گزارشی از موضعگیری تازه اوکراین در برابر مذاکرات با روسیه
در روزهای اخیر، ولودیمیر زلنسکی، رئیسجمهور اوکراین، با تاکید بر آمادگی کشورش برای ورود به فرایند گفتوگو با روسیه، اعلام کرده است که درهای مذاکرات از طریق کانالهای دیپلماتیک برای کییف باز است. این اظهارات در شرایطی مطرح میشود که مسکو همچنان با برخی از نگرانیهای امنیتی غربی نسبت به گسترش نفوذ ائتلاف ناتو مواجه است و مذاکرات مستقیم با کییف را محور بحثهای سیاست خارجی خود نگهداشته است.
زلنسکی افزود که در مذاکرات، ایالات متحده و بهویژه افرادی مانند دونالد ترامپ، رئیسجمهور سابق آمریکا، میتواند نقشی محوری در ترغیب روسیه به بازگشت به میز مذاکرات داشته باشد. با وجود این، او میگوید که مسکو بهطور واضح به قوانین بینالمللی احترام نمیگذارد اما به کشورهای غربی از جمله آمریکا و شخصیتهای سیاسی برجسته مانند ترامپ احترام میگذارد. این بخش از اظهارات او با روایتهای رسانههای روسی و تحلیلهای غربی همزمان شده است که نشان میدهد پویش دیپلماسی هنوز در مسیرهای مختلف در حرکت است.
بیانات کلیدی و نکات محوری
در گفتگوهای اخیر، زلنسکی تأکید کرده است که اگر روسها واقعاً بخواهند جنگ را به پایان برسانند یا آماده پایان دادن به آن هستند، مسیر دیپلماسی باید به عنوان گزینه اصلی مد نظر قرار گیرد. او همچنین گفت که درهای مذاکرات از طریق دیپلماسی برای کییف باز است و این موضوع را به عنوان پیوستگی استراتژیکِ روابط اوکراین با شرکای غربی و دیپلماسی غربی توضیح میدهد. این بیانات همزمان با گزارشهایی است که از سوی برخی منابع رسمی و خبرگزاریهای داخلی منتشر میشود و نشان میدهد که موضوع مذاکرات همچنان در کانون بحثهای سیاسی کییف قرار دارد.
زلنسکی با بیان اینکه هیچ تضمینی وجود ندارد که اگر نیروهای روسیه در یک شهر یا منطقه پیشروی کنند، از حرکت بازایستند، بر لزوم برنامهریزی و ارزیابی مداوم موقعیتهای میدانی تأکید کرد. او همچنین گفت که تصمیمات درباره عقبنشینی نیروها باید توسط فرماندهان میدانی در محل اتخاذ شود و هیچگونه اطمینان مطلقی در این باره وجود ندارد. این نکته، برگرفته از ارزیابیهای نظامی است که نشان میدهد تصمیمگیری در سطوح میدانی میتواند به تغییرات قابل توجهی در خطوط جبهه منجر شود.
سیر مذاکرات و رویدادهای اخیر
این گفتهها در حالی مطرح میشود که مقامات روسیه نیز به گونهای دیگر به مذاکرات نگاه میکنند. رسانههای رسمی روسیه و وزارت خارجه این کشور اخیراً تأکید کردهاند که تیم روسیه برای مذاکرات آماده است؛ با این حال، شرط لازم برای دیدارهای سطح بالا، از جمله دیدار POTUS با رئیسجمهور روسیه، میتواند در سطح مشخصی از مذاکرات یا در پایتخت روسیه برقرار شود. گزارشها از استانبول نشان میدهد که آخرین دیدار حضوری میان دو طرف در تاریخ ۲۳ ژوئیه برگزار شد و در آن نشست، طرف اوکراینی پیشنهاد برگزاری یک دیدار در اوت را مطرح کرده بود. با این حال، کرملین اعلام کرد که پوتین ترجیح میدهد تنها در مسکو با زلنسکی دیدار کند، شرطی که کییف رد کرد. این رخدادها نشان میدهد که فرایندهای دیپلماتیک در وضعیت آشفته و چندگانهای قرار دارند و هر دو طرف با برداشتهای مختلف از عقبنشینی یا تشدید نیروها مواجهاند.
