بازبینی رویداد: پولیشدن تست بازیگری و واکنشهای گسترده به این ادعا
به گزارش تیم آرشیو کامل، تیم سازنده فیلم جدید مسعود کیمیایی در حال انجام فرایند تست از میان هنرجویان علاقمند به بازیگری است. در این ماجرا، نام پیکرهای چون پولاد کیمیایی در کنار نام پدر دیده میشود و گزارشها حکایت از این دارد که برای هر تست رقمی معادل یک میلیون تومان از هنرجویان دریافت میشود. این موضوع باعث واکنشهای گستردهای در میان فعالان سینما، کارآموزان و اهالی رسانه شده و پرسشهای متعددی را پیرامون نوع مدیریت، شفافیت مالی و اصول حرفهای در فرایند انتخاب بازیگر برانگیخته است.
این گزارش با اشاره به اینکه تستهای بازیگری بخش جداییناپذیر از فرایند کشف استعداد است، تأکید میکند که هدف از برگزاری چنین تستی، شناخت تواناییهای نمایشی است و نباید به یک فرایند تجاری با قیمتگذاری بر پایه سود تبدیل شود. به گزارش تیم آرشیو کامل، برخی از شنیدهها حکایت از آن دارد که پرداخت هزینه برای “دیدن اکت” و شنیدن دیالوگها، به ویژه در یک کلاس آموزشی معتبر، میتواند به تضاد با اصول حرفهای و اخلاقی حوزه سینما منجر شود.
در این میان، جایگاه نامهای شاخصی چون کیمیایی در تاریخ سینمای ایران، بهویژه به عنوان چهرهای که با دورههای مختلفِ رمانس و اعتراض اجتماعی گره خورده است، بهدقت مورد توجه است. با این حال، پرسش کلیدی این است که آیا رویکرد پرداخت پول برای شرکت در تست با استانداردهای حرفهای و اخلاقی همسو است یا خیر؟ آیا منابع مالی فرایندهای انتخاب بازیگر باید از طریق شهریههای سنگین برای ثبت نام در دورهها یا صرفاً از سوی برگزارکنندگان تأمین شود؟ این پرسشها بهویژه در شرایطی که نسل جوان به دنبال فرصتهای برابر برای ورود به دنیای سینما است، اهمیت بیشتری پیدا میکند.
در ادامهٔ این گزارش، به مرور واکنشها و بحثهای مطرحشده در این باره و همچنین تحلیلهای احتمالی درباره پیامدهای اجرایی و اخلاقی این رویکرد پرداخته میشود. به گزارش تیم آرشیو کامل، این خبر با هدف ارائه تصویری منصفانه از رخداد و روایتهای مختلف منتشر میشود تا زمینهای برای گفتوگو میان فعالان فرهنگی و جامعه هنری فراهم گردد.
واکنشها و دیدگاههای منتشر شده
در پاسخ به این خبر، ناظران آموزشی و هنری بر چند محور تأکید کردهاند. نخست اینکه «تست بازیگری» باید فرآیندی شفاف، عادلانه و قابل دفاع در برابر دستاندرکاران، داوران و مخاطبان باشد. دوم آنکه وجود هرگونه دریافت وجه برای حضور در تست را میتوان پیامدهای منفی بر اعتماد مخاطبان و جوانان به سینمای ایران دانست. برخی منتقدان با اشاره به سنتهای حرفهای در جهان سینما، یادآور میشوند که در بسیاری از کشورها ورود به فرایند تست یا آموزش بازیگری به شکل رایگان یا با هزینههای حداقلی و با شفافیت کامل انجام میشود تا تمرکز کار بر روی استعداد باشد، نه سوداگری.
- کارشناسان اخلاقی و کارگردانان شناختهشده در گفتوگوهای عمومی بر اهمیت حفظ کرامت هنرجو و رعایت استانداردهای حرفهای تأکید کردهاند و خواهان شفافیت تمام فرایندهای مالی مرتبط با تستها شدهاند.
- برخی هنرمندان و فعالان حوزه سینما با اشاره به تجربههای جهانی، تقبیح دریافت هر گونه وجه برای حضور در تست را به عنوان نشانهای از حرفهای نبودن فرایند توصیف کردهاند و خواستار بازنگری در این شیوهها شدهاند.
- از سوی دیگر، گروهی از مدیران آموزشی و منتقدان باب گفتوگو درباره ضرورت وجود مدلهای مالی پایدار برای تأمین تجهیزات و کلاسهای آموزشی را باز گذاشتهاند؛ با این حال آنها تأکید میکنند که این بودجهبندی نباید به قیمت دستکم گرفتن اصول حرفهای و حق شرکتکنندگان تمام شود.
