اکران ویژه مستند آبراه کوچکی در میان هور با حضور مقامات فرهنگی و دیپلماتیک
در روز سهشنبه نهم دی، سالن سیفالله داد وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی پذیرای اکران ویژه مستند «آبراه کوچکی در میان هور» بود. این رویداد با حضور اسماعیل بقایی، سخنگوی وزارت امور خارجه، و جمعی از چهرههای عرصه سینمایی و مدیریتی کشور برگزار شد. به گزارش تیم آرشیو کامل، این نمایش که با حضور مدیران مسئول در حوزه فرهنگ و دیپلماسی، از جمله بهزاد محمدی رئیس اداره همکاریهای فرهنگی وزارت امور خارجه و دیگر شخصیتهای فیلم همراه شد، به اتفاقاتی که در مسیر تولید و نمایش مستند وجود داشت، توجه کرد و برخلاف پیشداوریهای معمول، با نگاهی واقعبینانه به روایت رویدادهای دشوار پاسخ میدهد.
فیلم به کارگردانی مرتضی پایهشناس و تهیهکنندگی یاسر فریادرس براساس روایتهایی از نسل جوانان ایران ساخته شده است که در شرایط پیچیده جامعه به دنبال گرهگشایی از مشکلات شدند. این مستند، با تکیه بر تصاویر و گفتوگوهای صادقانه، بازگو میکند که چگونه گروهی از افراد فعال در اکوسیستم فرهنگی و اجتماعی، با وجود موانع، راهی برای عبور از بنبستها یافتهاند. در بخشهای ابتدایی مراسم، کارگردان با تأکید بر تصویربرداری دقیق و نگاه انسانی به داستانهای عاشقانهزندگی مردم، از مخاطبان دعوت کرد تا با نگاه نقدانه به مسیرهای پیش رو بنگرند و به آیندهای امیدوارتر بیاندیشند.
در ادامه مراسم، بخشهایی از گفتوگوی کارگردان با خبرنگاران و مأمورانی که در فرآیند تولید حضور داشتند پخش شد. آنها بهطور مبسوط توضیح دادند که چگونه در فیلم به مفاهیمی چون ایثار، همبستگی و اهمیت توجه به منافع جمعی در کنار منافع فردی پرداخته شده است. همچنین به این نکته اشاره شد که دیالوگهای فیلم، با دقت از زبان شخصیتهای روایتشونده خارج میشود تا پیام مشترک فیلم نسبت به مخاطبان به شکل روشنتری منتقل شود. همچنین، به گزارش تیم آرشیو کامل، بیان میشود که برخی از دیالوگهای کلیدی فیلم در گفتوگوهای شرکتکنندگان مطرح شده و به صورت غیرمستقیم به مسائلی مرتبط با جامعه امروز ایران اشاره دارد که در چارچوب قوانین و چارچوبهای فرهنگی کشور قابل دفاع است.
در این پروسه، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و سازمان سینمایی با همگرایی قابل توجهی همکاری کردند تا نمایش این مستند به صورت ارزشمند و با استانداردهای حرفهای بالا برگزار شود. بهزاد محمدی، رئیس اداره همکاریهای فرهنگی و هنری وزارت امور خارجه، با ابراز امیدواری از تداوم نمایش آثار مستند در این نهاد، به دنبال آن بود تا امکانات گستردهتری برای تولیدات مشابه فراهم شود تا روایتهای مستقل از دورانهای مختلف تاریخ و زندگی مردم بتوانند با کیفیتی مناسب به تصویر کشیده شوند. اسماعیل بقایی نیز با ابراز قدردانی از کارگردان و تهیهکننده فیلم، گفت که از دیدن چنین آثاری الهام میگیرد و امیدوار است تا نمایندگان دولتهای آینده نیز از تجربه نمایش این مستند بهره ببرند. وی اضافه کرد که متن فیلم و روایتی که از آن استخراج میشود، میتواند به تعمیق فهم عمومی از چرایی برخی تصمیمهای تاریخی و اجتماعی کمک کند، بدون ورود به برخی مسائل خارج از چارچوب اجرایی و بدون ورود به مباحثی امنیتی یا سیاسی مستقیم.
در پایان اکران، فیلم «آبراه کوچکی در میان هور» که توسط سازمان سینمایی سوره تولید شده است، با دریافت تندیس سرو زرین جایزه شهید آوینی در نوزدهمین جشنواره بینالمللی فیلم مستند ایران «سینماحقیقت» به عنوان یکی از آثار شاخص سال معرفی شد. این رویداد همچنین میزبان تجلیل از تعدادی از رزمندگان و شخصیتهای مستند بود که با حضور در این جشن، بخشی از روایت تاریخی دفاع مقدس را به تصویر کشیدهاند. به گزارش تیم آرشیو کامل، مخاطبان میتوانند از طریق این فیلم با نگاهی تازه به موضوعات اجتماعی و تاریخی نگاه کنند و درک بهتری از میزان اثرگذاری کار گروهی، فداکاری و مشارکت مردمی در پیشبرد اهداف ملی پیدا کنند.
