گفتوگوی کارشناسی درباره شیوه تبلیغ اسلام ناب محمدی
به گزارش تیم آرشیو کامل، مهدی کلهر، کارشناس مسائل سیاسی–فرهنگی، در گفتوگوهایی که با رسانهها و مراکز تحلیل مطرح شد، بر نکته محوری این بحث تأکید کرد که روند تبلیغ اسلام ناب محمدی باید بر پایه گفتوگو، تفاهم و احترام به سلیقههای گوناگون جوانان و نسلهای مختلف باشد. او با اشاره به جایگاه انقلاب اسلامی و مقتضیات تمدن نوین اسلامی، بیان کرد که ما در آستانه مرحلهای تاریخی هستیم و وظیفه وارثان این انقلاب، حفظ یکپارچگی اجتماعی و پرهیز از هرگونه رویکرد عملیاتیشده به تبلیغ است. با تأکید بر بهکارگیری روشهای تعاملی، از جمله گفتگوهای سازنده و نقدپذیر، کلهر گفت: «تبلیغ اسلام ناب محمدی با توپ و تشر و با تندی و خصومتسازی نیست.» این جمله، به عنوان محور اصولی سخنان او، نشان میدهد که تبیین دین باید از مسیر گفتوگو، نه با تشدد و تبلیغِ خصمانه انجام شود. به گفته او، مجادله احسن و رویکردی که در آن به جای منازعه، تبادل افکار و تفاهم در اولویت قرار میگیرد، میتواند کارآمدتر از رویکردهای صرفاً یکسویه باشد. در این چارچوب، مقایسه و تحلیل دقیق ریشههای فکری، بهویژه در میان جوانان فریب خورده، اهمیت مییابد تا از بروز سوء تفاهمهای بزرگ جلوگیری شود.
این گفتوگو همچنین به تشخیص مسئولیتپذیری علمی در برابر پویشهای فکری اشاره میکند. کلهر در ادامه با اشاره به تاریخچه و میراث فکری انقلاب اسلامی، به نقش رهبری و هدایتهای امام راحل اشاره کرد و افزود که دستگاههای فرهنگی و آموزشی کشور باید با حفظ انسجام ملی، به شیوهای پاسخگو باشند که به روند افزایشی تفاهم میان اقشار مختلف جامعه کمک کند. به گزارش تیم آرشیو کامل، وی با بیان این نکته که جوانان امروز از پارهای از ابهامات رنج میبرند و ممکن است در معرض سوءبرداشیهای غیرواقعی قرار گیرند، از مسئولان خواست تا با استفاده از روشهای اجرایی مناسب، به تقویت ظرفیتهای فکری نوجوانان و جوانان بپردازند و از هرگونه رفتار سازمانیافته که منجر به تقابل میشود پرهیز کنند.
تبیین دقیق از اسلام ناب محمدی و تفکیک آن از تعبیرهای دیگری
کلهر در بخش دیگری از سخنانش به تمایز میان اسلام ناب محمدی و دیگر تعبیرهای رایج اشاره کرد. او توضیح داد که یکی از کارکردهای کلیدی گفتمان اسلامی، حفظ هویت دینی در قالب پیکربندی فکری است که با رفاهگرایی یا تفاسیر افراطی و بیثباتی سیاسی و اجتماعی در تضاد است. در این چارچوب، پرچم تمدن نوین اسلامی تنها در گروی تفکیک میان اسلام ناب محمدی و سایر برداشتهای متعقّل و مرفهطلبانه نیست، بلکه نیازمند کارگروههای اندیشهساز و نظاممند است تا از طریق نقد و بررسی منظم، به وحدت ملی و آرامش اجتماعی کمک کند. این بخش از گفتوگو با استناد به روایتها و دیدگاههای تاریخی، به بازشناسی نقش روشهای تبلیغی در شکلدهی افکار عموم میپردازد و از هرگونه برداشتِ بهدور از سازوکارهای علمی و پژوهشی پرهیز میکند. لازم به ذکر است که در روایتهای او از تاریخ تشیع و انقلاب، تأکید بر عمق معنایی اسلام ناب محمدی به عنوان چارچوبی اخلاقی و اجتماعی دیده میشود که با هرگونه شعار زدگی یا فرافکنیهای سیاسی منافات دارد.
در بخش دیگری از متن، ایشان به یادآوری برخی روایات تاریخی و بازگوکردن خاطراتی از امام خمینی(ره) و نقش امام در شکلگیری نهضت اعتراضآمیز جوانان با حفظ هویت اسلامی پرداختند. این بخش از گفتوگو، ضمن تأکید بر مسیرهای تربیتی و آموزشی، به ضرورت پرهیز از هرگونه استفاده ابزاری از لباس روحانیت و نشان آن اشاره میکند. به گزارش تیم آرشیو کامل، بیان میشود که «بدترین جواب درآوردن لباس روحانیت از تن آقامیری است.» این نکته به عنوان بخشی از نقد رفتارهای غیرمتعارفِ برخی گروهها مطرح شده است تا از هر گونه کارکرد انفرادی که به اعتبار دین آسیب میزند، جلوگیری کند.
