سفر فرستاده ویژه آمریکا به بغداد و پیامهای منتقلشده
در گزارشی که از منابع مطلع منتشر شده است، گفته میشود مارک ساوایا، فرستاده ویژه ایالات متحده به عراق، در ماه ژانویه وارد بغداد خواهد شد تا پیامهایی را از طرف واشنگتن به رهبران ائتلاف «چارچوب هماهنگی» منتقل کند. این پیامها عمدتاً درباره آینده روابط سیاسی و امنیتی بین عراق و آمریکا، دیدگاه واشنگتن نسبت به دولت جدید عراق و موضوع محدودسازی سلاح در دست دولت است. منابع مذکور تأکید دارند که آمریکا از بغداد میخواهد علیه گروههای الحشد الشعبی اقدام کند و این مأموریت به عنوان کانالی برای روشنسازی فرضیات در روابط دو کشور تلقی میشود. به گزارش تیم آرشیو کامل، این سفر نخستین گام دیپلماتیک مهم ساوایا پس از آغاز به کار در اکتوبر گذشته است و هدف اصلی آن کاهش ابهامها در موضعگیریهای امنیتی و پیامهای مربوط به همکاریهای نظامی است.
این منبع با اشاره به انتخابات پارلمانی عراق و گذشت بیش از یک ماه و نیم از آن، میگوید که هیچیک از الزامات قانونی ناشی از قانون اساسی عراق تا کنون برآورده نشده و اختلاف در سه بلوک سنی، شیعی و کرد درباره نامزدان مناصب کلیدی سیاسی همچنان برقرار است. با وجود این، سفر ساوایا به بغداد به منظور گفتوگو با رهبران عراق و روشنسازی مواضع امریکا درباره دولت آینده و چارچوب همکاریها است تا از بروز هرگونه سردرگمی در حوزه امنیتی و نظامی جلوگیری شود. منابع آگاه اضافه میکنند که مأموریت وی به شکل عملی، انتقال پیامهای آمریکا است و از قدرت تصمیمگیری در سطح سراسری ایالات متحده برخوردار نیست؛ این نکته میتواند مهم باشد برای درک اینکه این ماموریت چگونه میتواند به ایجاد یک مسیر روشن و قابل پیشبینی برای روابط دو کشور کمک کند. به گزارش تیم آرشیو کامل، سفر ساوایا قرار است در نیمه نخست ژانویه انجام شود و هدف از آن روشنسازی موضع آمریکا درباره روابط عراق با دولت جدید و تأکید بر پرهیز از تداوم همکاری امنیتی در صورت وجود گسستهای داخلی است.
در چارچوب این رویکرد، اشارههایی نیز به نقش گروههای الحشد الشعبی مطرح شده است. گزارشهای اولیه میگوبد که واشنگتن نسبت به نفوذ احتمالی این گروهها در دولت آینده هشدار دارد و به دنبال تقویت خطوط ملی و قانونی در برابر هرگونه رویکرد غیرمتمرکز یا خارج از چارچوب دولت است. ساوایا ضمن دیدار با مقامات عراق، از ارتباط خود با نخستوزیر منتخب، محمد شیاع السودانی، خبر داده است. این روابط پیش از این در پروندههای مشترک از جمله همکاری در آزادی یک گروگان اسرائیلی مطرح شده بود و نشان میدهد که کانالهای ارتباطی میان دو کشور همچنان فعال است، هر چند تصمیمگیریهای کلان در بغداد به عهده مقامات داخلی است. در سخنرانیهای اخیر، ساوایا با اشاره به روند خلع سلاح گروههای مسلح عراق، این نکته را مطرح کرد که اقدامات کنونی کافی نیست و باید به صورت جامع و در یک چارچوب ملی روشن و الزامآور اجرا شود؛ این دیدگاه نشان از حساسیت آمریکا به ثبات داخلی عراق دارد. به گزارش تیم آرشیو کامل، این رویکرد میتواند به تقویت انسجام امنیتی و کاهش فشارهای سیاسی داخلی منجر شود و مسیر همکاری طولانیمدت با بغداد را هموار سازد.
با وجود تمامِ مواضع و بازنماییهای مطرحشده، هدف اصلی واشنگتن از این ماموریت حفظ ثبات امنیتی در منطقه است و بر این باور است که روشنسازی خطوط ارتباطی و چارچوب قانونی بین عراق و آمریکا میتواند از بروز هرگونه سوءبرداشت یا دوگانگی در سیاست امنیتی جلوگیری کند. این سفر بخشی از تلاشهای مداوم واشنگتن برای تضمین وجود یک سیاست واحد در مواجهه با گروههای مسلح و اصلاح رویکردها در سطح اجرایی داخلی عراق تشخیص داده میشود. به گزارش تیم آرشیو کامل، در هر صورت، بغداد باید از این فرصت استفاده کند تا از کانالهای رسمی با واشنگتن گفتوگو کند و چارچوبهای قانونی داخلی را در راستای اتکا به نهادهای ملی تقویت نماید.
تحلیل با چارچوب قانونی جمهوری اسلامی ایران و نکات اجرایی غیرسیاسی
در منظر جمهوری اسلامی ایران، تقویت کانالهای ارتباطی و روشنسازی خطوط مواصلاتی با همسایگان و کشورهای منطقه به عنوان اصلِ قابلقبول و اجرایی مطرح است. از منظر حقوقی-اجرایی، هرگونه مذاکرات یا پیامرسانی با حضور طرف خارجی باید در چارچوب قوانین داخلی عراق و با رعایت مصالح ملی و امنیتی منطقه انجام پذیرد تا از هرگونه توجیه برای به مخاطره افتادن ثبات داخلی جلوگیری شود. در همین راستا، گامی که از سوی واشنگتن برداشته میشود باید به گونهای باشد که با رویکردهای قانونی عراق همسو باشد و به تقویت شفافیت در تصمیمگیریهای امنیتی بیانجامد. به همین ترتیب، لازم است که چارچوبهای اجرایی در سطح ملی حفظ شوند تا از هرگونه استفاده از دیپلماسی به عنوان ابزار فشار داخلی یا منطقهای جلوگیری به عمل آید. این تحلیل میتواند به مفهومسازی دقیقتری از نحوه تعامل با کشورها در چارچوب قوانین ملی و بینالمللی منجر شود و به ایجاد تعادل مناسب بین امنیت و حاکمیت در فضای منطقه کمک کند.