افتخاری تازه برای فلسطین ۳۶ در AWFF و چشمانداز سینمایی منطقه
به گزارش تیم آرشیو کامل، فیلم تاریخی فلسطینی «فلسطین ۳۶» به کارگردانی آن ماری جاسر، جایزه ویژه هیئت داوران جشنواره جشنواره فیلم جهانی آسیا (AWFF) را به دست آورد. این رویداد که در لسآنجلس برگزار شد، با حضور بیش از ۳۰ کشور جهان و نمایش ۴۶ فیلم بلند و ۲۷ فیلم کوتاه، به محوریت تابآوری فرهنگی، مبارزه فردی و تغییر اجتماعی در قالب روایتهای سینمایی پرداخت. فیلم فلسطینی حاضر با پیشگویی تاریخ، از شورش اعراب در سال ۱۹۳۶ علیه استعمار بریتانیا در فلسطین سخن میگوید و تلاش میکند تا از زاویهای روایی که هم به هویت ملی و هم به پیامدهای اجتماعی منازعات تاریخی میپردازد، تصویری هدفمند از مقاومت و هزینههای انسانی ارائه دهد.
این جایزه همزمان با دستاوردهای بینالمللی دیگر جاسر در سالهای اخیر، به نقطه عطفی از سفر فیلم میانجامد. پیش از AWFF، فیلم «فلسطین ۳۶» موفق شد در ۵ نوامبر جایزه معتبر «گرند پری» را از سی و هشتمین جشنواره بینالمللی فیلم توکیو دریافت کند و عنوان نماینده رسمی فلسطین برای بخش بهترین فیلم بلند بینالمللی جوایز اسکار ۲۰۲۶ را به دست آورد. این روند موفقیتها با نمایش نخست در جشنواره بینالمللی فیلم تورنتو در سپتامبر گذشته آغاز شد؛ جایی که با تشویق ایستاده ۲۰ دقیقهای همراه بود و پس از آن در بخش مسابقه جشنواره لندن حضور یافت و اولین نمایش اروپایی را تجربه کرد.
فیلم ۳۶ در بافتی تاریخی روایت میشود که به بازتاب فعالیتهای کشاورزان در فاصلۀ زمانی دههٔ ۱۹۳۰ میپردازد و نشان میدهد چگونه شورشهای محلی و مقاومت مردمی میتواند در تقابل با سلطهٔ خارجی، به شکلگیری هویتی جمعی و نیز ایجاد زمینههای آینده برای تعاملات منطقهای کمک کند. جاسر با استفاده از ترکیبی از تصاویر واقعی و بازسازیهای صحنهای، فضایی را خلق میکند که مخاطب را به درک عمیقتری از فشارها، هزینههای انسانی و تصمیمهای دشوار رهبران و مردم عادی در آن برهه میرساند. این اثر با چارچوب روایتگری دقیق، نه تنها به تاریخنگری سینمایی وفادار میماند، بلکه رابطهٔ بین تاریخ و زمان حال را نیز با پرسشهای اجرایی و فرهنگی معاصر پیوند میدهد.
جاسر، که پیش از این با آثاری چون «نمک این دریا» (۲۰۰۸) و «واجب» (۲۰۱۷) شناخته میشود، در این فیلم نیز با نگاه دقیق تاریخی و حسی عمیق به روایت میپردازد. وی با بازنمود روایت مقاومت، هویت و هزینههای انسانی استعمار، اثری را خلق کرده که در کنار جنبههای تاریخی، پاسخهایی به پرسشهای روزگار ما نیز ارائه میدهد. این کارگردان فلسطینی بهخوبی نشان میدهد که روایتهای فرهنگی و هنری میتواند به تقویت گفتوگوی جهانی درباره آیندهٔ منطقه کمک کند و همواره از منظر مردم عادی، بهویژه زنان و کشاورزان، نگاه کند. در این مسیر، تیم تهیه و بازیگران نیز با دقت در صحنهآرایی و بازسازی محیط تاریخی تلاش کردهاند تا تصویرگرانی واقعی را به صحنه بیاورند که روایتهای معتبر و با جان را ارائه دهند.
اطلاعات فرعی دربارهٔ حضور بینالمللی فیلم: این اثر نخستین بار در سپتاممبر در جشنواره TIFF تورنتو به نمایش درآمد و با تشویق گستردهٔ حضار روبهرو شد. در ادامه، حضور در بخش مسابقهٔ رسمی جشنواره لندن و نمایشهای بعدی، بهویژه در اروپا، موجب شد تا فلسطین ۳۶ به جایگاهی درخور توجه در میان آثار تاریخی-سیاسی جهان دست پیدا کند. این روند، به همراه دستاوردهای اخیر در AWFF، میتواند تصویر روشنی از رشد سینمای فلسطین در سطح بینالملل ارائه دهد و نشان دهد که چگونه فیلمهای تاریخی با رویکردی هنری و با تعهد تاریخی، میتوانند در تبیین مسائلی با مختصات فرهنگی-اجتماعی سهم بسزایی ایفا کنند. به گزارش تیم آرشیو کامل، تولید این فیلم تنها یک هفته قبل از حملات ۷ اکتبر آغاز شد و جاسر را وادار کرد تا در بحبوحه این نسلکشی به نگارش یک حماسه تاریخی بپردازد که به شکلگیری گفتگوهای فرهنگی و تاریخی دربارهٔ سرزمین و مردم فلسطین منجر گردد.