سابقه تاریخی و چارچوبهای دینی برای مواجهه با چالشهای معاصر
در ادامه، مهدی کلهر به بررسی پویشهای فکری معاصر و تعامل میان آیین اسلام با روندهای جهانی پرداخت. او با اشاره به روایتهای تاریخی که از جماران و دیدگاههای معاصر فکری عبور میکند، روشن کرد که دین در تمامی دورههای تاریخی با فزونیهای گوناگون روبهرو بوده است و در این مسیر، حفظ هویت دینی و تقویت پایههای معرفتی جامعه، از مهمترین وظایف نسل حاضر است. این بحث، با تأکید بر نقش نسل جوان و اهمیت آگاهسازی فکری همراه است تا از تندرویهای عملی که میتواند به وحدت ملی لطمه بزند، جلوگیری شود. همچنین، او با نگرشی به تمدن نوین اسلامی، از تفکیک دو بعدی اسلام ناب محمدی از اسلامهای مرفهگری و افراطیگری سخن گفت و خاطر نشان کرد که تبلیغ دینی مؤثر باید مبتنی بر تعالی اخلاقی، بحث علمی سازنده و مشارکت عمومی باشد.
در این قالب، به تاریخچه ایران و نقش نهادهای فرهنگی و آموزشی در شکلگیری بالقوه تمدن نوین اسلامی توجه میشود. نویسنده میکوشد تا با نگاه تحلیلی، تفاوتهای میان برخوردهای فرهنگی سالم و رفتارهای افراطی یا غیرمسئولانه را تبیین کند. این رویکرد، در کنار استفاده از منابع تاریخی معتبر، میکوشد تا از امکان شکلگیری تفاسیر متعالی اسلام در قالبی روشن و قابل درک برای عموم مردم حمایت کند. به عنوان نتیجه، متن بر اهمیت پرهیز از هر گونه موضعگیری تفرقهآمیز و تمرکز بر تربیت نسل جوان از طریق آموزشهای جدی و اخلاقمحور تأکید میکند.
در پایان این بخش، به شکل خلاصه به نقش رسانهها و مراکز علمی در تبیین واقعی از اسلام ناب محمدی اشاره میشود. به گزارش تیم آرشیو کامل، رسانهها و اندیشکدهها باید با تحلیلهای دقیق و بیطرفانه، به جلوگیری از سوءِ تفاهمها کمک کنند و از تبلیغهای سطحی که ممکن است با واقعیتهای دینی در تعارض باشد، پرهیز نمایند. این رویکرد نه تنها به حفظ انسجام اجتماعی کمک میکند، بلکه امکان حضور فعال و مفید جوانان در فرایندهای سیاسی و اجتماعی را نیز بهبود میبخشد.
جمعبندی و پیامدهای اجرایی برای سیاستگذاری فرهنگی
در خاتمه این گزارش خبری، به لزوم کارِ سازمانیافته و نتیجهمحور در عرصه تبلیغ دینداری و اخلاقمداری پرداخته میشود. اگرچه همه طرفهای ذینفع با هدف تقویت هویت اسلامی و حفظ آرامش اجتماعی به دنبال راهکارهای عملی هستند، اما نکته کلیدی این است که تبلیغ باید از مسیرهای قانونی، اخلاقی و علمی انجام شود و از هرگونه ابزار خشونتآمیز یا تشدید اختلافات پرهیز گردد. در این راستا، ایجاد سازوکارهای آموزشی مبتنی بر گفتوگو، تبیین و نقد منصفانه، و همچنین تقویت مسئولیتپذیری نهادهای فرهنگی میتواند به بهبود فضای عمومی کمک کند. این رویکرد، به ویژه در مواجهه با جوانان و نسلهای تازه، فرصتهای تازهای برای رشد فهم متقابل و تقویت امنیت اجتماعی فراهم میآورد. به گزارش تیم آرشیو کامل، آینده تبلیغ دینی باید با تکیه بر اصول اخلاقی، شفافیت، و پاسخگویی به نیازهای واقعی جامعه دنبال شود تا از شکلگیری افراطگرایی جلوگیری شود و به تداوم ثبات فرهنگی و اجتماعی کمک گردد.
تحلیل حقوقی-اجتماعی درباره تبلیغ دینی بدون خشونت
در پایان، تحلیل کوتاه زیر بر پایه اصول حقوقی عمومی و چارچوبهای اجرایی کشور ارائه میشود: تبلیغ دین در ایران باید همواره با رعایت اصول آزادیهای عمومی و حقوق شهروندی و همچنین ملاحظات امنیت اجتماعی انجام شود، بدون ایجاد تفرقه یا تخطی از خطوط قانونی. هر گونه رفتار یا پیام تبلیغی که به خشونت یا تحریک به خشونت بینجامد، به صراحت مغایر با اصول قانون اساسی و قوانین مدون است و باید از طریق سازوکارهای قانونی پاسخگو بررسی شود. با وجود این، فرصتهای اجرایی برای تحکیم تفاهم دینی و تقویت بسترهای آموزشی و پژوهشی فراهم است تا جوانان با آگاهی و تفکر نقادانه به فرایندهای اجتماعی ورود پیدا کنند و از فضای آکاهی و نقدپذیر برخوردار باشند. این تحلیل تنها به عنوان راهنمایی کلی و مراقبتی ارائه میشود و هیچ توصیه حقوقی خاصی را جایگزین مشاوره تخصصی نمیکند.