نگاهی نو به سبد سوخت کشور و اظهارات عضو کمیسیون انرژی
در گفتگوی رسمی با خبرگزاری ها، سخنگویی از کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی به کلیت سبد سوخت کشور اشاره کرده و از تمرکز قابل توجه بنزین محور در حمل و نقل کشور ابراز نگرانی کرده است. این نگرانی در قالب طرح پرسش هایی درباره کارآمدی و پایداری سیاستهای سوختی مطرح شده که به دنبال تبیین چالشها و فرصتهای بهبود است. به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل، محور اصلی این بحث بر لزوم تنوع بخشی به سبد سوخت و کاهش وابستگی به بنزین استوار است.
زمینهای برای تحلیل: وضعیت فعلی سبد سوخت
براساس گزارشهای منتشر شده، سهم بنزین در سبد حمل و نقل کشور همچنان بالا است؛ برآوردهایی که از سوی برخی مقامات مطرح میشود نشان میدهد که حدود 85 درصد از حملونقل کشور به بنزین پایه است. این نسبت از منظر پدافند اقتصادی و نیز پایداری تامین، به عنوان یک چالش مهم مطرح شده است. تقابل این وضعیت با وجود مازاد LPG در کشور و استفاده از آن در صنایع پالایشگاهی به عنوان یکی از نکات کلیدی مطرح میشود.
در روایتی که از سوی نمایندگان روایت میشود، سالانه صدها هزار تن LPG در پالایشگاهها فلر میشود؛ به عبارتی از این سوخت به صورت نامطلوب و بیاستفاده، گسسته از چرخه مصرف داخلی کنار گذاشته میشود. این موضوع، از دید منتقدان، لزوم بازنگری در ساختار قیمتگذاری و سیاستهای تخصیص سوخت را تقویت میکند تا منابع موجود به طور بهتری به مصرف داخلی و توسعه حمل و نقل جایگزین اختصاص یابد.
اظهارات مالک شریعتی
مالک شریعتی، نماینده مجلس و عضو کمیسیون انرژی، با اشاره به ماده 46 قانون برنامه، تأکید کرده است که دولت موظف به تنوعبخشی به سبد سوخت است اما در عمل، آییننامه سهم LPG را به صورت «یک صدم درصد» مشخص کرده و در عمل نیز این مقدار عملاً صفر تلقی میشود. او با بیان اینکه در پایان برنامه، این سهم «دوصد درصد» قابلیت اجرا پیدا میکند، این وضعیت را به عنوان نمونهای از مسیر سیاستگذاری ناکارآمد تعبیر کرده است. به گفته او، این رویکردها باعث میشود LPG داخلی به شکل فلر مصرف شوند، در حالی که قرار است این سوخت در شبکه حملونقل به کار گرفته شود.
شریعتی همچنین به تفاوت قیمت بین سوختهای گوناگون اشاره کرده و گفته است که مبتنی بر قیمتهای جهانی، LPG ارزانتر از بنزین است؛ با وجود این، سیاستهای قیمتگذاری به گونهای تنظیم شده که تقاضای داخلی LPG را به حداقل برساند وargarهای مربوط به LPG را به صورت غیر موثر و ناقص پیگیری کند. یافتههای او حاکی از این است که با وجود گرانقیمتتر شدن بنزین و یارانهای بودن گاز و بنزین، مصرف LPG آزاد با محدودیتهایی مواجه است و این به ضرر اقتصاد ملی و پایداری سبد سوخت تمام میشود.
ابعاد اقتصادی و پدافندی سبد سوخت
بحثهای مطرحشده به طور ویژه به دو بخش اقتصادی و پدافندی تقسیم میشود. از منظر اقتصادی، تفاوت قیمتهای جهانی بین بنزین و LPG، به ویژه وقتی که LPG داخلی در دسترس است و باید از طریق پالایشگاهها به بازار عرضه شود، میتواند نقش تعیینکنندهای در تصمیمگیریهای مصرفکنندگان ایفا کند. از منظر پدافندی، تنوعبخشی به سبد سوخت میتواند مقاومت اقتصاد در برابر شوکهای ناگهانی بازار جهانی را افزایش دهد. در این چارچوب، تمرکز بر روی یک سوخت، به ویژه در شرایطی که وابستگیهای وارداتی بالا است، به عنوان یک مخاطره تلقی میشود.
