بررسی میدانی گرانی افطار در تهران
با فرا رسیدن ماه رمضان در تهران، سفره افطار با گرانی بیسابقه برخی غذاهای سنتی روبهرو شده است. در گزارشهای میدانی که شامل مشاهده قیمتها در محلههای مختلف شهر است، مشخص میشود که قیمت چلوکباب و انواع کباب در مناطق گوناگون به سرعت بالا رفته و این افزایش precios به صورت قابل توجهی بر بودجه خانوارهای معمولی تاثیر میگزارد. به گزارش تیم آرشیو کامل، این گزارش تلاش میکند تا تصویر روشنتری از دامنه تغییرات قیمت ارائه دهد و نشان دهد که تفاوت قیمت بین شمال و جنوب شهر چقدر میتواند باشد. در این گزارش نمونههایی از قیمتها در چند نقطه از شهر مطرح میشود تا روند کلی افزایش قیمتها از شرق تا غرب و از مرکز تا حاشیهها روشن شود.
گزارش میدانی از قیمت ها در محله های مختلف تهران
در یکی از چلوکبابیهای سعادت آباد، منو با قیمتهای واضح روی دیوار نصب بود. چلو لقمه تک سیخ با قیمت 715 هزار تومان عرضه میشد و سایر گزینهها با شیب قیمتی صعودی روبهرو بودند. قیمت چلوکباب سلطانی نیز به حدود 1 میلیون و 805 هزار تومان میرسید و برای یک جمع ۶ نفره، هزینه نهایی ممکن است به حدود 11 میلیون تومان برسد، به شرطی که هر پرس با همان نرخها ارائه شود. به عنوان یک مشاهده میدانی دیگر، قیمتها برای مواد تشکیلدهنده مانند برنج و انواع کباب به نسبت متغیر بودند و در اکثر موارد با افزایش قیمت نسبت به سال قبل همراه بودند. از این تجربه صحبتی هم درباره وجود یا نبود چلوکباب با گوشت گوسفندی زیر 600 هزار تومان در منوها به چشم میخورد که نشان میدهد برخی گزینهها در بازار به دلیل قیمت ورودی کمتر یا محدودیتهای عرضه، یا حذف یا کاهش سایز داشتهاند.
برای درک دقیقتر از دامنه تفاوتها در شهر، به مرور از شمال تا جنوب تهران قیمتهای نمونهای زیر گزارش میشود. در چلوکبابیهای ونک و یوسف آباد، قیمت چلو کباب کوبیده به طور متوسط بین 570 تا 680 هزار تومان در هر پرس متغیر بود. چلوکباب وزیری و برگ نیز در همین بازه اما با تفاوتهای جزئی در هر کافه یا رستوران دیده شد و معمولاً از حدود 700 تا 850 هزار تومان متغیر بود. در برخی منوها نرخ سلطانی به حدود یک میلیون تومان میرسید و در برخی مواقع با احتساب ترکیبات اضافی یا وزن برنج، این قیمت تا نزدیک به دو میلیون تومان نیز میرفت. چلوکباب با گوشت گوسفندی تقریباً در هیچ منویی زیر 600 هزار تومان قرار نمیگرفت و تفاوتها بین منوها بارها بیش از 100 تا 200 هزار تومان بود.
به گزارش تیم آرشیو کامل، به صورت میدانی در منطقه یافتآباد و سایر مساجد شهری نیز مشاهده شد که برای چلوکباب سلطانی برخی رستورانها قیمتهای بین 1,600,000 تا 1,890,000 تومان ثبت کرده بودند و برخی دیگر با حدود 1,000,000 تا 1,950,000 تومان کار میکردند. در کنار این اعداد، برخی کترینگها برای افطار قیمتهایی را روی قیمت برنج هاشمی و مخلوطهای مختلف درج کرده بودند و به صورت دقیق قیمتها را روی برگههای چسباندهشده با ماژیک نوشته بودند. همچنین در برخی منوها، چلو با کوبیده دو سیخ به حدود 490 تا 520 هزار تومان میرسید و چلوکباب چنجه و چلوکباب بینام دیگر دارای بازههای 550 تا 680 هزار تومان بودند. برای مقایسه، چلوکباب بختیاری در برخی منوها بین 450 تا 500 هزار تومان قیمتگذاری شده بود و این نشان میدهد تفاوت قیمتها در مناطق مختلف شهر به شدت زیاد است. در برخی نقاط، قیمت برنج نیم پرس 150 گرمی همراه با کوبیده تک سیخ تا حدود 250 هزار تومان هم گزارش شد.
