ایدههای تازه و روایتهای دردناک از منطقه در افتتاحیه نخستین دوره جشنواره فیلم دوحه
افتتاحیه نخستین دوره جشنواره فیلم دوحه با حضور جمعی از چهرههای تراز جهانی و با تمرکز بر روایتهای منطقهای از خاورمیانه برگزار شد. این رویداد که با هدف معرفی آثار منطقه و گفتوگو درباره آینده صنعت فیلم در جهان عرب و اطراف آن شکل گرفته است، حال و هوایی متفاوت نسبت به سالهای گذشته داشت و با نمایشها و گفتگوهایی همراه بود که به دیدهبانی از واقعیتهای منطقه میپرداخت. به گزارش ایسنا و به نقل از منابع داخلی جشنواره، این مراسم با حضور گلشیفته فراهانی و وسام حماده، مادر هند رجب – شخصیت اصلی فیلم «صدای هند رجب» – همراه شد و رویدادی بود که نگاههای منتقدان و علاقهمندان به سینما را به خود جلب کرد. به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل، این افتتاحیه با ترکیبی از هنر، انسانیت و نگاه به آینده پر از امید به استقبال مخاطبان رفت.
سخنان کلیدی گلشیفته فراهانی در افتتاحیه
در حضوری که از آغاز تا پایان با فضای گفتوگو و تشویق همراه بود، گلشیفته فراهانی با یادآوری سفرش به دوحه در سال ۲۰۰۹، تأکید کرد: «از آن زمان تا امروز یک عمر گذشته است، اما مهم این است که ما همچنان اینجا هستیم؛ با وجود هر اتفاقی که در جهان میافتد.» او با بیان اینکه منطقه خاورمیانه مرکز جهان است و قلب نقشه را تشکیل میدهد، افزود که منابع و ظرفیتهای فراوان این منطقه میتواند کل جهان را به حرکت درآورد. فراهانی با اشاره به حذفِ تفرقه و تقویت همکاری هنری گفت: «دلایل زیادی برای اختلاف میان مردم وجود دارد، اما هنر، فرهنگ و زیباییهایی که با هم به اشتراک میگذاریم ما را کنار هم نگه میدارد؛ از ادویهها و کویر تا دریا و همه این زیباییها.»
او همچنین بر اهمیت اتحاد از طریق زبان مشترک هنر تأکید کرد و ابراز امیدواری کرد که با گذشت زمان، صحنههای مشترک بیشتری برای گفتوگو، همکاری و همسویی میان فرهنگهای منطقه شکل بگیرد. فراهانی با اشاره به رویکرد جشنواره به «جهانی که به شکل آرام و هماهنگ میرسد» گفت: «برای من اینجا بودن افتخاری است و امیدوارم ۱۵ سال دیگر نیز در کنار هم باشیم و با رویاهایمان جهانی با آرامش بسازیم.» در بخش دیگری از سخنانش، فراهانی به واکنشهای اخیر خود نسبت به اوضاع غزه اشاره کرد و با یادآوری ویدیویی که پیشتر منتشر کرده بود، از اهمیت شنیدن صدای مردمی که در بحران هستند گفت. این بخش از سخنان او با بازتاب گستردهای در رسانهها مواجه شد و همزمان توجه مخاطبان را به اهمیت صدای هنرمندان در بیان آدمهای دردمند جلب کرد.
مادر هند رجب و روایتِ دردِ از دست دادن در مراسم
در همان مراسم، وسام حماده، مادر هند رجب و یکی از شخصیتهای اصلی فیلم «صدای هند رجب» ساخته کوثر بن هنیه، با صدایی که از emotion و تجربه خانوادگی برخاسته بود، روایتهای شخصی خود را ارائه کرد: «دخترم را از دست دادم و انگار رنگ از جهان رفت؛ صدای او هر روز مرا بیدار میکند و هنوز فیلم را ندیدهام و نمیدانم چه زمانی قدرت دیدن آن را خواهم یافت.» او با بیان اینکه امید داشته پایان این داستان با نجات هند همراه باشد، افزود که تجربه از دست دادن فرزند او را با همه انسانها پیوند میدهد و دلایل صلح و همدلی را در قالب هنر تقویت میکند. این بخش از سخنرانی، با واکنشهای emotive حضار همراه شد و نشان داد که توازن بین واقعیتهای دردناک و امید به آینده، میتواند کارکرد اجتماعی و فرهنگی جشنواره را تقویت کند. به گزارش ایسنا و به نقل از منابع جشنواره، مادر هند رجب همچنین از اینکه هنوز فیلم را ندیده خبر داد و گفت زمانی که فرصت تماشای آن را بیابد، با دقت بیشتری داستان را دنبال میکند. این روایت شخصی، در کنار روایتِ فیلم و الهام از تجربههای کهنه و تازه منطقه، به بخش انسانی و تاریخی رویداد افزوده است.
صدای هند رجب: فیلمی با محوریت رخدادهای واقعی و نمایش جهانی
«صدای هند رجب» اثر کوثر بن هنیه با محوریت رخدادهای ژانویه ۲۰۲۴ و تلاش داوطلبان هلالاحمر فلسطین برای نجات دختری ششساله از زیر آتش نیروهای اسرائیلی ساخته شده است. این اثر که نخست در ونیز نمایش داده شد، با واکنشهای مثبت منتقدان و حضور احساسی مخاطبان مواجه شد و موفق به کسب جایزه تماشاگران جشنواره سنسباستین شد. در دو مرحله اولیه نمایش در دوحه، این فیلم با حضور عوامل اصلی و جمعی از بازیگران فلسطینی و اعضای هلالاحمر فلسطین به روی صحنه رفت و به خوبی با روایتهایی از فقدان، مقاومت و امید همراه شد. پس از نمایش، دو بازیگر فلسطینی به نامهای کیلانی و هلهل، شعری را درباره هویت و سرزمین اجرا کردند تا فضای صحنه را از منظر فرهنگی و تاریخی تقویت کنند. این اثر، بهعنوان یکی از نکات محوری برنامه جشنواره، هم تصویری از واقعیتهای بحرانی منطقه و هم پیامآور از مسیر امید را به مخاطبان ارائه میدهد.
