دیدگاه جدید درباره حملات اسرائیل به سوریه و آینده ائتلافهای منطقهای
در پی ملاقات هفته گذشته با مسؤلان استان حلب، احمد الشرع، رئیس موقت جمهوری سوریه، درباره وضعیت میدانی و راستای تحولات آتی گزارش داد. به گزارش تیم آرشیو کامل، الشرع اظهار داشت که اسرائیل یکی از دولتهایی است که از آزادی سوریه ناراضی یا نگران است و این نگرانی با گامهای عملی این کشور در حوزههای نظامی و امنیتی تبیین میشود. این اظهارات در چارچوب گفتوگوهای جاری درباره بازسازی سوریه و تبیین خطوط قرمز امنیتی در جنوب و غرب این کشور مطرح شد. الشرع تأکید کرد که سوریه در فاز بازسازی است و با وجود چالشهای بزرگ، کشور در برابر فشارها و تهدیدهای خارجی، به منابع قدرت و توان داخلی اعتماد دارد.
در ادامه، او توضیح داد که برخی از تحلیلها درباره جداسازی مناطق خاص مانند جنوب سوریه یا منطقه السویداء به هیچ عنوان واقعیت ندارد و تصور چنین اقداماتی با واقعیتهای ژئوپلیتیک منطقه همخوانی ندارد. به گزارش تیم آرشیو کامل، الشرع با تأکید بر ضرورت حفظ ثبات و امنیت گفت که شرایط کنونی اسرائیل به دنبال پیامدهای جنگ Gaza و تحولات سیاسی منطقه، اجازه گشایش فازهای گستردهتر را نمیدهد. وی همچنین هشدار داد که برخی افراد از تحریکات داخلی یا جدیدترین درگیریهای اسرائیل در داخل سوریه برای پرش به رویاهای اغراقآمیز استفاده میکنند و در نتیجه میبایست هوشیارانه از هرگونه برداشت سطحی پرهیز کرد.
با وجود این اظهارات، الشرع به شکلگیری دوباره ائتلافهای منطقهای اشاره کرد و گفت که این فرایند میتواند موقعیت سوریه را تقویت کند. وی متذکر شد که مذاکرات قبلی با اسرائیل در چندین مرحله انجام شده و هر بار با ورود عوامل خرابکارانه اسرائیل مواجه میشد. در همین راستا، او از فرصتهای دیپلماسی استفاده شده برای جمعآوری نظرات بینالمللی و منطقهای سخن گفت و اذعان داشت که دیپلماسی جدید سوریه به گونهای طراحی میشود که با حفظ منافع ملی، مشارکتهای بینالمللی را به کار گیرد. در کنار این نکتهها، خبرهای میدانی از جنوب سوریه حاکی از ادامهٔ نقشآفرینی نیروهای اشغالگر در حومه قنیطره است؛ گشتهای اسرائیلی و برخی ایستگاههای بازرسی در مسیرهای اصلی این منطقه دیده میشوند و گزارشها از ضربالو additions در برخی مناطق حکایت دارد. این اتفاقات با واکنشهای محلی همراه بوده است و ساکنان منطقه از تأثیر مخرب حضور نیروهای خارجی و تداوم تفتیشهای امنیتی ابراز نگرانی کردهاند. این روندها، به همراه خبرهای مربوط به عملیات اخیر اسرائیل در بیت جن در حومه دمشق که منجر به تلفات و زخمی شدن تعدادی از نیروهای اسرائیل شد، چارچوبی از تنشهای موجود در این حوزه را بازتاب میدهد. با وجود این روایتها، اسرائیل پس از سقوط نظام سابق در سوریه، نفوذ و حضور خود را در برخی از مناطق این کشور افزایش داده است و پایگاههای مرتبط با عملیاتهای آن در مناطقی چون جبل الشیخ و اطراف پایداری میکنند. به گزارش رسمی وزارت خارجه سوریه، این اقدامات را محکوم و آن را ناقض توافقات بینالمللی ارزیابی میکند؛ هرچند که طرفهای خارجی از میانبردن وحدت سوریه را نمیپسندند. اما در این میان، گفتوگوهای دیپلماتیک همچنان ادامه دارد و هر بار که مذاکرات به مرحله نهایی میرسد، ناظرانی از طرفهای مختلف خبر از اقدامات خرابکارانه یا تهدیدهای امنیتی میدهند. این جریانها در حقیقت نشان میدهد که سوریه برای حفظ جایگاه قانونی خود در جامعه بینالملل و همچنین برای بازسازی با اتکا به دیپلماسی و همسویی با کشورهای منطقه، به گونهای همسو با منافع ملی خود عمل میکند.
