گشایش نشست: رویکردی چندرنگ به علوم اجتماعی در ایران
در راستای هفته علوم اجتماعی و به مناسبت نخستین سالروز تاسیس شعبهٔ دانشگاه علامه طباطبائی، نشست علمی با محوریت “علوم اجتماعی متکثر و روادار” برگزار شد. این رویداد با حضور اساتید، پژوهشگران و دانشآموختگان رشتهٔ جامعهشناسی و مطالعات اجتماعی، تلاش میکند تصویری گسترده از پژوهشهای چندرنگ و گفتمانهای روادار در این حوزه ارائه دهد. به گزارش تیم آرشیو کامل این نشست با هدف گسترش رویکردی باز و شامل به پژوهشهای اجتماعی مینگرد و به ایجاد فضای همافزایی میان نسلهای مختلف پژوهشگری میانجامد.
این نشست به مناسبت سیزده آذرماه و به عنوان بخشی از برنامههای هفتهٔ علوم اجتماعی برگزار شد و با تکیه بر مشارکت دانشگاه علامه طباطبائی، انجمن جامعهشناسی ایران (شعبهٔ دانشگاه علامه طباطبائی) و انجمن علمی سیاستگذاری اجتماعی دانشکدهٔ علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبائی تدارک دیده شده بود. به گزارش تیم آرشیو کامل، هدف از این رویداد ارزیابی تجربههای پژوهشی و عملی در حوزهٔ رواداری علمی است و از حضور پژوهشگرانی با پیشینههای مختلف استقبال میشود.
سخنرانان و محورهای ارائه
در این نشست، سه سخنران اصلی به ارائهٔ تجربیات و نتایج پژوهشهای خود پرداختند. نخست دکتر شیرین احمدنیا، رئیس انجمن جامعهشناسی ایران، با موضوع «تجربه کنشگری سیاسی در اعتراضات معیشتی» به تشریح نحوهٔ مشارکتِ فعالان اجتماعی و پژوهشگران در بازتابهای معیشتی در قالب کنشهای جمعی و تحلیلهای ساختاری پرداخت. دوم کوثر درزینژاد، دانشآموختهٔ کارشناسی ارشد جامعهشناسی از دانشگاه علامه طباطبائی، با محوریت «تجربهٔ کنش گری سیاسی و معناهای اجتماعی آن» به بررسی شرایط و موانع کنشگری در بسترهای اقتصادی-اجتماعی پرداخت. سوم زهرا امامدوست، دیگر دانشآموختهٔ مقطع ارشد مطالعات فرهنگی، با موضوع «تجربه زنان از خدمات سلامت جنسی» به بررسی تجربهٔ گروههای زنانه در بهرهگیری از خدمات سلامت جنسی پرداخت.
بر اساس گزارشهای منتشره، دبیر نشست، دکتر علی جنادله، از اعضای هیئت مدیرهٔ انجمن جامعهشناسی ایران و عضوِ شعبهٔ دانشگاه علامه طباطبائی است و تمامی برنامهها با رویکرد علمی، آموزشی و پژوهشی دنبال شد. این نشست به صورت عمومی و رایگان برای شهروندان آزاد بود و هدف اصلی آن ایجاد فضایی برای گفتوگوهای تخصصی و تبادل دیدگاههای پژوهشی در قالبی باز و پذیرندهٔ تفاوتها بود. به گزارش تیم آرشیو کامل، سخنرانیها به شکل نظاممند و با حفظ اصول حرفهای پژوهش ارائه شد و تأکید بر تقویت چارچوبهای رواداری و انصاف علمی در مطالعات اجتماعی شد.
