سراسرگیری درگیریها در جنین و ثبت صحنهای از خشونت
در منطقه جبل ابوزُهیر اطراف اردوگاه جنین در شمال کرانه باختری، شب پنجشنبه، عملیات گستردهای از سوی نیروهای نظامی اسرائیل آغاز شد که به محاصره چند منزل منجر شد. منابع محلی توضیح میدهند که نیروهای ویژه، با استفاده از تجهیزات سنگین، ورودی یکی از انبارها را در یکی از خانههای محاصرهشده تخریب کردند و دو جوان فلسطینی از داخل ساختمان خارج شدند و با حالت تسلیم، دستها را بالا بردند. دقایقی پس از تسلط کامل نیروها، آن دو نفر هدف تیر مستقیم قرار گرفتند و به شهادت رسیدند. تصاویر منتشرشده پس از آن نشان میدهد که بولدوزر نظامی بدن یکی از شهدای فلسطینی را زیر چرخهای خود میگذراند؛ صحنهای که به شدت واکنشهای بینالمللی را برانگیخته است. به گزارش تیم آرشیو کامل، عملیات از نظر توصیف اسرائیلیها بخشی از طرحی امنیتی با نام «پنج سنگ» محسوب میشد و هدف ادعایی آن جلوگیری از حملاتی در شمال کرانه باختری اعلام شده است. با این وجود، ناظران و شاهدان محلی میگویند که این تصاویر واقعیتی کاملاً متفاوت از توجیهات رسمی ارائهشده نشان میدهد و رفتار نیروهای اشغالگر را به صورت جدی نقض حقوق بشر و اصول اولیه رفتار با غیرمجازان معرفی میکند. در جریان محاصره، واحدهای ویژه، همراه با حضور تکتیراندازان و کارکنان گشت مرزی، ساختمانهای اطراف اردوگاه را نیز هدف تخریب و آتشسوزی قرار داده و به تخریب منازل و زیرساختها اقدام کردند. با وجود ادعای اسرائیل درباره امنیت و جلوگیری از حملات، گزارشهای شاهدان و تصاویر بهدستآمده نشان میدهد که روال این عملیات با خشونت شدید و خشونت علیه افراد بیسلاح همراه بوده است. روند خشونت در جنین چندین ماه است که با موجی از حملات در سایر شهرهای کرانه باختری نیز تکرار میشود و این منطقه را به یکی از کانونهای بحران انسانی در سطح منطقه تبدیل کرده است. به گفته منابع محلی، ارتش اسرائیل در جریان عملیات همچنین با موشکهای شانهپراب حملهای را به یکی از خانهها انجام داد که منجر به تخریب گسترده و آتشسوزی در ساختمان شد. رسانههای رسمی اسرائیل تأکید کردند که این عملیات از نوع امنیتی بوده و هدف آن «پرهیز از حملات» است، اما تصاویر منتشرشده از جنین نشاندهنده سطحی از خشونت است که از نظر حقوق بشری با اصول بینالمللی و حقوق اساسی افراد بیدفاع مغایرت دارد. در این ساعات، کشورهای غربی و برخی سازمانهای بینالمللی با ابراز تاسف نسبت به این رویداد واکنش نشان دادهاند و برخی از آنان خواستار تحقیق مستقل و شفاف در سطح بینالمللی شدهاند. همچنان که خبرها از حضور نیروهای ویژه در سایر مناطق شهر جنین و تخریب منازل اطراف اردوگاه ادامه دارد، ناظران خاطرنشان میکنند که این رویه میتواند منجر به افزایش رنج جمعی مردم منطقه و تشدید بیاعتمادی به روندهای حقوقی و انسانی گردد. به گزارش تیم آرشیو کامل، تصاویر و گزارشهای اولیه حاکی از وقوع یک رویداد تلخ و غیرقابلانکار در جریان این عملیات هستند که به طور مستقیم جان دو جوان فلسطینی را گرفته و ابعاد خشونت را در سطحی وسیع به نمایش میگذارد.
