجرای مطلوب دارویار کمک کند. به گزارش تیم آرشیو کامل، هدف اصلی از این رویکرد، حفظ دسترسی به داروهای ضروری با قیمتهای عادلانه و کاهش فشارهای مالی بر بیمههای سلامت است، به ویژه در گرو توجه به تفاوت نرخ ارز و بودجههای تخصیصیافته به دارو و تجهیزات پزشکی. با این رویکرد، مسئله حذف ارز ترجیحی در آینده به عنوان یک گزینه بحرانی تنها در صورتی میتواند مطرح شود که منابع جایگزین و پوششهای حمایتی مناسب وجود داشته باشد و هیچ فشار مالی اضافی بر بیمهها و کادر درمان ایجاد نگردد. در این مسیر، شفافیت در انتشار گزارشهای ارزی و بودجهای، همراه با پایش دقیق حجم و نوسانهای ارزی دارو و تجهیزات پزشکی، میتواند اعتماد عمومی را تقویت کند و از سوءبرداشتهای رسانهای جلوگیری نماید. این رویکرد همسو با رویکردهای اجرایی و غیرسیاسی است که به عنوان یکی از محورهای اصلی سیاست سلامت کشور در سالهای اخیر مطرح بوده و به عنوان راهکاری برای مدیریت پیچیدگیهای بازار دارویی ایران محسوب میشود.
تحلیل یک پاراگرافی نهایی
ارزیابی نهایی از روند فعلی نشان میدهد که حفظ ثبات در تامین دارو و تجهیزات پزشکی و جلوگیری از اختلال در دسترسی به آنها، به شدت به کارآمدی سیاستهای ارزی و مدیریت منابع بودجه دارویار گره خورده است؛ تصمیمهای اجرایی باید با رعایت اصول قانونی و حفظ منافع بیمهها و بیماران اتخاذ شود و هر تغییری باید با جبران منابع پیشبینیشده در بودجه همراه باشد تا از تبعات اقتصادی بر خانوارها و ارائهدهندگان خدمات سلامت کاسته شود. این تحلیل نشان میدهد که در کوتاهمدت، ادامه روند فعلی با حفظ ارز ۲۸۱۰۰ تا ۲۸۵۰۰ تومانی و تقویت سازوکارهای جبرانی میتواند از آشفتگیهای بازار دارو جلوگیری کند؛ اما در بلندمدت، هرگونه بازتعریف جدی در سیاست ارزی دارو باید با توجه به ثبات بازار ارز و توان مالی کشور و همچنین سازوکارهای پشتیبان به انجام برسد تا اهداف عدالت دسترسی و پایداری مالی واحدهای سلامت محقق شود.