سنجش وضعیت سلامت و زیرساختهای بهداشت در لرستان
در لرستان و بهویژه در بخش بهداشت و درمان، شاخصهای زیرساختی با چالشهای جدی روبهروست. گزارشها نشان میدهد فاصله این استان با حداقلهای استاندارد کشوری در حوزه سلامت همچنان جدی و نگرانکننده است. به گزارش تیم آرشیو کامل، محورهای اصلی این مشکلات به فرسودگی زیرساختهای درمانی، کمبود تجهیزات مدرن و کاهش توان پاسخدهی مراکز بهداشتی مرتبط است. مردم لرستان افزون بر بحرانهای تاریخی اقتصادی، با کمبودهای عملیاتی در ارائه خدمات سلامت مواجهاند و نیازمند توجه ملی و تخصیص منابع برای بازسازی و توسعه هستند. علاوه بر این، با وجود سابقه تاریخی در مرزبانی و التزام به توسعه، سهم واقعی استان از برنامههای توسعه با انتظار مردم همسو نیست.
وضعیت فعلی زیرساختهای بهداشتی و آموزشی
بنا بر اظهارات مسئولان، ۲۲۱ پروژه عمرانی در حوزه بهداشت و درمان فعال هستند که تکمیل آنها از مطالبات جدی مردم است. برای انجام این پروژهها به تامین زمین و بودجه کافی نیاز است و خوشبختانه استاندار از لحاظ تأمین زمین، همکاری و حمایت مناسبی نشان داده است. با این حال، فرسودگی بخش زیادی از تجهیزات و کمبود تختهای تخصصی بهویژه در بیمارستانهای شهری مانند خرمآباد از منظر کیفیت خدمات سلامت اثرگذار است. همچنین، درآمدهای دانشگاه علوم پزشکی لرستان بخش عمدهای به تعمیر و اورهال مداوم تجهیزات اختصاص مییابد که این امر عملاً فرصتهای توسعه زیرساختهای جدید را محدود میکند.
مرکزهای بهداشتی و ظرفیت استیجاری
در حال حاضر ۱۰۷۸ مرکز بهداشت وجود دارد، اما ۹۶ مرکز با وجود تعریف در چارت سازمانی، تا کنون ساخته نشدهاند. علاوه بر این، ۱۲۵ مرکز بهصورت استیجاری فعال هستند و سال گذشته حدود ۱۸ میلیارد تومان بابت اجاره پرداخت شده است. این وضعیت نشاندهنده ضعف شدید زیرساختهای حمایتی است و هزینههای عملیاتی ناشی از اجارهها میتواند بودجههای اجرایی مراکز بهداشت را تحت فشار قرار دهد. رویکرد عملی برای کاهش این فشار، میتواند شامل تعیین زمینهای دولتی برای ساخت مراکز جدید و بازطراحی مدلهای اجارهای در چارچوب قوانین اجرایی باشد تا از بار مالی سنگین کاسته و امکان بهبود کیفیت خدمات فراهم گردد.
مسئله خوابگاهها و زیرساختهای آموزشی
در حوزه دانشجویی، وضعیت خوابگاهها با ظرفیتهای محدود و شرایط فرسوده همراه است. پروژه خوابگاه ۴۰۰ نفره که برای تکمیل آن اعتبار تخصیص یافته بود، متوقف مانده و برای تکمیل آن نیازمند حدود ۲۳۰ میلیارد تومان اعتبار است. این موضوع نه تنها بر شرایط رفاهی دانشجویان تأثیر میگذارد بلکه بهبود سیستمهای بهداشت و سلامت در مراکز آموزشی را نیز به تعویق میاندازد، زیرا آموزش پزشکی و ارائه خدمات سلامت در مراکز دانشگاهی از این زیرساختها تاثیر میپذیرد. با وجود اینکه منابع ملی ممکن است پاسخگوی همه نیازها نباشد، هماهنگی بیشتر میان استانداری، دانشگاههای علوم پزشکی و نهادهای ملی میتواند به بازتعریف پروژهها و اولویتبندیهای کارآمدتر منجر شود تا راهی برای تامین زمین و سرمایه وجود داشته باشد.