جزئیات زمانی و مکانی رویداد
برنامه به نشست با حضور پژوهشگران در دهم آذر ماه سال ۱۴۰۴، در بازهٔ زمانی از ساعات ۱۲ تا ۱۴ روز دوشنبه، در دانشکدهٔ علوم اجتماعی دانشگاه علامه طباطبائی، سالن ارشاد، برگزار شد. این رویداد با همکاری انجمن جامعهشناسی ایران (شعبهٔ دانشگاه علامه طباطبائی) و انجمن علمی سیاستگذاری اجتماعی دانشگاه علامه طباطبائی انجام شد. شرکت در این نشست برای عموم آزاد بود و حضور علاقهمندان به علوم اجتماعی و پژوهشهای مرتبط تشویق میشد. این گزارش، بهویژه با هدف ارائهٔ تصویری دقیق از روند برگزاری و محورهای بحث، نگارش شده و بهطور تفصیلی به بازتابهای فکری و عملی این نشست میپردازد. به گزارش تیم آرشیو کامل، روند برگزاری و چارچوبهای پژوهشیِ این نشست بر محور رواداری علمی و تنوع پژوهشها استوار بود و حضور شرکتکنندگان از گروههای مختلف دانشگاهی و پژوهشی، نشاندهندهٔ نشاط علمی و پویایی رشتهٔ جامعهشناسی در دانشگاه علامه طباطبائی بود.
بازتابها و نکات اجرایی نشست
برگزاری چنین نشستهایی در ایران با توجه به چارچوبهای قانونی و دانشگاهی، همواره نیازمند مدیریت دقیق، رعایت اصول اخلاقی پژوهش و حفظ استقلال علمی است. این رویداد با رعایت این اصول، نشان دهندهٔ امکان برگزاری رویدادهای تخصصیِ علمیِ باز و فراگیر تحت نظر نهادهای دانشگاهی و انجمنهای علمی است. از منظر اجرایی، همگرایی میان گروههای دانشگاهی، انجمنهای علمی و نهادهای اجرایی میتواند در ارتقای کیفیت و گسترهٔ اثرگذاری پژوهشهای علوم اجتماعی نقشآفرینی کند. در عین حال، نیاز به پایش و ارزیابیٔ مستمر از نتایج نشستهای اینچنینی از منظر علمی و اجرایی احساس میشود تا بتوان بهبودهای لازم را در روالهای سازمانی، تبلیغات علمی، دسترسی برای عموم و حفظ بیطرفی پژوهشها بهطور مستمر اعمال کرد. این تحلیل با تاکید بر رعایت قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران، سعی دارد نکتههای اجرایی را از منظر عملی بررسی کند و از هرگونه جهتگیری سیاسی پرهیز نماید. به گزارش تیم آرشیو کامل، این نشست نمونهای از همکاریهای علمی بینالمللی-داخلی بود که میتواند به تقویتِ رویکردهای پژوهشیِ باز و مشارکتی در علوم اجتماعی کمک کند.
تحلیل حقوقی-اجرایی نشستهای علمی در ایران
برگزاری نشستهای علمی در جمهوری اسلامی ایران همواره در چهارچوب مقرراتی و با نظارت نهادهای دانشگاهی انجام میشود. وجود مجوزهای لازم از سوی دانشگاه و انجمنهای علمی، حفظ استقلال پژوهشی، جلوگیری از استفادهٔ غیرعلمی از رویدادها و رعایت شئونات پژوهشی از اصولی است که همواره باید رعایت شود. در این نشست، حضور عمومی و رایگان و همچنین همکاری بیندانشگاهی نشان میدهد که ارائهٔ پژوهشهای اجتماعیِ متنوع و روادار میتواند بدون ورود به عرصههای سیاستزده یا امنیتی به توسعهٔ علمی و آموزشی کمک کند. با وجود اهمیتِ ارتقای رواداری علمی، لازم است آییننامههای داخلی مراکز آموزشی در زمینهٔ تبلیغات رویدادها و تبلیغات جانبی بهطور دقیق رعایت شود تا از هرگونه سوءبرداشت یا سوءاستفادهٔ احتمالی جلوگیری شود. در نتیجه، استمرار تداوم چنین نشستهایی مستلزم مدیریت دقیق، شفافیت در ارائهٔ محورهای بحث، حفظ حقوق شرکتکنندگان و رعایت استانداردهای اخلاقی پژوهش است. این رویکرد اجرایی میتواند در آینده به تدوین چارچوبهای روشنتری برای برگزاری رویدادهای علمی کمک کند تا از نظر حقوقی و اجرایی مشکلی پیش نیاید و رویدادها با بهرهوری بالاتر و تأثیرگذاری بیشتر انجام شوند.