طرح تازه برای جایگزینی گروه هفت با مجموعهای متشکل از ایالات متحده، چین، روسیه، هند و ژاپن
بر پایه گزارشهای منتشرشده، ایالات متحده به بررسی امکان ایجاد جایگزینی برای گروه هفت، معروف به G7، در راستای بازنگری در تنظیمات قدرت اقتصادی-سیاسی جهان است. این گمانه در پی انتشار نسخهای از استراتژی امنیت ملی آمریکا مطرح شد که پنجشنبه گذشته ارائه شد و نشان میدهد که واشنگتن به دنبال بازتعریفی جدی از سازوکارهای تصمیمگیری بینالمللی است. به گفته منابع خبری، اعضای G7 که از آغاز دهه ۷۰ میلادی به صورت غیررسمی کارآییهای مشترکی در زمینههای اقتصاد، سیاست خارجی و امنیت میکردند، در ردیف چالشهای کنونی جهانی با خطراتی روبهرو هستند که نیازمند بازنگری ساختاری است. به گزارش تیم آرشیو کامل، این گفتگوها در قالب یک «گروه قدرت جدید» با حضور چین، روسیه، هند و ژاپن به جریان افتاده است و هدف از آن هماهنگی موضعی است که بتواند در برابر موجهای جدید ژئوپولیتیک پاسخگو باشد.
گمانه نخست از تشکیل یک کُلِ قدرت جدید با نام C5 سخن میگوید. این گروه، که در دستنوشتههای اولیه با حضور ایالات متحده، چین، روسیه، هند و ژاپن معرفی میشود، جمعیتی بالغ بر حدود ۳.۴۹ میلیارد نفر را در بر میگیرد؛ چیزی قریب به ۴۳ درصد از جمعیت جهان. هدف اصلی این نهاد تازهتأسیس، گفتوگو در موضوعات کلیدی جهانی مانند روابط دیپلماتیک، اقتصاد جهانی و مسائلی چون امنیت و توسعه است. مطابق این گزارش، این نشستها مشابه روال کار گروه هفت برگزار خواهد شد و مسیر اجرایی مشابهی را در پیش خواهد گرفت. بر اساس برخی منابع، این طرح با نگاهی به آینده سلطه، به صورت صریحتر از نقشههای قبلی آمریکا خارج از چارچوبهای گذشته مطرح میشود. در همین چارچوب، پیشنویس یادشده از تغییر صریح در ساختار هژمونیک جهانی سخن میگوید و صراحتاً از ایده تسلط جهانی آمریکا با عنوان هدفی غیرواقعی و دست نیافتنی یاد میکند. به گزارش تیم آرشیو کامل، این روند نه تنها با هدف بهبود کارکرد تصمیمگیریها، بلکه با نگاه به کاهش تمرکز قدرت در اختیار یک یا چند کشور، در حال بررسی است.
در طول یک بررسی مقایسهای، میتوان به روایتهایی اشاره کرد که نشان میدهد طرح جایگزینی با دیدگاههای جدید، قصد دارد تا پاسخی به بحرانهای کنونی اقتصادی و امنیتی باشد. از دید برخی سیاستگذاران، گروههای چندجانبه کنونی با چالشهای اجرایی روبهرو هستند و نمیتوانند به سرعت، کارآمدی لازم را در شرایط بیثبات جهانی ارائه دهند. در این مسیر، نقشه ایجاد یک گروه جدید با حضور کشورهای کلیدی اقتصادی و ژئوپولیتیکی در دستور کار است تا از طریق هماهنگی بین بازیگران اصلی، تجربههای موفقِ چندجانبهگرایی را تکرار و تقویت کنند. این موضوع، البته همچنان در مراحل ابتدایی ارزیابی است و تعیین دقیق سازوکارهای اجرایی آن نیازمند بررسیهای بیشتر و تأیید نهادهای تصمیمگیر است. اما میتوان گفت که این طرح با هدف پاسخگویی به تقاضاهای جدید امنیتی-اقتصادی غربی و همچنین پاسخگویی به چالشهایی مانند تغییرات در روابط بین کشورها و بازتعریف نقش دیپلماتیک ایالات متحده ارائه شده است. این رویکرد از منظر برخی تحلیلگران میتواند منجر به بازتعریف روابط با شرکای سنتی غربی و تقویت همکاری با کشورهای در حال ظهور شود. به گزارش تیم آرشیو کامل، در این سند به تفصیل به مزایا و معایب احتمالی این تغییر ساختاری پرداخته شده و پیشبینی میشود که مسیر پیش رو با جلسات منظم و بررسیهای کارکردی دنبال شود.