این تغییرات قیمتی در کلانشهر تهران نشان میدهد که قیمتگذاری در ایام افطار به دلیل تقاضای بالا، محدودیتهای عرضه، هزینههای حمل و نقل و تفاوت قیمت کالاهای پایه، به شدت متأثر از عوامل محلی است. به عنوان نمونه، مسیرهای شمالی شهر که به مرکز شهر نزدیک میشوند، معمولاً با تفاوتهای جزئی در رفتار مصرفی و ترجیحات مشتریان روبهرو هستند و همین امر میتواند با شکلگیری قیمتهای متفاوت در هر رستوران یا کترینگ منجر شود. در ضمن، تفاوت قیمتها حتی در فاصلههای کوتاه بین محلههای مختلف میتواند تا 100 تا 200 هزار تومان در هر پرس تغییر کند. در نتیجه، جمعبندی گزارش میدانی از این تغییرات حاکی از آن است که گرانی افطار در تهران در سال 1405 به صورت پیوسته و گسترده رخ داده است و نمیتوان آن را به یک رستوران یا یک محله محدود دانست. محصولات جانبی مانند برنج با کیفیت بالا و کاهش وزن پرسها نیز در این گرانی سهیم بودهاند. از دید اجرایی، به گزارش تیم آرشیو کامل، هر چند تورم عمومی در اقتصاد کلان وجود دارد، اما در بخش خدمات غذایی و بهخصوص در ایام ماه رمضان، قیمتها به شکل قابل توجهی نسبت به سال گذشته افزایش یافته است و مشتریان باید با این شرایط سازگار شوند.
در پایان این گزارش میخواهم یادآوری کنم که تحلیلهای ساختهشده از قیمتها، تنها بازتاب میدانی هستند و ممکن است با تغییرات کوتاه مدت بازار تغییر یابند. اما آن چه روشن است این است که برای بسیاری از خانوارها، افطار در سال 1405 به تعطیلات اقتصادی تبدیل شده است و این امر میتواند پیامدهای اقتصادی و فرهنگی گستردهای در سبک زندگی رمضان در شهر به همراه داشته باشد. به گزارش تیم آرشیو کامل، این گزارش تنها گزارشی از وضعیت فعلی است و انتظار میرود با ادامه هماهنگی مسئولان برای تنظیم بازار و نظارت بهتر، امکان دسترسی به گزینههای قیمتگذاری مناسبتر برای خانوادههای کمدرآمد نیز فراهم شود.
تحلیل اجرایی-حقوقی درباره قیمتگذاری افطاری در ایران
اقتصاد بازار خدمات غذایی در ایام رمضان با تقاضای بالا و تنوع گزینهها به سرعت به سمت قیمتهای بالاتر میرود و این پدیده وقتی با فاصلههای محلهای و تفاوتهای عرضه همراه شود، میتواند منجر به فشار بر هزینههای خانوار شود. از منظر اجرایی، شفافسازی قیمت و استانداردسازی منوها و وزنها میتواند به کاهش نوسانات کمک کند. همچنین ایجاد سامانههای نظارتی برای ثبت قیمتهای دقیق و جلوگیری از افزایشهای غیرمنصفانه میتواند به پایداری قیمتها در طول ایام رمضان کمک کند. در عین حال، توجه به زنجیره تامین و کنترل هزینههای ورودی همچون قیمت برنج با کیفیت، گوشت و سایر مواد اولیه نیز میتواند به تنظیم قیمتها کمک کند. نگاه کلان به قوانین کشور نشان میدهد که هر گونه اقدام مرتبط با قیمتگذاری باید در چهارچوب مقررات تجاری و حمایت از مصرفکننده باشد و از بروز رفتارهای سوءاستفاده مانند گرانفروشی یا دور زدن قیمتهای مصوب جلوگیری کند. با این رویکرد، میتوان تعادل میان منافع کسبوکارها و حقوق مصرفکنندگان در ایام پر تقاضا را حفظ کرد و از شکلگیری فشارهای غیرمنصفانه بر سفره افطار جلوگیری کرد.