برای روشنتر شدن موضوع، بخشی از گفتوگوی رسانهای با یکی از مدرسهای شناختهشده در زمینه آموزش بازیگری را میخوانیم که میگوید: «هرجا پولی برای ورود به یک تست یا کلاس پرداخت میشود، به طور طبیعی انگیزهها در معرض خطر منافع شخصی و فشارهای اقتصادی قرار میگیرد.» این دیدگاه با صحنههای تاریخی سینمای ایرانی incompatibilities را به بحث میگذارد و به طور همزمان بر فرصتهای برابر ورود به حرفه بازیگری تأکید میکند. نکته مهم این است که نقدهای مطرحشده، همواره به دنبال حفظ جایگاه هنر و پرهیز از سوداگری مالی در فرآیندهای آموزشی هستند، نه کنار گذاشتن پروژههای آموزشی و توانمندسازی جوانان. در این راستا، برخی کارشناسان تأکید کردهاند که وجود شفافیت کامل در هزینههای مرتبط با تست، قراردادها و پرداختهای احتمالی میتواند اعتماد عمومی را حفظ کند و از سوءاستفادههای احتمالی جلوگیری نماید.
ابعاد اخلاقی و اجرایی؛ بررسی اصول حرفهای در سینمای ایران
هر فرآیندی که به شکلی مستقیم با انتخاب بازیگر گره میخورد، از نظر اخلاقی و قانونی حساسیت ویژهای دارد. در این راستا، برخی اصول اساسی مطرح است: اولاً، اطلاعرسانی دقیق و شفاف به هنرجویان درباره شرایط شرکت در تست و نحوه هزینهکرد منابع مالی؛ ثانیاً، حفظ برابری فرصتها برای شرکتکنندگان از هر طبقه و با هر سطح توان مالی؛ ثالثاً، باید اطمینان حاصل شود که دریافت وجه در ازای حضور در تست، به صورت مناسب و با رعایت حداقلی از اخلاق حرفهای انجام میگیرد و هیچگاه به محدودسازی فرصتهای ورود به سینما منجر نشود. اما در این گزارش، پرسش اصلی این است که آیا رویکرد فعلی در برخی موارد با این اصول همسو است یا خیر؟ این سوالی است که نیازمند بررسی دقیق مستندات، قراردادها و گزارشهای مالی است تا روشن شود آیا این فرایند به بهرهگیری از استعدادهای جوان کمک میکند یا صرفاً یک فرآیند اقتصادی با هدف سودآوری کوتاه مدت است.
در حوزه حقوق مصرفکننده و اصول حرفهای، باید توجه کرد که تبلیغات و ارائه خدمات آموزشی مرتبط با سینما باید با اصول اعتماد مصرفکننده، عدم اغفال و حفظ کرامت انسانی همراه باشد. هر نوع اقدام که به شکل مستقیم یا غیرمستقیم به فروش فرصت دیدهشدن برای هنرجویان منجر شود و در عین حال شفافیت لازم را ندارد، میتواند به کاهش اطمینان جامعه نسبت به فرایندهای آموزشی و صنعت فیلم منجر شود. از این منظر، فعالان فرهنگی و رسانهای خواستار روشنگری دقیق و پاسخگویی سازنده از سوی برگزارکنندگان این تستها هستند تا هم از حیث اخلاقی و هم از حیث حقوقی، مسیر پایداری برای ورود جوانان به سینمای ایران فراهم باشد. در همین راستا، نهادهای صنفی و آموزشی میتوانند با ارائه راهکارهای روشن در مورد هزینهها، قراردادها و شیوههای ارزیابی، گامی به سوی شفافیت بردارند تا مخاطبان درباره نحوه عملکرد سالنهای آموزشی و تیمهای هدایتکننده آگاه باشند.
تحلیل نقادانه از ابعاد اجرایی و قانونی (H3)
به طور خلاصه و با رعایت اصول جمهوری اسلامی ایران، رویکرد پولی برای شرکت در تستهای بازیگری میتواند در صورتی که به وظایف حرفهای و عدالت آموزشی پایبند باشد، قابل تفسیر باشد؛ اما وقتی این فرایند به شکل عملیاتی به «فروشِ ورود» تبدیل میشود، خطر عبور از خطوط اخلاقی و قانونی مطرح میشود. از منظر قانونی، شفافسازی درباره مخارج و قراردادها، عدم تضییع حقوق هنرجویان و حفظ کرامت انسانی افراد حق است و هر گونه امتیازدهی به گروهی خاص یا ایجاد مانع برای دسترسی عادلانه به فرصتها، با اصول عدالت در تضاد است. بنابراین، توصیه میشود که تیمهای آموزشی و تولیدکنندگان فیلمها با بازنگری در مدل مالی و شیوههای جلب مشارکت هنرجویان، به سمت راهکارهای شفافتر حرکت کنند: ایجاد سیستمهای ثبت هزینه، ارائه قراردادهای روشن از آغاز فرایند، و ایجاد کانالهای پاسخگویی مؤثر که هنرجویان بتوانند از حقوق خود دفاع کنند. همچنین توصیه میشود که فرایند تست با حضور نمایندگان صنفی و نهادهای آموزشی مستقل صورت بگیرد تا اعتماد عمومی حفظ شود و از هرگونه سوءاستفاده احتمالی جلوگیری گردد. این رویکرد میتواند به تقویت اعتبار سینمای ایران در داخل و خارج از کشور کمک کند و به آیندهای روشن برای ورود نسل جدید به عرصه بازیگری منجر شود.