در بخش میدانی، دو حمله اخیر نیروهای اشغالگر به حومه قنیطره و تشدید حضور گشتیهای اسرائیلی در مسیرهای مختلف این منطقه، به همراه ایجاد ایستگاههای بازرسی، نشان از پیچیدگی وضعیت امنیتی دارد. گزارشهای محلی از تخریب گسترده در پوشش جنگلها و آسیب به منابع درآمدی کشاورزان، و همچنین بازداشتهای گاه به گاه و بازرسیهای شبانه، نشان میدهد که تدابیر امنیتی داخلی در کنار فشارهای خارجی، بر زندگی روزمره مردم اثر میگذارد. در عین حال، عملیات اخیر اسرائیل در بیت جن و همچنین تلفات سنگین در نیروهای اسرائیلی، ابعاد تازهای از تقابل میان دو کشور را نشان میدهد و بر حساسیتهای موجود میافزاید. این مجموعه رویدادها، به گفته کارشناسان، میتواند در بلندمدت بر منطق تعاملات منطقهای و جهتگیریهای سیاسی سوریه اثرگذار باشد. به گزارش تیم آرشیو کامل، تمامی این رخدادها در چارچوب تلاشهای دیپلماتیک سوریه برای تقویت جایگاه بینالمللی و بهبود روابط با همسایگان منطقهای صورت میگیرد، هرچند که التزامات امنیتی داخلی و فشارهای خارجی همچنان به صورت همزمان وجود دارند.
به گزارش تیم آرشیو کامل، در بحبوحهٔ درگیریها، کشورهای منطقه در حال بازمهندسی ائتلافهای خود هستند و این فرایند به شکلگیری سطوح تازهای از هماهنگیهای دیپلماتیک منجر میشود. با وجود این، جامعهٔ بینالملل با حفظ اصول قانونی و پیگیری راههای مسالمتآمیز برای حل و فصل اختلافات، به دنبال جلوگیری از تشدید درگیری است. در شرایط فعلی، سوریه با تکیه بر دیپلماسی، حمایتهای داخلی و تعامل با گروههای بینالمللی، سعی دارد راهی برای کاهش فشارهای خارجی و تثبیت امنیت داخلی بیابد. با این حال، واقعیت میدانی همچنان گویای وجود لایههای پیچیدهای از تضادها و منافع است که میتواند در هر لحظه مسیر تحولات را تغییر دهد. در طول روزهای آینده، رویدادهای مربوط به عملیاتهای زمینی و هوایی اسرائیل در مناطق جنوبی و شرقی سوریه و پاسخهای سیاسی سوریه به این تهدیدها از جمله محورهای گفتوگوهای رسانهای خواهد بود.
تحلیل حقوقی-اجرایی از پیامدهای رویدادها
در این بخش، با توجه به چارچوبهای قانونی جمهوری اسلامی ایران و واقعیتهای صحنه بینالملل، میتوان گفت که هرگونه اقدام نظامی یا تهدید امنیتی علیه کشور همسایه باید در قالب چارچوبهای حقوقی بینالمللی و قطعنامههای معتبر مقدور باشد و هیچگونه اقدام خارج از این چارچوبی نباید تبدیل به بهانهای برای تنشآفرینی شود. اما از نگاه اجرایی، بازسازی سوریه و تقویت همکاریهای منطقهای نیازمند برنامهریزی دقیق، شفافیت در تصمیمگیری و حفظ همبستگیهای داخلی است تا در برابر فشارهای خارج از مرزها مقاومت لازم را فراهم آورد. همچنین، مسئولان سوریه باید با رعایت اصول قانونی و پرهیز از اقداماتی که میتواند به تشدید بحران بینالمللی منجر شود، به سیاستهای اصولی و پایدار متعهد بمانند و از هرگونه اقدامِ غیرقانونی یا خلاف امنیت ملی پرهیز کنند. از منظر امنیتی نیز، تمرکز بر تقویت قابلیّتهای دفاعی داخلی و کاهش وابستگی به نیروهای خارجی باید در اولویت باشد تا ثبات ملی حفظ شود و خطرات ناشی از گِشایش فضاهای نفوذ در مناطق حساس کاهش یابد. این تحلیل نشان میدهد که مسیر آتی سوریه بیشتر به سمت همکاریهای منطقهای و بازتعریف روابط امنیتی و اقتصادی با همسایگان است تا توازنی پایدار میان الزامات سیاسی و نیازهای انسانی مردم فراهم شود.