بودجه، زمین و اولویتبندی پروژههای بهداشت
پروژههای نیمهتمام حوزه سلامت در استان لرستان یکی از بزرگترین چالشهای عملیاتی محسوب میشود. وجود ۲۲۱ پروژه عمرانی در حوزه بهداشت و درمان که نیازمند تکمیل هستند، نشان میدهد که بدون تأمین زمین و اعتبار لازم، جبران عقبماندگیها دشوار است. رئیس دانشگاه علوم پزشکی لرستان با تأکید بر لزوم نوسازی گسترده و نگاه ویژه ملی، تصریح کرد که اگر منابع لازم و برنامهریزی هدفمند به کار گرفته نشود، امکان جبران تاخیرهای گذشته به سادگی میسر نخواهد بود. این نکته تاکید میکند که راهبردهای دقیق برای تخصیص بودجه، بازیابی زمینهای اختصاصی برای پروژهها و گشودن کانالهای تامین سرمایه باید در سطح ملی و استانی همسو شوند تا بتوان به سرعت به بهبود خدمات بهداشتی و درمانی دست یافت. در این میان، همراهی و هماهنگی بیشتر دستگاههای ملی و دولت بهعنوان مسیر اصلی عبور از بحران فعلی مطرح میشود و انتظار میرود که طرحهای اجرایی با هدف افزایش دسترسی مردم به خدمات بهداشتی با تشکیل کارگروههای تخصصی و پایشهای شفاف عملیاتی شوند.
شاخص فلاکت و پیوستهای اجتماعی اقتصاد سلامت
اظهارات مقامات ارشد استان نشان میدهد که لرستان در شاخص فلاکت جزو استانهای نخست کشور است. این شاخص به معنای فشار اقتصادی خانوارها و کمبود منابع درآمدی برای تأمین هزینههای سلامت است و نتیجه آن میتواند نرخ مراجعه به مراکز درمانی و کیفیت خدمات را تحتتأثیر قرار دهد. این وضعیت نیازمند توجه ملی و اقدام عملی برای بهبود شاخصهای اقتصادی و توزیع عادلانه منابع است تا با همافزایی بین بخشهای اقتصادی و بهداشتی، شرایط بهتری برای ارائه خدمات سلامت ایجاد شود. با توجه به ظرفیتهای علمی و مدیریتی استان، راهبردهای مناسب برای رشد اشتغال در بهداشت و درمان و تقویت کادر تخصصی و تجهیزات پزشکی میتواند به کاهش فشار مالی و بهبود کارایی منجر شود.
جمعبندی و چشمانداز آینده
آنچه از گزارشها و سخنان مسئولان استنتاج میشود، نیاز مبرم به بازنگری در مدلهای تامین زمین و بودجه پروژههای سلامت در لرستان است. با وجود اینکه استاندار نسبت به تأمین زمین همکاری و حمایت خوبی دارد، برای عبور از این چالشها، نیاز به هماهنگی گسترده با دستگاههای ملی و تامین منابع پایدار است تا پروژههای نیمهتمام به نتیجه برسند، مراکز بهداشت بتوانند خدمات مطلوب ارائه دهند و هزینههای اجارهای مراکز استیجاری کاهش یابد. در این راستا، توجه به بهبود ظرفیت خوابگاهی و رفع محدودیتهای زیرساختی آموزشی نیز بخش جداناپذیر از فرایند بهسازی سلامت استان است. در پایان، کاهش فاصله استان با استانداردهای ملی و افزایش سطح دسترسی به خدمات بهداشتی و درمانی نیازمند اراده ملی و برنامهریزی علمی و منسجم است.
تحلیل نقادانه از چالشها و مسیر آینده
با وجود تعهدات و همیاریهای استانی و ملی، راهبرد بهبود سلامت لرستان باید با اولویتبندی دقیق، شفافیت در تخصیص بودجه و ارزیابی همواره پایش شود تا از تکرار دستکمگیری سطح خدمات جلوگیری به عمل آید. لازم است که دولت با تامین زمینهای لازم و ایجاد سازوکارهای مالی پایدار برای پروژههای بهداشت و درمان، به توسعه زیرساختهای سلامت سرعت بیشتری بخشد. همچنین، تمرکز بر کاهش هزینههای اجاره مراکز استیجاری و ارتقای ظرفیت خوابگاهی برای دانشجویان پزشکی و بهداشت، میتواند به بهبود کیفیت آموزش و خدمات سلامت کمک کند. این تحلیل تأکید دارد که اقدامات اجرایی باید غیرسیاسی و با رویکرد تخصصی و تخصصیسازی منابع انجام شود تا از اتلاف منابع جلوگیری شده و نتیجه مطلوب برای مردم لرستان حاصل گردد.