در گزارشی که تاکنون منتشر شده است، موضوع عادیسازی روابط بین رژیمهای منطقهای از جمله موضوعاتی است که ممکن است در قالب این گروه جدید مورد بررسی قرار بگیرد. برخی از مقامات گزارش دادهاند که این گروه میتواند دستاوردهای سیاسی-امنیتی را در سطح جهانی به همراه داشته باشد، هرچند که برخی دیگر نسبت به ناکامیهای اجرایی چنین سازوکاری ابراز تردید میکنند. در کنار این بحث، تحلیلگران به این نکته اشاره میکنند که تغییر در توازن قدرت جهانی میتواند به تغییرات سرمایهگذاری و مسیرهای تجاری منجر شود و به تبع آن بر اقتصاد کشورهای در حال توسعه نیز اثرگذار باشد. با وجود ابهامات گسترده، میتوان گفت که این طرح، اگر در مرحله نهایی به تصویب برسد، باید با حفظ اصول و چارچوبهای حقوقی بینالمللی و تعهدات چندجانبه همراه شود تا از تخاصم یا الگوهای بیثباتی در روابط بینالملل جلوگیری شود. از این منظر، بررسیهای دیپلماتیک و دیسیپلینهای حقوقی بینالمللی میتواند نقش تعیینکنندهای در توجیه و اجرای چنین نقشهای ایفا کند. به گزارش تیم آرشیو کامل، ادامه گزارشها به تبیین دقیقتر ابعاد نهادی و اجرایی این طرح کمک خواهد کرد و خوانندگان را به دنبال کردن اخبار و تحلیلهای تکمیلی دعوت میکند.
در مجموع، آنچه تاکنون منتشر شده است نشان میدهد که طرح جایگزینی برای G7 با گروه C5، اگرچه در حال حاضر بیشتر در قالب ایده و پیشنویس باقی مانده است، اما میتواند زیربنای فکری و استراتژیک برای بازتعریف جایگاه بازیگران بزرگ در نظم جهانی باشد. مزایا و محدودیتهای این سازوکار تازه همچنان در حال بررسی است و کارشناسان اقتصادی-ژئوپولیتیک انتظار دارند که با روشنتر شدن مفاهیم، جزییات اجرایی، نقش اعضا و سازوکارهای تصمیمگیری، تصویر روشنتری از آینده این گروه ارائه شود. با توجه به سابقه تشکیل گروههای چندجانبه در طول دو دهه اخیر و تجربههای گذشته از مدیریت بحرانهای جهانی، این طرح میتواند نشاندهنده تمایل قدرتمندانهای برای بازنگری در قالبهای رایج همکاری بینالمللی باشد؛ اما از سوی دیگر، لازم است تا ملاحظات حقوقی و منافع ملی تمامی کشورها به دقت مدنظر قرار گرفته و از هرگونه تصمیمگیری یکجانبه یا بیثباتکننده اجتناب شود. به گزارش تیم آرشیو کامل، همچنان ادامه بحثها و بازنویسیهای رسمی پیرامون این موضوع در دست بررسی است و با توجه به تغییرات شدید در محیط جهانی، تحلیلهای آینده میتواند نقشهراهی برای تصمیمگیرندگان ارائه دهد.