بازگشت محمد خراطزاده با فیلم لیدوکائین به صحنه سینما
محمد خراطزاده، نویسنده، تهیهکننده و کارگردان شناختهشده سینمای ایران، پس از چهار سال توقف و پژوهش گسترده درباره سینمای مدرن، به طور رسمی با اثر تازهای به نام لیدوکائین به میدان بازمیگردد. این پروژه که با مشارکت گروهی از هنرمندان تئاتر تولید شده است و تحت تأثیر جنبش دگمای نودوپنج شکل گرفته است، به روایت روایی ای میپردازد که از منظر اجتماعی-خانوادگی به مسائلی مانند بدهیهای خانوادگی و چالشهای روزمره طبقات مختلف مینگرد. در این مسیر، خراطزاده نشان داده است که رویکردش به فیلمسازی نه تنها به تجربههای گذشتهاش در قالبی تازه میانجامد، بلکه به ظرفیتهای بالقوه سینمای ایران برای بازتعریف مسائل اجتماعی و خانوادگی مشروع میانجامد. به گزارش تیم آرشیو کامل، لوکیشنها و فرایند فیلمبرداری بهطور جدی ادامه دارد و تیم تولید با اتکا به بازیگران جوان و باتجربه سعی در ایجاد فضایی مینیمال و همزمان پرمعنا دارد.
داستان لیدوکائین حول محور یک دختر جوان شکل میگیرد که برای پرداخت بدهی برادرش وارد ماجرایی پیچیده و پرتنش میشود. این روایت با تمرکز بر روابط خانوادگی، فشارهای اقتصادی و تصمیمگیریهای اخلاقی شخصیتهای اصلی، سعی میکند تا تجربههای مشترک جامعه ایرانی را با لحن روشنفکری-اجتماعی بازتاب دهد. در قامت کارگردان، خراطزاده با تکیه بر سابقه کاری گستردهاش در آثار اجتماعی مانند عطسههای نحس و دم غروب؛ زعفرانیه، به دنبال ایجاد زبانی سینمایی است که هم دراماتیک باشد و هم قابلیت گفتگویی گسترده با مخاطب را بیابد. این رویکرد نه تنها به گفتمانهای اجتماعی میپردازد بلکه بستری مناسب برای بررسی روابط خانوادگی و الزامات اقتصادی فراهم میکند. در این میان، درباره لیدوکائین میتوان گفت که این عنوان به صورت نمادین به مسائلی اشاره میکند که در زندگی روزمره با آنها مواجه میشویم و زاویه دید کارگردان بهگونهای تنظیم شده است که مخاطب با هر طبقه اجتماعی، از منظر همنوعدوستی و مسئولیتپذیری به داستان بنگرد.
تیم تولید این اثر شامل بازیگران مطرح و همچنین چهرههای تازهکار است که با هدایت کارگردان، فضایی قابلپذیرش از لحاظ هنری و قابل تبیین از منظر اجتماعی را به وجود میآورند. از جمله بازیگرانی که در این پروژه به ایفای نقش پرداختهاند میتوان به کیاناز خان محمدی، مهدی سیفی، سیاوش خدک، بابک محرمی، بهادار امیرزاد، مریم پیوند حیدری، امیر حسین علوی، آرمان قدیری و ابوالفضل زرین اشاره کرد. همچنین حضور هنرمندانی چون امیر فاضلی، حمید فرشباف، فرهاد اکبری، مجید علیزاده، فیروز قاسمی، یاسمن جهانبخش، صمد نوری و نیکی رکنی و ملیکا منصوری در کنار سایر هنرمندان، نشاندهنده ترکیبی از تجربه و نگاه تازه است که به خلق فضایی پویا و همزمان معتبر میانجامد. این ترکیب بازیگران، با توجه به کارنامه حرفهای آنها در عرصههای فیلم و تئاتر، امکان خلق فردیتهای متنوع و تعاملهای چندلایه را میدهد که برای مخاطبان امروز تجربهای تازه و در عین حال آشنا فراهم میکند.
برخورد با مضمونهای اجتماعی در کارهای محمد خراطزاده، همواره با هدف ارائه نقدی سازنده از سوی سازندهها به مسائل اجرایی و روزمره بوده است. او در کارنامه خود آثاری دارد که به شکل تفصیلی به معضلات اجتماعی و اقتصادی میپردازند و پیش از این نیز به خاطر خلاقیت در روایت و تعارضهای اخلاقی میان شخصیتها، جوایزی را در جشنوارههای بینالمللی و داخلی به دست آورده است. برای نمونه، اثر دم غروب؛ زعفرانیه با بازی نسیم ادبی و نازنین کریمی از جمله آثاری است که به موفقیتهای قابل توجه در رویدادهای معتبر دست یافت و جایزههایی را به دست آورد. همچنین نامآوری کیفی این کارگردان در جشنوارههای بینالمللی به همراه تماشاگران و منتقدان ایرانی، نشاندهنده تمایل او به ایجاد تفاوتی معنادار در زبان سینمایی است. این رویکرد بهویژه در دورههای اخیر با تمرکز بر سبکهای گزارشمحور و روایتمحورتر، امکان گفتوگوی عمیقتری با مخاطبان را فراهم میکند. لیدوکائین، بهعنوان پروژهای که در آغاز پخش جهانی آن برای حضور در فستیوالهای بینالمللی اعلام خواهد شد، میتواند مسیر جدیدی را در کارنامه خراطزاده باز کند و نزد مخاطبان داخلی و خارجی جایگاه ویژهای پیدا کند.
