نگاهی نو به جایگاه فرهنگ مطالعه در ایران
در آیین گرامیداشت هفته کتاب، کشور با تأکید بر این باور که کتاب میتواند سکوی پیشرفت فکری و اجتماعی باشد، به اهمیت و جایگاه فرهنگ مطالعه در جامعه اشاره میکند. شعار امسال هفته کتاب که با عنوان «ملی بخوانیم» معرفی شده است تنها یک پیام فرهنگی نیست، بلکه تعهدی همگانی است برای ساخت جامعهای آگاه، نوآور و آیندهنگر. مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان توضیح میدهد که در شرایط فراوانی جریانهای اطلاعات دیجیتال، کتاب همچنان چراغ هدایت فکری، منبع دانش و هویت ملی است و این نقش، مبنای برنامهریزیهای فرهنگی است.
این رویداد با حضور نویسندگان، کتابداران، فعالان فرهنگی و مسئولان استان، تأکید میکند که کتاب تنها کالا یا وسیلهای برای سرگرمی نیست، بلکه سنگ بنای تقویت فهم عمومی و انسجام اجتماعی است. نقش کتابخانهها، کتابداران و گفتمانهای کتابخوانی در این میان پررنگ است و به گفته سخنرانان، توسعه فرهنگ مطالعه میتواند به حکمرانی بهتر و پاسخگوتر منجر شود.
سیاستها و شعارهای هفته کتاب و پیامدهای آن
در این سال، شعار «ملی بخوانیم» فراتر از یک پیام فرهنگی است؛ این شعار به عنوان فریضهای اجتماعی مطرح شده و بیانگر تعهد همگانی برای ارتقای سطح آگاهی و تفکر نقاد است. رهبران فرهنگی استان نیز بر این باورند که توسعه فرهنگ مطالعه میتواند به نواندیشی، تقویت هویت ملی و تعالی ادبیات بومی کمک کند و مسیر تولید دانش و نوآوری را هموار سازد.
در این رویداد، تأکید بر آسیبشناسی و تقویت چرخه کتاب از تولید تا عرضه و مصرف، در کنار ارتقای سطح ارتباط جامعه با کتابخانهها مطرح شد. به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل، برنامههای امسال شامل چاپ و عرضه کتابهای جدید، طرحهای فصلی کتاب و تشویق جوانان به شرکت در برنامههای کتابخوانی است. بزرگداشتها و تقدیر از فعالان و مدیران موفق حوزه کتاب، نشان از توجه عملی به این حوزه دارد.
دستاوردها و برنامههای استان چهارمحال و بختیاری
- چاپ بیش از ۱۵۰ عنوان کتاب جدید توسط ناشران استان در سال جاری
- اجرای طرحهای فصلی کتاب و رونمایی از آثار متنوع در حوزههای ادبیات بومی، دفاع مقدس و کارتونهای کودک
- استقبال گسترده جوانان و نوجوانان از برنامههای کتابخوانی و فعالیتهای کتابشناختی
- اهدای کتاب به مساجد و مناطق کمتر برخوردار برای گسترش دسترسی به منابع فرهنگی
- اجرای پویشهای مردمی همچون نذر کتاب برای تقویت زیرساختهای کتابخانهای
این دستاوردها نه فقط به عنوان آمار قلمداد میشود، بلکه به عنوان شاخصی برای ارتقای فرهنگ مطالعه و هویت جمعی است. مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان در توضیح این دستاوردها، بر نقش مدارس، خانوادهها و رسانهها تأکید کرده و پیشنهادهایی برای تقویت فرهنگ مطالعه ارائه داده است؛ از جمله اینکه بخشی از کلاسها به بلندخوانی و مباحثه کتاب اختصاص یابد و خانوادهها فرهنگ مطالعه را در خانه نهادینه کنند. همچنین از کتابداران و فعالان فرهنگی خواسته شده تا با طرحهای خلاقانه مردم را به کتابخانهها دعوت کنند و رسانهها نیز موضوع کتاب و کتابخوانی را در اولویت محتوایی قرار دهند.
