راهاندازی مهد سالمندان با مجوز دو کانون جدید: مادر-کودک و کودک-سالمند
به گزارش تیم آرشیو کامل، مقامات بالادستی سازمان بهزیستی در حال بررسی و نهاییسازی طرحی هستند که بهمنظور گسترش خدمات مراقبتی و حمایتی در حوزه سلامت اجتماعی، دو نوع کانون جدید را در قالب «کانونهای روزانه مادر-کودک» و «کانون کودک-سالمند» مجوزدار میکند. این طرح با هدف پرکردن شکاف بین نسلها و فراهم آوردن فضایی امن و استاندارد برای تعامل بین کودکان و سالمندان ارائه شده است و بر اساس اعلام مسؤولان، تدوین دستورالعملهای اجرایی آن در مراحل نهایی است. این اقدام با هدف بهبود کیفیت خدمات اجتماعی، تقویت پیوندهای خانوادگی و ارتقای سطح مشارکت بخش خصوصی در ارائه خدمات اجتماعی دنبال میشود. بهزیستی تأکید دارد که این کانونها بهطور مشابه مراکز شبه خانواده مدیریت میشوند و از استانداردهای خاصی برخوردار خواهند بود تا بتوانند از نظر کیفی پاسخگوی نیازهای صنعت خدمات اجتماعی باشند. در این چارچوب، مراکز مذکور احتمالاً به شکلی مشابه مراکز شبه خانواده مدیریت خواهند شد و با واگذاری به بخش خصوصی به کارگیری میشوند تا ارائه خدمات با کارآیی بیشتری انجام شود. این گزارش بهطور خلاصه از طریق بازنگری در دستورالعملهای ملی، پیشنهادهایی را برای ساماندهی این کانونها ارائه میکند و زمینه را برای اجرای موفقیتآمیز طرح فراهم میکند. به گزارش تیم آرشیو کامل، این طرح در حال حاضر در مرحله تدوین است و جزئیات اجرایی آن بهزودی منتشر خواهد شد.
در ادامه، مرور بیشتری بر زوایای کلیدی این طرح ارائه میشود تا جامعه بتواند از منافع و چالشهای آن آگاه باشد. اولین نکته مهم در این طرح، تعریف دقیقِ دو نوع کانون است:
- کانون روزانه مادر-کودک که تمرکز بر ارائه خدمات روزانه به خانوادههای دارای فرزند زیر ۶ سال دارد و هدف آن کاهش فشارهای خانوادگی و ایجاد فرصتهای آموزشی و پرورشی با نظارت دقیق است.
- کانون کودک-سالمند که بهمنظور فراهمآوری محیطی امن و مراقبتی برای کودکان و نوجوانان در کنار سالمندان فعال در جامعه طراحی میشود تا زمینهای برای پیوند نسلها و اشتراک تجربه فراهم شود.
بر اساس اطلاعات منتشرشده، دستورالعملهای این دو نوع کانون در حال تدوین است تا سازوکارهای دقیق برای مجوزدهی، استانداردهای فضا، نیروهای انسانی، آموزشها و سیستمهای ارزیابی کیفیت مشخص شود. همچنین مقرر است این مراکز بهطور مشابه با مراکز شبه خانواده به بخش خصوصی واگذار شوند تا از حیث کارآیی، بهرهوری و پاسخگویی به نیازهای محلی تقویت شوند. این مدل واگذاری میتواند به افزایش رقابت سالم در ارائه خدمات اجتماعی منجر شود، اما در عین حال نیازمند سازوکارهای نظارت دقیق و شفافیت قراردادها است تا از هرگونه سوءاستفاده جلوگیری شود. در کنار این نکات، افزایش آگاهی عمومی نسبت به مزایا و چالشهای این طرح نیز ضرورت دارد تا خانوادهها بتوانند با اطمینان از خدمات ارائهشده استفاده کنند.