در زمینه تولید و فازهای پس از تولید، اطلاعات اولیه حاکی از این است که لیدوکائین با همکاری گروهی از هنرمندان تئاتر و فیلمبرداران باتجربه جلوی دوربین میرود. این همکاریها، که به علت ترکیب تجربه و نوآوری، باید بتواند به زبانی سینمایی دست یابد که بتواند ضرباهنگی نو و همزمان قابل تفهم را برای مخاطبان فراهم کند. در کنار این مسئله، حضور گروهی از بازیگران گفتوگو محور و با تجربه در جلو دوربین، به ایجاد تعادل میان روایتپردازی و فضاهای احساسی کمک میکند. با توجه به سابقه کارگردان در کارهای اجتماعی، انتظار میرود لیدوکائین با ترکیب نشانهای داستانی، رویکردی انسانی به مسائل روزمره جامعه ایران ارائه دهد و از طریق لحن صریح و بیپیرایگی به بازنمایی واقعیتها بپردازد. از سوی دیگر، روند تولید با رعایت استانداردهای حرفهای و اصول اخلاقی، همچنین نظارتهای مربوط به ممیزی و مقررات فرهنگی کشور را دنبال میکند تا بتواند در نهایت با کیفیتی مناسب به اکران برسد. اکنون با نزدیکشدن به مراحل پایانی تولید، آینده لیدوکائین به حضور در رویدادهای بینالمللی و جشنوارههای داخلی بستگی دارد و انتظار میرود این اثر، با توجه به فضای روایت و تیم سازنده، پذیرای توجهات گستردهای باشد.
این خبر تأکید میکند که لیدوکائین با رویکردی تازه به مقولات خانوادگی و اجتماعی میپردازد و میکوشد تا با زبان ساده اما دقیق، تضادهای زندگی روزمره را به نمایش بگذارد. در این راستا، کارگردان با استفاده از زبان تصویری و فضاسازی دقیق، سعی میکند تا ضمن ایجاد تعادل میان واقعیت و روایت، مخاطب را به تفکر درباره راهکارهای عملی برای مسائل اقتصادی-اجتماعی تشویق کند. با وجود اینکه اجرای پروژههای سینمایی در ایران با محدودیتهای قانونی و فرهنگی همراه است، گروه تولید با رعایت ضوابط و مقررات ملی، قصد دارد تا لیدوکائین را به عنوان یک تجربه سینمایی قابل قبول و ارزشمند ارائه دهد. در جمعبندی، لیدوکائین نه تنها بازگشتی مهم برای خراطزاده است، بلکه گامی به سوی گشودن باب گفتوگوهای تازه درباره خانواده، بدهی و مسئولیتهای اجتماعی در ایران محسوب میشود. به گزارش تیم آرشیو کامل، در ادامه کار، جزئیات بیشتری از این پروژه در آینده منتشر خواهد شد و احتمالاً حضورهای جهانی و جشنوارههای معتبر در فهرست برنامههای آینده آن قرار دارد.
تحلیل حقوقی-اجرایی از بازگشت خراطزاده
این پروژه با توجه به ساختار صنعتی و فرهنگی سینمای ایران نیازمند توجه به مجموعهای از ضوابط قانونی و اجرایی است. از منظر حقوقی، هر فیلمی که در ایران تولید میشود، نیازمند دریافت پروانه ساخت از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی است و پس از پایان تولید، برای نمایش در شبکههای داخلی یا خارجی باید از نظر ممیزی عبور کند. در فرآیند بازسازی نگاههای اجتماعی از منظر داستانی، کارگردان و تیم تولید باید با حفظ خطوط قرمز قانونی و پرهیز از مطالبی که ممکن است به امنیت ملی یا اصول نظام جمهوری اسلامی ایران خدشه وارد کند، روایت را پیش ببرند. از دید اجرایی، تامین منابع مالی، قراردادهای همکاری با بازیگران و تیم فنی، قراردادهای حقوقی مربوط به پخش و نمایش عمومی، و همچنین مدیریت حقوق مؤلف و حفظ منافع همه بازیگران و عوامل تولید، از جمله مباحثی هستند که باید به دقت پیگیری شوند. همچنین با توجه به فضای اجرایی کشور، حضور در جشنوارههای بینالمللی ممکن است با مجوزهای ویژه و تفاهمنامههای خارجی همراه باشد، که نیازمند هماهنگیهای دقیق با سازمانهای دولتی و نهادهای نظارتی است. در نهایت، انتظار میرود لیدوکائین با حفظ خطوط فکری و اخلاقی سازنده، بتواند به عنوان یک محصول فرهنگی-اجتماعی موفق در بازار داخلی و درگاههای بینالمللی مطرح شود. این تحلیل نشان میدهد که بازگشت خراطزاده، علاوه بر جنبههای هنری، نیازمند مدیریت دقیق منابع، رعایت اصول حقوقی و حاکمیت فرهنگی است تا بتواند منافع فرهنگی و اقتصادی کشور را همسو با سیاستهای کلان حفظ کند.