آمار و چارچوب جشنواره دوحه: جهانی که به خاورمیانه و شمال آفریقا مینگرد
افتتاحیه نخستین دوره جشنواره دوحه، بخشی از یک رویداد گسترده بود که با نمایش ۹۷ فیلم از ۶۲ کشور مختلف، جایگاه ویژهای در تقویم فستیوالهای جهانی پیدا کرده است. این رویداد، که توسط مؤسسه فیلم دوحه برگزار میشود، با هدف ارائه نخستنمایشهای جهانی و منطقهای، همچنین تقویت ظرفیتهای آموزشی و توسعه صنعت فیلم در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا (MENA) شکل گرفته است. جشنواره تاکنون چهار نخستنمایش جهانی و ۴۹ نخستنمایش منطقهای را در برنامه خود گنجانده است و حضور سرمایهگذاران، فیلمسازان، هنرمندان و علاقهمندان به سینما را از سرتاسر دنیا به دوحه کشانده است. این مجموعه، با همکاری نهادهای غیردولتی و فستیوالهای بینالمللی، تلاش میکند تا یک فضای پژوهشی-هنری برای بررسی صریح و صادقانه از بحرانها و also کامیابیهای منطقه فراهم آورد. گفتنی است که منابع جشنواره پیشنهاد میدهند این رویداد با سطح بالایی از حمایتهای مالی و آموزشی در حال توسعه است و هدف اصلی آن آوردن تجربهها و دیدگاههای تازه به دنیا است. به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل، این رویداد با حضور مدیران، هنرمندان و داوطلبان حوزه بشردوستانه، در چهارچوبی موسیقایی، ادبی و هنری برگزار شد و فرصتی برای گفتوگو و بررسی پروژههای جدید در سطح جهانی فراهم آورد.
بازتاب رسانهای و حضور گروههای بشردوستانه در جشنواره
در کنار نمایش فیلمها، حضور نمایندگان هلالاحمر فلسطین و تیمهای بشردوستانه در جشنواره، به عنوان یکی از محورهای اصلی روز بود. مقامات جشنواره از حضور دو بازیگر فلسطینی و اجرای شعری درباره هویت و سرزمین یاد کردند که نشان از ترکیب هنر و انسانیت در روایتهای غربی-شرقی ایجاد شده است. این بخش از مراسم، بهویژه برای مخاطبان علاقهمند به تقویت صلح و گفتوگوی سازنده با تأکید بر حقوق انسانها، تجربهای فراموشنشدنی بود. با وجود برجستگی رویدادهای سیاسی و انسانی، جشنواره دوحه سعی دارد با حفظ استقلال هنری و ارائه چشماندازهای گوناگون از منطقه، به پاسخهای چندگانه از طرف دنیا بپردازد. به گزارش ایسنا، این جشنواره با گرامیداشت هنر و فرهنگ منطقه و توجه به بحرانهای انسانی، در کنار نمایش اثار رسانهای و هنری، به انتشار پیامهای صلح و همبستگی میپردازد و از این منظر به یکی از نشستهای مهم فرهنگی در تقویم جهانی تبدیل شده است.
جمعبندی و چشمانداز آینده
در جمعبندی افتتاحیه، مدیران جشنواره با تأکید بر این نکته که رویداد با هدف تقویت پیوندهای فرهنگی و هنری در منطقه و فراتر از آن برگزار میشود، از طیفی از آثار و صداهایی صحبت کردند که میتواند به ارتقای فهم متقابل و ایجاد فضاهای گفتوگوی سازنده منجر شود. با وجود فشارهای سیاسی و بحرانهای انسانی در منطقه، جشنواره دوحه با تکیه بر هنر و روایتهای انسانی، سعی میکند پلهای ارتباطی جدیدی را میان مخاطبان محلی و جهانی بسازد و این امر را از طریق نمایش فیلمهای باکیفیت، گفتگوهای مستند و اجرای آثار فرهنگی به تصویر بکشد. این رویداد همچنین به عنوان یک نمونه از توانمندیهای سرمایهگذاری فرهنگی در منطقه شناخته شده و میتواند به تقویت اقتصاد هنر و گردشگری فرهنگی در خاورمیانه و شمال آفریقا کمک کند. به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل، این جشنواره با استقبال چشمگیر هنرمندان و رسانههای جهان روبهرو شده است و انتظار میرود با برگزاری دورههای آتی، بهبودهای قابل توجهی در انتشار و نمایش آثار منطقهای و جهانی انجام شود.
به گزارش خبرگزاری ایسنا و منابع داخلی جشنواره، این رویداد با هدف ایجاد گفتوگوهای معنادار میان هنرمندان، فعالان فرهنگی و مخاطبان عمومی شکل گرفته و به نظر میرسد که گفتمانهای درباره خاورمیانه از طریق هنر در حال تقویت است. هرچند مسائل سیاسی و انسانی همچنان سایهاند maar جشنواره دوحه با رویکردی هنری- انسانمدار سعی دارد فضا را برای روایتهای تازه و گفتوگوهای سازنده فراهم آورد. پس از این افتتاحیه، انتظار میرود مجموعهای از آثار با مضمونهای گوناگون از منظرهای مختلف جهانی، در طول دوره جشنواره به نمایش گذاشته شود و با واکنشهای گسترده همراه گردد.