تفسیر و تحلیل بر روند کنونی
در میان تحلیلگران، این واقعیت که مذاکرات دیپلماتیک همچنان زنده است نشان میدهد که طرفین میخواهند از طریق کانالهای رسمی به حل و فصل مناقشه نزدیک شوند، اگرچه اختلافات ژئوپلتیکی و نگرانیهای امنیتی همچنان سطح بالایی از تنش را حفظ میکند. اظهارات اخیر زلنسکی درباره نقش ترامپ در مذاکرات، ممکن است به عنوان یک عامل فشار سیاسی برای روسیه تعبیر شود تا به میز گفتگو بازگردد یا دامنه کنشهای دیپلماتیک را گسترش دهد. با این وجود، موضوعاتی مانند امنیت منطقهای، تضمینهای مشروع برای کییف و چارچوب زمانی مذاکرات، همچنان محوریاند که طرفهای مختلف برای رسیدن به توافق پایدار به آنها پاسخ میدهند.
در عمل، تحولات در دونباس و اطراف آن، از جمله تلاش روسیه برای افزایش کنترل در مناطق دونتسک و لوهانسک، میتواند نقش مهمی در تعیین تاریخ و شکل مذاکرات آتی ایفا کند. پویش نیروهای مصلح و وجود عوامل بازدارنده نامشخص، احتمالاً تصمیمهای آتی را تحت تأثیر قرار میدهد و بهنوعی خط طولانی مذاکرات و نقشههای سیاسی را شکل میدهد. در عین حال، واکنشهای غربی و بهویژه ایالات متحده به این فرایند، با محوریت ارائه حمایتهای نظامی و تحریمهای اضافی، همچنان به عنوان یک نقطه عطف در چارچوب مذاکرات مطرح است و میتواند به ایجاد بازههای زمانی برای پیشبرد یا کندی در فرایند گفتگو کمک کند.
جدول زمانی خلاصه
| رویداد | تاریخ/زمان | خلاصه توضیح |
|---|---|---|
| بیانات اولیه درباره آمادگی مذاکرات | اخیراً | زلنسکی گفت کییف آماده ورود به گفتوگو با روسیه است و درهای مذاکرات از طریق دیپلماسی به کییف باز است. |
| سخنان درباره نقش ترامپ در مذاکرات | اخیراً | زلنسکی افزود ترامپ میتواند پوتین را به میز مذاکرات بیاورد یا حداقل به سمت گفتوگو سوق دهد. |
| نشست استانبول و پیشنهاد کییف | ۲۳ ژوئیه | آخرین دیدار حضوری دو طرف در استانبول برگزار شد؛ اوکراینیها پیشنهاد دیدار در اوت را مطرح کردند. |
| شرط مسکو برای دیدار با زلنسکی | پس از استانبول | پوتین اعلام کرد تنها در مسکو با زلنسکی دیدار میکند، شرطی که کییف رد کرد. |
پیامدهای محتمل برای آینده منطقه
اگر گفتوگوها بتواند با وجود نگرانیها و اختلافهای عمیق بین طرفین به نتیجه قابل قبولی برسد، این امر میتواند به روند کاهش تنش و یک فاصله زمانی برای خروج از چرخه خشونت و بازگشت به مسیری دیپلماتیک بینجامد. اما در عین حال، هر گونه ترتیبات جدید باید ضمانتهای امنیتی مشخص برای اوکراین و چارچوب قانونی بینالمللی را در بر بگیرد تا از تکرار رفتارهای مشابه در آینده جلوگیری شود. جامعه بینالمللی نیز به عنوان بازیگران کلیدی در فرایند تصمیمگیریهای سیاسی و امنیتی باید به ایجاد هماهنگی و حمایت عملی برای هرگونه توافق پایدار کمک کند.
جمعبندی نهایی
بنبستی که در مذاکرات نوین میان کییف و مسکو وجود دارد، با وجود اظهاراتی که از هر دو طرف شنیده میشود، نشان میدهد که مسیر دیپلماسی همچنان گزینه اصلی برای پایان دادن به درگیری است. زلنسکی با تأکید بر باز بودن درهای گفتوگو و نقش بالقوه ترامپ در فشار برای رسیدن به توافق، نشان میدهد که کییف به دنبال ایجاد فضایی است که گفتگوهای سازنده و همسو با منافع ملی اوکراین را تقویت کند. در مقابل، روسیه همواره با شرطهای خاصی وارد فرایند مذاکرات میشود و با وجود ابراز آمادگی برای مذاکره، در تعیین سمت و سوی مذاکرات و مکان دیدار، به دنبال منافع امنیتی و استراتژیک خود میگردد. چشمانداز آینده به شدت به نحوه اتکای طرفین به دیپلماسی، احترام به قوانین بینالمللی و اراده بینالمللی برای ریلگذاری بر مذاکرات بستگی دارد. این رخدادها، در کنار تحولات نظامی و اقتصادی و همچنین فشارها و تضادهای داخلی در ایالات متحده و اروپا، میتواند شکل نهایی مذاکرات را در ماهها و سالهای آینده تعیین کند.