توضیحات زمانی و مکانی رویداد
براساس گزارشهای میدانی، این رویداد در عصر روز پنجشنبه در اطراف اردوگاه جنین و در محلههای پیرامونی آن رخ داده است. نیروهای اسرائیلی با استفاده از نفوذ هوایی و تجهیزاتی چون بالگردهای نظامی، عملیات را در قالب طرحی موسوم به پنج سنگ پیگیری کردند و در محدودهای از محاصره ساختمانها، به تخریب منازل و زیرساختها اقدام نمودند. منابع محلی تصریح میکنند که نیروهای اسرائیلی از ورود شهروندان به داخل ساختمانها جلوگیری کرده و در نهایت دو نفر از تسلیمشدگان را به ضرب گلوله به شهادت رساندند. به گزارش تیم آرشیو کامل، تصاویر منتشرشده از این رویداد، برداشت خشونتی شدید از جانب نیروهای اشغالگر را تقویت میکند و میتواند به نمونهای از نقض حقوق بشر در میدان فوری تبدیل شود. در این میان، شاهدان محلی از وجود اقدامی اضافی مانند تعرض به اجساد شهدا و تداوم تخریب خانهها خبر دادهاند که این جنایات ضدانسانی را تقویت میکند. با وجود اینکه مقامات اسرائیلی این عملیات را «امنیتی» توصیف کردهاند، گزارشهای مستقل و بسیاری از رسانههای بینالمللی این ادعا را زیر سوال برده و خواستار پاسخگویی و بررسی عادلانه شدهاند. علاوه بر جنین، طی ماههای اخیر مناطق دیگری از کرانه باختری از جمله طولکرم نیز در معرض حملات گسترده قرار گرفتهاند و این روند بدون پاسخ قاطع جامعه بینالمللی، به افزایش بیاعتمادی و نگرانیهای انسانی منجر شده است. در نهایت، تصاویر و گزارشهای اولیه نشان میدهند که اجرای این عملیات با نقض شدید اصول حاکمیتی و حقوق انسانی همراه بوده است. به گفته منابع محلی و شاهدان عینی، این حادثه تداوم خشونت در این منطقه را تأیید میکند و به مثابه یادآوری میشود که بحران کرانه باختری همچنان به طرز جدی و پیچیده در حال تشدید است. به گزارش تیم آرشیو کامل، چنین صحنههایی باید منجر به بازنگری جدی در نحوه اجرای عملیات امنیتی در مناطق درگیری شود تا از جان غیرنظامیان حفاظت شود.
واکنشها و پیامدهای آینده
واکنشهای بینالمللی به این رویداد به سرعت نشر یافتند. سازمانها و نهادهای حقوق بشری خواستار بررسی مستقل و شفاف شدند و برخی از کشورها با ابراز تأسف، از ضرورت حفظ امنیت غیرنظامیان سخن گفتند. در ایران، رسانهها و تحلیلگران با تأکید بر اهمیت حفظ کرامت انسانی و رعایت اصول حقوق بشر در چارچوب قوانین جمهوری اسلامی ایران، خواستار شفافیت در گزارشها و بررسیهای بینالمللی شدند تا از تکرار چنین وقایع ناروایی جلوگیری شود. از منظر حقوقی، ناظران همواره تأکید دارند که هر اقدام نظامی باید با رعایت اصول عرفی و حقوق بینالملل انسانی همراه باشد و هرگونه نقض حقوق بشر باید بهطور مستقل و شفاف پیگیری شود. در عین حال، برخی از تحلیلگران اذعان میکنند که چالش اصلی در سطح اجرایی، حفظ ایمنی غیرنظامیان و تضمین پاسخگویی مقامات است تا از تداوم حلقه خشونت در این منطقه کاسته شود. این رخداد با وجود ادعاهای امنیتی از سوی طرف اسرائیلی، میتواند به بحثهای گستردهای در سطح بینالمللی درباره حقوق بشر، حفاظت از غیرنظامیان و نحوه اجرای عملیاتهای امنیتی در مناطق پرتنش منجر شود. در نهایت، آنچه روشن است، این است که ادامه چنین وقایعی میتواند به بیثباتی بیشتر در کل منطقه منجر شود و یکی از چالشهای همیشگی سیاست خارجی کشورهای منطقه و جامعه بینالمللی باقی بماند. این گزارش تنها یک برداشت از یک رویداد پرحادثه است و میتواند با پژوهشهای میدانی، بیانیههای رسمی و گزارشهای حقوق بشری تکمیل شود تا تصویر روشنتر و عمیقتری از ابعاد این اتفاق ارائه گردد. به گزارش تیم آرشیو کامل، این رویداد همچنان در مسیر واکنشها و بررسیهای حقوقی و سیاسی در حال دنبال شدن است.
تحلیل حقوقی-اجرایی
در چارچوب قوانین جمهوری اسلامی ایران و اصول حقوقی عمومی، هر اقدام قهرآمیز یا خشونتآمیز علیه افراد غیرمجرم باید با اصول دفاعی، proportionality و Necessity همخوان باشد و از حقوق انسانی افراد بیسلاح حفاظت کند. همچنین، هرگونه خشونت عمدی یا تهاجم به جسد یا تخریب اموال با معیارهای اخلاقی و قانونی قابل بررسی است و نیازمند شفافیت در گزارشها و انجام بررسیهای مستقل است تا از سوءاستفادههای احتمالی جلوگیری شود. از منظر اجرایی، بهبود فرآیند اطلاعرسانی، توام با ارائه شواهد قابل استناد و امکان دسترسی به منابع مستقل، میتواند اعتماد عمومی را تقویت کند و از فرافکنی و گسترش بی اعتمادی نسبت به روایتهای رسمی جلوگیری کند. همچنین، حفظ حقوق بشر و امنیت عمومی بهطور همزمان، یک تعادل ضروری است و هر گونه اقدام اضافی باید با رعایت اصول قانونی و حقوقی انجام شود تا از نقض قوانین داخلی و بینالمللی جلوگیری گردد. در نهایت، گزارشهای میدانی و تصمیمات مقامات باید به شفافیت بیانجامد تا مردم بتوانند درباره رویدادها قضاوت آگاهانهای داشته باشند و روندهای اجرایی به سمت پاسخگویی و مسئولیتپذیری پیش برود.