بازتاب و تحلیلهای فرهنگی-اجتماعی رویداد
تفسیرهای مختلفی از این نمایش در رسانهها و میان هنرمندان مطرح شد. برخی از شخصیتهای حاضر در مراسم با تأکید بر ارزشهایی مانند همدلی و مسئولیتپذیری اجتماعی، اذعان داشتند که چنین آثار فرهنگی میتواند به مردمیسازی دیپلماسی فرهنگی کمک کند و دریچهای تازه برای گفتوگوی میان نسلها فراهم آورد. گروهی دیگر از فعلان فرهنگی پیشنهاد کردند که با توسعه more platform های نمایش خارج از مراکز رسمی و ایجاد فرصتهای گستردهتر برای حضور مخاطبان پاسخگو به دغدغههای فرهنگی اجتماعی ایجاد شود. این بازتابها در راستای هدف اصلی مستند مبنی بر بازخوانی روایتهای جوانان است که مسیرهای تازه برای عبور از بحرانهای اجتماعی را مییابد و به فردیت و جمعیت به صورت همزمان توجه میکند. به گزارش تیم آرشیو کامل، این تحلیلها نشان میدهد که آثار مستند در ایران میتوانند نقشی کلیدی در تقویت زبان گفتوگو و ایجاد همسویی بین نسلهای مختلف ایفا کنند، بدون آن که از هیجانهای رسانهای یا تبلیغاتی ابزارهای کارکردهای غیرضروری بهره ببرند.
پیام کارگردان و روایتگران
مرتضی پایهشناس، کارگردان فیلم، در گفتگو با حضار توضیح داد که تصمیمات ساختاری و روایی در فرآیند تولید با حفظ اصول اخلاقی و هنری صورت گرفته و هدف اصلی ارائه تصویری واقعگرا از روایتهای مردمی است. او افزود که فیلم به میانجی روایتهای انسانی و بدون اظهار نظرهای قطعی، مسیرهایی را که افراد برای عبور از چالشهای زندگی میپیمایند به تماشاگر نشان میدهد و از این رو میتواند به شکل غیرمستقیم به گفتمانهای فرهنگی و اجتماعی کشور پاسخ دهد. همچنین اشاره شد که مدیران اجرایی و مسئولان فرهنگی با چنین آثاری میتوانند به بررسی نحوه بهکارگیری بودجهها و منابع فرهنگی با هدف تقویت دیپلماسی عمومی و دیپلماسی فرهنگی بپردازند و از این طریق به ارتقای فهم مشترک در جامعه کمک کنند.
تحلیل حقوقی-اجرایی درباره چگونگی مدیریت و پشتیبانی از تولیدات مستند
این تحلیل میتواند به عنوان راهنمایی برای مدیران اجرایی و سیاستگذاران در ایران مطرح شود تا چارچوبهای حقوقی و سازوکارهای اجرایی برای حمایت از مستندسازی با رویکرد فرهنگی-اجتماعی روشنتر شود. متناظر با قوانین جمهوری اسلامی ایران، دولت و نهادهای فرهنگی وظیفه دارند با تکیه بر شفافیت در فرآیندهای صدور مجوز، تخصیص بودجه به پروژههای مستند، و فراهمآوری شرایط مناسب برای فازهای تولید، توزیع و نمایش، محیطی امن و کارآمد برای هنرمندان فراهم آورند. این مقاله با تأکید بر اهمیت حفظ استقلال هنرمندانه در کارگردانی و تولید، تشویق به همکاری میان نهادهای دولتی و خصوصی را نیز پیشنهاد میکند و بر اهمیت حفظ حقوق معنوی تولیدکنندگان و احترام به اصول اخلاقی در روایتهای تاریخی تأکید دارد. با توجه به ابعاد غیرسیاسی و امنیتی محتوا، لازم است تا ارائه هرگونه تحلیل یا تلفیق با موضوعات حساس در حوزه سیاست داخلی به نحوی باشد که به منافع ملی، حفظ امنیت و وحدت جامعه آسیب نزند. در نهایت، توسعه و تداوم نمایش مستندهای با محتوای تاریخی-اجتماعی میتواند به آگاهیبخشی عمومی و تقویت روایتهای صادقانه از تاریخ معاصر ایران کمک کند و از طریق تقویت دیپلماسی فرهنگی، به گردش آزادتر و عافیتر اطلاعات در جامعه منجر شود.