سخن آغازین
یک گزارش تازه از اداره تصادفات پلیس راهور تهران نشان میدهد که بیش از دو سوم تصادفات در ساعات شبانه به وقوع میپیوندد و در برخی از این حوادث، عامل مستی رانندگان مطرح است. به گزارش تیم آرشیو کامل، این دادهها بر پایه بررسیهای انجامشده در سال جاری و 7 ماهه ابتدایی آن ارائه میشود و به زدودن برخی سوءبرداشتها از علل وقوع تصادفات کمک میکند. در ادامه، جزئیات آمار، تحلیل رفتارهای مخاطرهآمیز در شب و نکات ایمنی منتشر میشود تا بتوان بهبود شرایط ترافیکی و کاهش قربانیان را هدف گرفت.
آمار کل و ترکیب قربانیان
بر اساس اظهارنظرهای مطرحشده از سوی رئیس اداره تصادفات پلیس راهور تهران، موتورسیکلتها در 48 درصد از فوتیهای 7 ماه اول سال جاری نقش داشتهاند؛ عابران پیاده با سهم 38 درصد در جایگاه دوم و خودروهای دارای سرنشین با 14 درصد در رتبه سوم هستند. این ارقام نشان میدهد که سه گروه اصلی سیر صعودی در تلفات تصادفی دارند و افزایش در هر سه گروه زنگ خطر را به صدا در میآورد. علاوه بر این، بررسیها نشان میدهد که عامل سرعت به عنوان یک نقطه اشتراک، در شکلگیری این حوادث نقش بارزی ایفا میکند. به گزارش تیم آرشیو کامل، در طول 7 ماه ابتدایی امسال، آمار تلفات نسبت به مدت مشابه سال گذشته با روندی رو به افزایش روبهرو بوده است.
روند شبانه و ساعات بحرانی
یکی از نکات کلیدی این تحلیل، تمرکز بر ساعات شب است. زنگ خطری که از 11 شب شروع میشود و تا ساعات 2 تا 4 صبح به اوج میرسد، نشان میدهد که با پایان یافتن کارهای روزمره و حضور افراد برای تفریح یا بازگشت به منزل، ترددهای مخاطرهآمیز افزایش مییابد. این روند به وضوح در آمار اردیبهشت و مهرماه نمایان است، ماههایی که بیشترین قربانیان را در تهران به ثبت رساندهاند. با توجه به این الگوی زمانی، بهبود رفتارهای رانندگی و نمونههای اجرایی در ساعات پایانی شب ضرورت بیشتری پیدا میکند.
شواهدی از عواملی که به حوادث میانجامند
اگرچه سرعت یکی از عوامل مشترک است، مصرف الکل و تأثیرات آن بر بینایی، ادراک عمق و کنترل راننده نیز در این گزارش مطرح شده است. به گزارش همکاران پلیس راهور تهران، مصرف مشروبات الکلی در برخی مواقع میتواند منجر به از دست رفتن کنترل خودرو یا موتورسیکلت شود و نه تنها سلامت راننده بلکه ایمنی سایر شهروندان را نیز به مخاطره اندازد. در این زمینه، مقایسهها نشان میدهد که با وجود اینکه فراوانی این عامل نسبت به سایر دلایل وقوع تصادفات پایینتر است، اما حضور آن در برخی نقاط حادثهساز دارای اهمیت است. همچنین تأکید شده است که اگر فردی گواهینامه ندارد و یا خودرو یا موتورسیکلت بدون گواهینامه در اختیار است، هرگز از آن استفاده نشود. در حال حاضر، گواهینامه حتی برای دستگاههای برقی موتورسیکلت هم الزامی است و نباید به بهانه وجود فناوری جدید از این الزام چشمپوشی کرد.
