گروههای عراق در مسیر تصمیمگیری برای حمایت نظامی از ایران در صورت بروز جنگ
در روزهای اخیر، خبرگزاری العربی الجدید گزارشی را منتشر کرده است که به سرعت فضای فکری در عراق و منطقه را تحت تأثیر قرار داده است. این گزارش اشاره میکند که گزینه حمایت نظامی عراق از ایران در صورت وقوع جنگ میان ایالات متحده و جمهوری اسلامی ایران دیگر صرفاً یک موضع رسانهای نیست، بلکه در قالبهای سازمانی برخی گروههای عراق مطرح و بحثهای مقدماتی درباره آن به راه افتاده است. منابع آگاه اعلام کردهاند که این بحثها در چارچوبهای داخلی و هماهنگی میان گروههای مختلف مطرح شده و گفتگوها فراتر از بیانیههای خبری است. به هر حال، تمایلات و ارزیابیها درباره امکان پاسخ نظامی با سرعت و به شکل مؤثر، از جمله نکات حیاتی است که در این گزارش به آن اشاره میشود.
این تلاش برای بازتعریف واکنشهای احتمالی در برابر درگیری، از سوی هیئت هماهنگی مقاومت با لحاظ کردن تجربههای پیشین و نیز بارههای امنیتی منطقهای دنبال میشود. در این گزارش آمده است که بحثها بر این است که اگر چه حوادثی از قبیل جنگ محدود به مرزهای یک کشور نباشند، پاسخها ممکن است به شکل منطقهای یا فرامکانی شکل بگیرد. در نتیجه، برخی گروهها به تدریج کارکردهای عملیاتی را در نظر میگیرند و به جای صرفاً انتشار بیانیه، به تقویت جایگاه خود در جبهههای امنیتی توجه نشان دادهاند. به گزارش تیم آرشیو کامل، این گزینه دیگر صرفاً در حد موضعگیری رسانهای نیست؛ بلکه در چارچوبهای سازمانی برخی گروهها مورد بحث قرار گرفته و تصمیمگیری اولیه نسبت به آن صورت گرفته است.
براساس روایتهای ارائهشده، از میان هفت گروه که در این تشکیلات عضویت دارند، چهار گروه به طور اصولی تصمیم به حمایت از ایران و گشودن جبهههای عملی در صورت آغاز حمله گرفتهاند؛ با این وجود، اجرای این تصمیم به تحولات میدانی، گسترش درگیری و دستورات از مراجع فرماندهی بستگی دارد. این یعنی منظر اجرایی این سناریو به شدت به شرایط میدانی و ارادههای سیاسی و لجستیکی وابسته است و نمیتواند به سرعت و بدون کاربست عملیاتی گام به گام به اجرا برسد.
فعالان و تحلیلگران همچنین به تقویت توانمندیهای گروهها اشاره میکنند. برخی گمانهها حاکی از این است که گروههای اصلی مورد بحث، با داشتن تجربه قبلی در زمینه موشکهای کوتاهبرد و پهپادها، تواناییهای دفاعی و حملهای جدیدی یافتهاند و سابقه هدفگیری پایگاههای آمریکایی در عراق و سوریه را دارند. این توانمندیها به طور بالقوه میتواند با وجود قطعیت کمتر، به شدت منطقه را به سمت تنشهای جدید سوق دهد و به اظهار نظرهای فرماندهیهای منطقهای وزن بیشتری بدهد.
بهرغم عدم قطعیت درباره اجرایی شدن نهایی این تصمیمها، برخی منابع هشدار میدهند که تشدید مستقیم درگیری میتواند به منزله آغاز رویارویی با یک قدرت بزرگ قلمداد شود و تبعاتی فراتر از مرزهای عراق و ایران به همراه داشته باشد. در این چارچوب، تحلیلگران امنیتی بر اهمیت مدیریت ریسک و هماهنگی بین گروههای مسلح، نهادهای رسمی و بازیگران بینالمللی تأکید دارند تا از خطرات غیرقابل پیشبینی جلوگیری شود. برخی از مقامات معتقدند که هر گونه اقدام عملی باید در چهارچوبهای قانونی و امنیتی منطقهای و بینالمللی انجام شود تا از تشدید بحران و پیامدهای انسانی جلوگیری شود.