به گفته کارشناسان، اگر LPG داخلی به صورت فلر مصرف شود و در مقابل بنزین وارداتی یا گاز طبیعی با یارانههای معنادار در دسترس باشد، این امر به نفع توسعه یک اقتصاد تکمحصولی و آسیبپذیر میانجامد. در نتیجه، بهبود سازوکارها برای توزیع عادلانهتر و کارآمدتر LPG و گاز مایع در سبد حملونقل کشور از اهمیت بالایی برخوردار است.
چارچوب قانونی و نقاط ضعف سیاستی
یکی از محورهای بحث، نقش قوانین بودجه و برنامه در تعیین سهم LPG است. یافتههای مطرحشده نشان میدهد که سازمان برنامه، آییننامه سهم LPG را با اعداد به گونهای تنظیم کرده که عملاً صفر به نظر برسد، در حالی که این سهم در ظاهر ممکن است در پایان دوره به دوصدم درصد برسد. این نوع تفاسییر، به دید منتقدان، نشان از فاصله بین چارچوب قانونی و شیوه اجرایی و عملیاتی دارد. به گزارش برخی منابع، این نوع از سیاستگذاری میتواند به تداوم وضعیت کنونی منجر شود که در آن LPG داخلی به عنوان سوخت قابل استفاده در حملونقل، به طور جدی در شبکه مصرف دخالت ندارد.
همچنین، از نظر قیمتگذاری، وقتی بنزین و گاز به عنوان سوختهای یارانهای در نظر گرفته میشوند، تلقی مصرفکننده از LPG آزاد به شدت کاهش مییابد. در این چارچوب، همسو بودن سیاستها در قیمتگذاری باید با هدف ایجاد تنوع و کاهش ریسکها در سبد سوخت همسو شود تا مصرف LPG به عنوان گزینهای قابل استفاده و مقرون به صرفه در بازار داخلی تقویت گردد.
نگاه تحلیلی و چشمانداز آینده
بنزین به عنوان سوخت غالب در حملونقل کشور، به رغم تلاشهای دولت برای تنوعبخشی، همچنان سهم بالایی در حملونقل دارد. اظهارات اخیر نشان میدهد که طرحهای سیاستی نیازمند بازنگری جدی در سطحی فراتر از تغییرات جزئی است. برخی تحلیلگران میگویند که بدون بازنگری در ساختار سبد سوخت و ایجاد سازوکارهای قوی برای حمایت از LPG و سایر سوختهای جایگزین، بهبودهای سطحی تنها موقتی خواهد بود. راهبردهای پیشنهادی شامل اصلاحات در قیمتگذاری، ایجاد مشوقهای مصرف LPG در حملونقل عمومی و بازرسیهای دقیقتر در راستای جلوگیری از فلر LPG است.
در این راستا، توجه به نقش و کارکرد LPG در شبکه حملونقل، با در نظر گرفتن الزامات پدافند اقتصادی و توسعه پایدار، میتواند به عنوان یک محور سیاستگذاری مشترک میان مجلس و دولت در آینده مطرح شود. هرچند که مسیر اعمال این تغییرات با موانع قانونی و اجرایی روبهروست، اما رسیدن به یک سبد سوخت متنوعتر و عادلانهتر، به افزایش امنیت انرژی و کاهش وابستگی به یک منبع واحد کمک میکند.
نتیجهگیری: مرور گذرا در چارچوب خبر و تحلیل
اظهارات اخیر نشان میدهد که یکی از نمایندگان دستگاه قانونگذاری با صراحت به جزئیات ساختاری سبد سوخت اشاره کرده و خواستار بازنگریهای اساسی در این حوزه شده است. او بر این باور است که تنوعبخشی به سبد سوخت میتواند به بهبود پایداری اقتصادی و امنیت ملی کمک کند، و در عین حال تأکید میکند که برخی منافع پشت پرده ممکن است مانع از تغییرات شود. این بحث، اگرچه در سطح بیانات سیاسی مطرح میشود، اما با دادههای واقعی درباره مصرف LPG و بنزین و وضعیت آییننامهها همسو است. به عنوان نتیجه کلی میتوان گفت که برای بهبود وضعیت، نیازمند یک استراتژی روشن و یکپارچه است که از قوانین و اجراییات تا قیمتگذاری و نحوه توزیع منابع را در بر گیرد. در پایان، به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل، این بازنگریها باید با شفافیت و با توجه به منافع ملی انجام شود تا اقتصاد و حملونقل کشور در برابر شوکهای خارجی مقاومتر شود.