پیوند میان تاریخ، هنر و سیاست در فلسطین ۳۶
در خلال روند تولید، تیم فیلم با چالشهای فراوانی مواجه بود که از جملهٔ آنها بازسازی کامل روستای تاریخی، تجهیز تانکها و ماشینآلات دوران بریتانیا و آمادهسازی لباسها برای صحنههای فیلمبرداری بود. با آغاز انتشار اخبار و حضور در جوایز بینالمللی، این پروژه به یک نماد از توانمندی هنری فلسطین در سطح جهانی تبدیل شد و تبیین تاریخیِ دقیق آن با تمرکز بر تابآوری مردمی را به نمایش گذاشت. توجه به جزئیات تاریخی و همچنین انعکاس تجربهٔ شخصیتهای مردمی، به ویژه زنان روستاها، از طریق دوختن لحظات احساسی و صحنههای پرتنش جنگی، احساس همدلی با بیننده ایجاد میکند و امکان درک عمیقتری از اثر تاریخی را فراهم مینماید. این رویکرد هنری، که با فواصل زمانی گذشته و حال را در کنار هم مینشاند، به مخاطبان جهانی امکانی میدهد تا از طریق قاب تصویر، به گفتمانهای فرهنگی و تاریخی مربوط به فلسطین بیندیشند و از منظر تاریخی-انسانی به پروندههای چندبعدی این سرزمین نگاه کنند. از دید فنی، جاسر با استفاده از ترکیب روایت صحنهای، تصاویر مستندگونه و طراحی صحنه با کیفیت بالا، فضایی را ایجاد میکند که تاریخ را بهگونهای زنده نشان میدهد که مخاطب احساس کند با روایتی اصیل و شجاع روبهروست. این فیلم نه تنها بهعنوان یک اثر تاریخی بلکه بهعنوان یک پروژهٔ فرهنگی-هنری در سطح بینالمللی مطرح است و میتواند به تقویت دیالوگهای فرهنگی در میان ملتها کمک کند.
در پایان، جایزه AWFF به عنوان یک نشانهٔ مهم برای سینمای فلسطین، فرصتی را فراهم میآورد تا این روایت تاریخی به مخاطبان بیشتر و در قالبی جهانی ارائه شود. بررسیهای اولیهٔ منتقدان و بازخوردهای بینالمللی حاکی از این است که این اثر با تعادل بین تاریخ، سیاست و احساس، میتواند بهعنوان نمونهای از روایت پایدار دربارهٔ مقاومت و هویت در منطقه مطرح شود و به گسترش تبادل فرهنگی و تجربهٔ هنری در سطح جهان کمک کند. از منظر اجرایی و تولیدی نیز، حضور در رویدادهای بزرگ بینالمللی به عنوان نمایندهٔ فلسطین برای رشتهٔ فیلم بلند بینالمللی در جوایز اسکار ۲۰۲۶، پیامی واضح از انگیزهٔ کارگردان و تیم تولید است: حفظ روایت تاریخی با احترام به واقعیتهای گذشته و در عین حال ارائهٔ رویکردی نو با نگاه آیندهنگر.
تحلیل از خبر
در کل، اخبار مربوط به جایزهٔ AWFF برای فلسطین ۳۶ نشان میدهد که چگونه یک فیلم تاریخی با رویکردی واقعگرایانه و انسانی میتواند از محدودهٔ یک کشور یا گروه فراتر رود و به یک زبان جهانی گفتوگو تبدیل شود. این رویکرد، به ویژه در زمینهٔ تاریخهای حساس و نزاعهای طولانیمدت، میتواند فرصتی برای تقویت همدلی بین مخاطبان بینالمللی باشد و نشان دهد که سینما، بهعنوان یک ابزار قدرتمند فرهنگی، میتواند روایتهایی ارائه کند که به فهم عادلانهتر و گفتگوهای سازندهتر کمک کند. همزمان، بررسی اجرایی پروژه—از آغاز تولید در بحبوحهٔ جنگ تا نمایش در جشنوارههای بزرگ—نشان میدهد که تحقق چنین آثاری بدون پشتیبانیهای فنی، برنامهریزی دقیق و مشارکت گروههای محلیِ دارای دانش تاریخی ممکن نیست. از منظر قوانین و چارچوبهای اجرایی، این تحلیل نشان میدهد که حفظ روایت تاریخی بدون ورود به مسائل سیاسیآشکار یا مداخلهٔ امنیتی، میتواند به افزایش پذیرش بینالمللی فیلم و تقویت دیالوگ فرهنگی کمک کند. بهرغم فضای پیچیدهٔ سیاسیِ منطقه، رویکردی هنری و انسانی به تاریخ، بهویژه در قالب سیاسی اما غیرسیاستیِ بیان هنری، میتواند به آرامش بخشیِ گفتمانهای عمومی و کاهشِ سوءِ برداشتها منجر شود. در نهایت، این تجربهٔ سینمایی از منظر اجرایی، تاریخی و فرهنگی میتواند به ایجاد یک مدل موفق برای تولید آثاری با مضمونهای حساس در دیگر نقاط جهان نیز تبدیل شود و برای آیندهٔ سینمای فلسطین و خاورمیانه پیامدهای مثبت به همراه داشته باشد.