همزمان، بخشهایی از گزارش به گفتمانهای داخلی و رویکردهای رسانهای میپردازد؛ برخی گروهها با هدف تقویت حضور خود در صحنه امنیتی، گفتمان بسیج نیرو و ایجاد کانالهای جذب جدید را در دستور کار قرار دادهاند و در بعضی موارد، آموزشهای مشترکی را آغاز کردهاند تا ظرفیتهای خود را برای واکنشهای سریع تجهیز کنند. نکته مهم این است که این اقدامات در سطح رهبری تشکیلات و بهویژه در هماهنگی با ایران صورت میگیرد تا از کارکرد بهینه جبهههای پشتیبانی اطمینان حاصل شود.
مجاشع التمیمی، فعال سیاسی عراق، با اشاره به این که مشارکت برخی گروههای مسلح با عنوان پشتیبانی از ایران در جنگ احتمالی دور از انتظار نیست، خاطرنشان کرده است که این گروهها از توانمندیهای موشکی کوتاه و میانبرد و پهپادی برخوردارند و پیشینه هدفگیری پایگاههای نیروهای آمریکایی در عراق و سوریه را دارند. وی افزود هر گونه تشدید مستقیم، به منزله درگیری با یک قدرت بزرگ خواهد بود و پیامدهای گستردهای برای صحنه امنیتی منطقه ایجاد میکند.
در عین حال، گزارشها به این نکته اشاره میکند که برخی گروهها در حال بررسی ایجاد کانالهای ارتباطی با کشورهایی که میتوانند پشتیبانی لجستیک یا اطلاعاتی ارائه دهند، هستند؛ این گونه روابط میتواند به افزایش کارایی پاسخها و هماهنگی عملیات کمک کند. با وجود این، کارشناسان بر این باورند که هر نوع اقدام عملی باید در چهارچوبی قانونی و با حفظ حفاظت از جان افراد غیرنظامی صورت گیرد تا از تبعات انسانی و حقوقی خطرناک جلوگیری شود. این نکته نشان میدهد که فاکتورهای قانونی، اخلاقی و حقوقی باید در فرایند تصمیمگیری گنجانده شوند تا از سوءاستفاده و افزایش خشونت جلوگیری شود.
در مجموع، آنچه از این گزارشها برمیآید، حاکی از وجود فضای پرسشبرانگیز در منطقه است که تصمیمگیران چه در عراق و چه در جبهههای همسو باید با دقت، صراحت و مسئولیتپذیری بالایی به آن پاسخ دهند. همزمان، انتظار میرود نهادهای بینالمللی و گروههای منطقهای با حفظ اصول قانونی، برای کاهش تنش و جلوگیری از تشدید بحران، مسیرهای گفتوگوی دیپلماتیک را باز نگه دارند.
در پایان این گزارش بازنویسیشده، روشن است که هنوز هیچ تصمیمی به اجرای عملی نرسیده و سرعت گامها به شرایط میدانی و ارادههای سیاسی بستگی دارد. اما آنچه روشن مینماید این است که رویدادهای آینده میتواند به شکل قابل توجهی معادلات امنیتی منطقه را تحت تأثیر قرار دهد و پیامدهای مهمی برای عراق، ایران و فرادستان منطقه به همراه داشته باشد.
تحلیل اجرایی-حقوقی درباره رویکردهای آتی
این تحلیل تأکید میکند که هرگونه اقدام عملی باید از چشمانداز اجرایی با رعایت اصول حقوق بینالملل، حقوق بشر و چارچوبهای قانونی هر دو کشور و همچنین ملاحظات امنیتی منطقهای انجام شود. از منظر عملی، ایجاد و تقویت کانالهای ارتباطی و هماهنگیهای لجستیکی بین گروههای عراق و تیمهای پشتیبانی ایران میتواند به کارآمدی پاسخها بیفزاید، اما این مسیر با خطرات گستردهای همراه است که نیازمند مدیریت ریسک دقیق، نظارت مستقل و محدود کردن دامنه عملیات به اندازهای است که از تشدید بحران و گسترش درگیری غیرضروری جلوگیری شود. همچنین، بهبود شفافیت در تصمیمگیریها و کنترل تسلیحات و تقویت فرایندهای گزارشدهی به مراجع قانونی و نهادهای مربوطه میتواند به کاهش سوءاستفادهها و تقویت مسئولیتپذیری کمک کند.