نقش خانواده، مدارس و رسانهها در تقویت فرهنگ کتابخوانی
گزارشها نشان میدهد که فرهنگسازی در سطح خانواده و مدرسه میتواند به شکل کلیدی بر سرانه مطالعه اثر بگذارد. کارشناسان آموزشی میگویند که میلیونها نسخه کتاب در دسترس عموم قرار دارد، اما آنچه که واقعاً اهمیت دارد میزان و کیفیت استفاده از این منابع است. در این راستا، استان با راهاندازی پویشهای مردمی و نذر کتاب به دنبال گسترش دسترسی به کتاب برای همه اقشار جامعه است. نقش رسانهها نیز به عنوان پلتفرمی برای معرفی کتابها، نقدهای کتاب و ترویج کتابخوانی به صورت مستمر تأکید میشود تا فرهنگ مطالعه به عنوان یک سبک زندگی پذیرفته شود.
جمعبندی این رویداد نشان میدهد که کتابخانهها تنها محل نگهداری کتاب نیستند؛ بلکه میتوانند به شاخصی برای ارتباط میان نویسنده، ناشر، کتابدار و مخاطب تبدیل شوند و مسیر تحول فرهنگی را مرزبندی کنند. به گفته مسئولان، این کار نیازمند همکاری بین نهادهای اجرایی، بخش خصوصی و جامعه است تا زیرساختهای فیزیکی و دیجیتال کتابخانهها تقویت شوند و دسترسی به منابع کتابی برای همگان فراهم گردد.
تأثیرات بلندمدت فرهنگ مطالعه بر حکمرانی و جامعه
اگر فرهنگ مطالعه به عنوان یک مسئولیت ملی در نظر گرفته شود، میتواند به بهبود حکمرانی منجر شود. آگاهی عمومی، نقدپذیری و رویکرد به راهکارهای علمی برای تصمیمگیریهای کلان از جمله نتایج احتمالی این تغییر الگو است. با افزایش سرانه مطالعه، آگاهی از حقوق و وظایف شهروندی نیز تقویت میشود و در نهایت سطح مشارکت اجتماعی و کیفیت سیاستگذاریها بهبود مییابد. این نقش کلیدی کتاب و کتابخوانی در تقویت گفتمان عمومی و شفافیت در سیاستگذاریها از دیدگاه مسئولان فرهنگی استان به وضوح قابل مشاهده است.
گزارشهای میدانی نشان میدهد که تداوم این روند میتواند به ایجاد جامعهای آگاه، نوآور و پاسخگو منجر شود. کتاب به عنوان منبع دائمی دانش و آرامش ذهنی، در شرایط بحرانی و تنشهای اجتماعی، به عنوان یک ابزار بازسازی هویت و اعتماد به نفس عمل میکند. در نتیجه، تقویت فرهنگ مطالعه نه تنها به نفع فرهنگ و ادبیات است، بلکه به بهبود کیفیت زندگی شهروندان و تعادل در تصمیمگیریهای عمومی نیز کمک میکند.
پایانبندی و نکتهای برای آینده
این رویداد نشان میدهد که فرهنگ مطالعه باید به عنوان یک ساختار ملی تعریف و تقویت شود. باید از تجربههای موفق دنبال کرد، سرمایهگذاری در کتابخانهها و طرحهای کتابخوانی را گسترش داد و با همکاری مدرسهها، خانوادهها و رسانهها، هر شهر را به سوی جامعهای دانشمحور هدایت کرد. البته این مسیر تنها با حضور فعال مردم و نهادهای اجتماعی امکانپذیر است. به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل، با وجود دستاوردهای استان چهارمحال و بختیاری، راه برای حرکت به سمت یک «جامعه کتابخوان پیشرو» همچنان باز است.
در پایان، با مرور دستاوردها و برنامههای در حال اجرای هفته کتاب و با نگاه به آینده، روشن است که ترویج فرهنگ مطالعه نه فقط یک کار فرهنگی بلکه یک پروژه ملی است که به همت عموم مردم و با هدایت نهادهای فرهنگی میتواند به سرنوشت بهتر کشور بیفزاید. این رویداد، گواهی است بر این باور که کتاب و کتابخانهها باید به عنوان یک سرمایه ملی در اولویت سیاستگذاریها قرار گیرند.
به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل.