حادثه آتشسوزی در گراند هتل تهران
گراند هتل تهران که از قدیمیترین هتلهای مدرن ایران و بنای ثبت ملی محسوب میشود، در ساعات اخیر دچار آتشسوزی شد. این بنای تاریخی که در محور لالهزار واقع است، با قدمتی چندین دههای نه تنها به عنوان مرکز اقامتی بلکه به عنوان بخش مهمی از حافظه شهری تهران شناخته میشود. با وجود شدت آتش، تا این لحظه اطلاعات رسمی مهیا شده از سوی مقامات مرکزی و محلی نشان میدهد که شدت آسیب و منشا آتشسوزی در حال بررسی است و نتیجه نهایی به گزارشهای تخصصی آتشنشانی و تیمهای کارشناسی واگذار میشود. این رویداد برای جامعه میراث فرهنگی به عنوان یک آزمایش عملی درباره چگونگی حفاظت از بنای ملی ارزشمند محسوب میشود. به گزارش تیم آرشیو کامل، تیمهای کارشناسی از اداره کل میراثفرهنگی شهرستان تهران به محل اعزام شدهاند تا ارزیابیهای اولیه را انجام دهند و با هماهنگی مسئولان شهری، مسیرهای حفاظت و مراقبت از این اثر تاریخی را دنبال کنند.
اهمیت تاریخی گراند هتل و زمینههای حفاظت
گراند هتل صرفاً یک بنای تجاری قدیمی نیست، بلکه نمادی از دورهای مهم در تاریخ شهر تهران است. این بنای ثبت ملی با معماری خاص و جایگاهش در محور فرهنگی لالهزار، بخشی از بافت تاریخی و هویت شهری محسوب میشود. کارشناسان میراث فرهنگی در طول سالهای گذشته نسبت به حفاظت از این محوطه و نیز جلوگیری از تغییر کاربریهای غیرممنوعه در محدوده لالهزار هشدار دادهاند. در سالهای اخیر تقاضاهایی مبنی بر تغییر کاربری و استفادههای غیرمتناسب از برخی پلاکهای تاریخی این محور مطرح شده بود که با مکاتباتی از سوی میراث فرهنگی و همکاریهای نزدیک با شهرداری، سعی شده رویکرد حفاظتی تقویت گردد. محور لالهزار به عنوان یک محور تاریخی و فرهنگی در مرکز تهران، نیازمند سیاستگذاریهای دقیق، حفاظت قانونی و حمایت اجرایی است تا از خسارتهای احتمالی در آینده جلوگیری شود.
وضعیت حضور مسئولان و پیگیریهای اجرایی
مرتضی ادیبزاده، معاون میراثفرهنگی استان تهران، درباره وضعیت گراند هتل توضیح داد که تیمهای کارشناسی از اداره کل میراثفرهنگی به محل اعزام شدهاند و بررسیهای فنی برای تشخیص میزان آسیب به این اثر ملی آغاز شده است. به گزارش تیم آرشیو کامل، در حال حاضر مذاکراتی میان اداره کل میراثفرهنگی، شهرداری تهران و صاحبقرمانهای پلاکهای تاریخی محور لالهزار در جریان است تا راهبردهای حفاظت و مدیریت بنای گراند هتل و محورها پیرامونی آن بهبود یابد. او تأکید کرد که نتیجه نهایی درباره علت آتشسوزی و میزان خسارت به گزارشهای آتشنشانی و بررسیهای تخصصی ارجاع خواهد شد و در آینده جلساتی با حضور شهرداری برای تبیین چارچوبهای حفاظتی و مدیریت داراییهای تاریخی برگزار خواهد شد. همچنین این بنای ثبت ملی به عنوان یکی از سرمایههای فرهنگی شهر تهران، برای میراثفرهنگی و شهرداری دارای اهمیت فراوان است و توجه خاصی از سوی هر دو نهاد به مدیریت حفاظت از این محور وجود دارد.
چارچوب حفاظت و چالشهای اجرایی در بافت لالهزار
در گزارشهای منتشرشده از سوی مسئولان و فعالان حوزه میراث فرهنگی، توضیح داده میشود که حفاظت از بناهای تاریخی در بافت لالهزار با چالشهایی مانند کاربریهای نامتناسب و حضور کالاهای خطرناک در برخی بناها مواجه است. این مشکلات، به مرور زمان میتواند آسیبپذیری بناها را افزایش دهد و در مواقع حادثه مانند آتشسوزی، تبعات تخریبی را تشدید کند. مسؤلان میراث فرهنگی استان تهران بر ضرورت تقویت همکاری با شهرداری، آتشنشانی و مالکان بناهای تاریخی لالهزار تأکید دارند تا از طریق تغییرات کاربری پایدار، حفظ بافت تاریخی و بازنگری در چارچوبهای حفاظتی، از آیندهای امن برای این محوطه محافظت کنند. در این راستا، شهرداری و میراث فرهنگی به بررسی راهکارهایی میپردازند تا با ایجاد حفاظتهای قانونی و طرحهای اجرایی مشخص، بناهای تاریخی در محور لالهزار به شکل پایدارتر محافظت شوند و از دپوی کالاهای خطرناک و استفادههای غیر از کاربری تاریخی جلوگیری گردد.
اقدامات آتی و مسیر حفاظت محور لالهزار
ادامه مسیر حفاظت از گراند هتل و محورها و پلاکهای تاریخی در محور لالهزار به صورت یک پروژه چندجانبه در نظر گرفته میشود. در چارچوب برنامههای توسعهای کشور، به ویژه در برنامه هفتم توسعه، بر تقویت حفاظت از بافتهای تاریخی و آثار ملی تأکید شده است. به همین منظور، اقدامات زیر به عنوان خطوط کلی در نظر گرفته میشود: (1) تملک یا واگذاری پلاکهای تاریخی برای تعیین مالکیت روشن و جلوگیری از تبدیل به کاربری غیرمطلوب؛ (2) تقویت زیرساختهای حفاظتی مانند سامانههای اخطار حریق، گماردن تیمهای حفاظتی و بازنگری در مقررات مربوط به حفظ بافت تاریخی؛ (3) ایجاد هماهنگیهای قانونی بیشتر بین شهرداری، میراث فرهنگی و مالکین برای اجرای پروژههای حفاظتی؛ (4) ارتقای آگاهی عمومی و آموزش مالکان و ساکنان محله درباره اهمیت حفاظت از آثار تاریخی. برای گراند هتل و محور لالهزار، این رویکردهای حفاظتی به عنوان یک مسیر اجرایی و عملی برای جلوگیری از تکرار حوادث مشابه در آینده دنبال میشود. این بخشها با هدف حفظ جاذبههای فرهنگی، تاریخی و اقتصادی این محدوده طراحی شدهاند و با همکاری مداوم میان دستگاههای مسئول، به نتایج ملموس منجر خواهند شد.
به گزارش تیم آرشیو کامل
به گزارش تیم آرشیو کامل، این حادثه به شکل قابل توجهی توجه جامعه و مسئولان را به لزوم بازنگری در رویکردهای حفاظت از بناهای تاریخی جلب کرده است. در این روایتها، محله لالهزار به عنوان یکی از محورها با ارزش فرهنگی، نیازمند طراحی و اجرای سیاستهای حفاظتی جامع است تا از آسیبهای آتی جلوگیری شود. این گفتوگوها و بازنگریها علاوه بر جنبههای حفاظتی، به پایداری اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی منطقه نیز چشماندازی روشن میبخشند. بررسیهای آتشنشانی در حال انجام است و انتظار میرود که نتایج اولیه در روزهای آینده منتشر شود تا اطلاعات دقیقتری درباره منشا آتش، نحوه گسترش و شدت خسارت ارائه شود. فعالان میراث فرهنگی نیز از مسئولان شهری و ملی خواستهاند تا با تقویت ابزارهای حفاظتی و بهبود سازوکارهای اجرایی، از بازتولید چنین حوادثی در آینده جلوگیری کنند و به حفظ محور لالهزار به عنوان یک مسیر تاریخی و فرهنگی کمک کنند. این رویکرد چندجانبه، به عنوان یک مدل عملی برای حفاظت از بافتهای تاریخی در شهرهای بزرگ ایران تلقی میشود.
تحلیل اجرایی-حقوقی درباره حفاظت از گراند هتل و سیاستهای شهری در لالهزار
این حادثه به وضوح نشان میدهد که حفاظت از آثار تاریخی در بافتهای شهری به همکاری هماهنگ بین دستگاهی و اجرای دقیق قوانین مربوطه نیاز دارد. از منظر اجرایی، نکتههای کلیدی شامل رعایت کاربریهای تاریخی و جلوگیری از تبدیل بناهای ثبت ملی به کاربریهایی که منجر به فرسایش یا خطر آتش میشوند است. قوانین حفاظت از آثار تاریخی و بافتهای فرهنگی-تاریخی، همراه با مقررات اجرایی مربوطه، وظیفهای روشن برای شهرداریها، مالکین و نهادهای حفاظت از میراث فرهنگی ایجاد میکند تا از تغییر کاربریهای نامناسب جلوگیری کنند و پایداری بناها را حفظ نمایند. در برنامه هفتم توسعه تأکید شده است که با حفاظت از مسیرهای فرهنگی و بافتهای تاریخی، به توسعه پایدار شهری کمک میشود. با این حال، چالشهایی مانند کمبود بودجه حفاظتی، نبود همافزایی کامل میان دستگاههای مرتبط و گاهی نبود پیگیری دقیق از سوی مالکان میتواند به آسیبهای بیشتر منجر شود. بنابراین، این حادثه باید به عنوان فرصتی برای بازنگری در سیاستها و ایجاد سازوکارهای اجرایی روشنتر در حوزه حفاظت از آثار تاریخی تهران و سایر شهرهای ایران در نظر گرفته شود. این تحلیل صرفاً به جنبههای اجرایی و حفاظت میپردازد و هیچگونه موضع سیاسی یا امنیتی را دنبال نمیکند.