منابع مطرح میکنند که کار بهزیستی بر تدوین دستورالعملهای اجرایی متمرکز است تا با توجه به تفاوتهای مناطق مختلف کشور، سازوکارهای مجوزدهی بهصورت منطبق با استانداردهای ملی و محلی عملیاتی شود. همچنین بهدلیل اهمیت تعامل بین کودکان و سالمندان، یکی از اهداف کلیدی این طرح کاهش شکاف بین نسلی است و در این راستا شرایطی فراهم میشود تا کودکان با حضور سالمندان در محیطهای آموزشی و تفریحی، از تجربههای زندگی و دانش آنها بهرهمند شوند. در این راستا، مقامات تأکید میکنند که بهکارگیری نیروهای متخصص، آموزش مداوم و نظارت دقیق بر کیفیت خدمات از ارکان اصلی اجرای این طرح خواهد بود. بهگزارش تیم آرشیو کامل، بررسی دقیق این طرح در حال انجام است و انتظار میرود با رفع ابهامات قانونی و اجرایی، نخستین مجوزهای این دو نوع کانون در ماههای آینده صادر شود.
همچنین، فعالان حوزه خدمات اجتماعی بر اهمیت وجود استانداردهای ساحتی، ایمنی فضاها و سازوکارهای پاسخگویی به نیازهای خانوادهها تأکید میکنند تا اطمینان حاصل شود که خدمات ارائهشده مطابق با معیارهای بهداشتی، روانی و آموزشی است و با حفظ کرامت انسانها خدماترسانی میشود. چنین تغییری میتواند به ایجاد فرصتهای شغلی جدید در بخش خصوصی منجر شود و بهبود فرآیندهای مدیریتی در حوزههای مرتبط با کودک و سالمند را تسهیل کند. این فرایند از منظر اجرا نیازمند هماهنگی بین وزارتخانههای مرتبط، سازمانهای مردمنهاد و بخش خصوصی است تا طرح بتواند بهطور پایدار و با کیفیتی بالا به نتیجه برسد. به گزارش تیم آرشیو کامل، بخشی از این طرح بهزودی به مرحله اجرای عملیاتی نزدیک میشود و انتظار میرود که تمهیدات لازم برای تامین منابع انسانی، سرمایهگذاری و خدمات پشتیبانی در قالب قراردادهای منظم و شفاف فراهم گردد.
تحلیل حقوقی-اجرایی
در این تحلیل، به رویکرد اجرایی طرح توجه میشود. با توجه به قوانین و اصول حاکم در جمهوری اسلامی ایران، پیادهسازی هر طرحی در حوزه رفاه اجتماعی باید با چارچوبهای قانونی، نظارتی و اخلاقی همسو باشد. یکی از نکات کلیدی این پروژه، شکلدهی به مدل واگذاری به بخش خصوصی است؛ بهطبع این مدل نیازمند قراردادهای دقیق، چارچوبهای پاسخگویی، و سازوکارهای شفاف برای نظارتهای دورهای است تا از کیفیت خدمات و حقوق استفادهکنندگان اطمینان حاصل شود. همچنین لازم است راهبردهای آموزشی برای کارکنان و مربیان این کانونها بهطور منظم تدوین و اجرا شود تا استانداردهای ایمنی، بهداشت، روابط بینالنسلی و رعایت حقوق کودکان و سالمندان رعایت گردد. از منظر اجرایی، بررسی تفاوتهای محلی، تامین منابع مالی پایدار، و تضمین دسترسی برابر برای تمامی اقشار جامعه از جمله مواردی است که باید بهطور دقیق در طرح لحاظ شود. در نهایت باید گفت که طرح با هدف ارتقای سطح رفاه عمومی ارائه شده و میتواند به تقویت کارایی و پاسخگویی در خدمات اجتماعی منجر شود، اما برای دستیابی به این اهداف، نیازمند سازوکارهای نظارتی کیفی، شفافیت قراردادها، و اقدامات پیشگیرانه در مواجهه با رفتارهای ناسالم یا سوءاستفادههای احتمالی است.