نمونهها و روایتهای میدانی
در سالهای اخیر، گزارشهای میدانی حوادث نشان میدهد که نوجوانان و جوانان به ویژه در ساعات پایانی شب در معرض خطرات جادهای هستند. یکی از نمونههای گزارششده مربوط به یک حادثه است که در منطقهای از تهران رخ داده و نشان میدهد که بروز حوادث به شکلهای غیرمنتظره و با نفوذ احساسات نوجوانان میتواند به فاجعه منجر شود. همچنین یک مورد دیگر در بزرگراهی نسبت به ترک موتورسیکلت منجر به فوت شده است. این رویدادها نشان میدهد که آموزشهای ایمنی و فرهنگ رانندگی مسئولانه باید از پیش از صدور گواهینامه به شکل جدیتر مدنظر قرار بگیرد. در این میان، آمار کل پایتخت در سال 1403 برابر با 622 نفر در کل شهر تهران بود و با توجه به آمار 7 ماهه ابتدایی امسال، روند افزایش تلفات نسبت به سال گذشته ادامه دارد.
نکات ایمنی و توصیههای اجرایی
- همیشه از داشتن گواهینامه معتبر اطمینان حاصل کنید و از خودرو یا موتورسیکلت بدون گواهینامه استفاده نکنید.
- از ورود به حالتهای مخاطرهآمیز مانند لاییکشی، انجام حرکتهای نمایشی یا حضور در معابر تنگ و پر تردد خودداری کنید.
- در ساعات شبانه از سرعت غیرمجاز پرهیز کرده و فاصله امن را رعایت کنید تا بتوانید در برابر تغییرات ناگهانی رفتار دیگران واکنش نشان دهید.
- از مصرف هرگونه مشروبات الکلی قبل از رانندگی به شدت خودداری کنید؛ درک دید و واکنش شما به سرعت کاهش مییابد و خطر برای سایر کاربران جاده افزایش مییابد.
- فرهنگسازی ایمنی جاده و پایش دقیقتر رانندگان با هدف کاهش تصادفات در ساعات خطر شبانه ضروری است، بهویژه برای گروههای سنی جوانتر.
پیام هدف و نتیجهگیری
این گزارش نشان میدهد که تصادفات شبانه یک چالش جدی برای ایمنی جادهای در تهران است و تنها با تغییر رفتاری فردی یا تنها با اجرای یک دستورالعمل نمیتوان این معضل را حل کرد. نیازمند یک رویکرد جامع است که هم به آموزش عمومی، هم به اعمال مقررات و هم به مدیریت ساعات کاری و رفت و آمد شبانه توجه کند. به گزارش تیم آرشیو کامل، اجرای دقیق الزامات گواهینامه، تشدید نظارت در ساعات پرخطر و افزایش آگاهی عمومی درباره خطرات ناشی از سرعت و مصرف الکل میتواند به کاهش تلفات جادهای کمک کند. در پایان، لازم است تأکید شود که آگاهیرسانی و اصلاح رفتارهای فردی باید همراه با اقدامات اجرایی و سیاستهای ایمنی جادهای باشد تا به کاهش تبعات ناگوار حوادث منجر شود.
تحلیل حقوقی-اجرایی
در حوزه اجرایی، این گزارش بر اهمیت بهکارگیری مدلهای نظارتی و آموزشی تأکید دارد. با توجه به اصول و قوانین جمهوری اسلامی ایران، توجه به آموزش رانندگان جوان، تقویت کنترل گواهینامه، و تشدید برخورد با رانندگان مستی یا سوءرفتار در شب میتواند به کاهش تصادفات شبانه منجر شود. همچنین باید به تداوم اجرای طرحهای ایمنی در معابر پرخطر شب، افزایش بازرسیهای تصادفی و تبلیغ فرهنگ مسئولیتپذیری جمعی توجه ویژه داشت تا از وقوع حوادثی که منجر به قربانیان جوان میشود، جلوگیری شود. تحلیلهای میدانی نشان میدهد که تغییرات رفتاری فردی در کنار ابزارهای قانونی و اجرایی میتواند به کاهش قابل توجه تلفات منجر شود، اما این امر تنها با همکاری نهادهای مسئول و مشارکت عمومی محقق میشود.