پیش زمینه و چارچوب طرح کارت سفر معلولان در استان سمنان
در استان سمنان طرحی با هدف تسهیل تردد و حضور آرام و ایمن تر معلولان شدید و خیلی شدید در جامعه اجرایی شده است. این طرح با همکاری یک بانک و سازمان بهزیستی استان به جامعه هدف ارائه میشود و تا کنون در دو فاز اجرایی، تعدادی از افراد واجد شرایط کارت سفر دریافت کردهاند. در گزارشهای منتشر شده، تأکید شده است که این کارتها برای سفرهای برونشهری، یعنی سفرهای ریلی و هوایی، به کار گرفته میشوند و امکان استفاده از این خدمات به صورت نیم بها یا با قیمت حمایتی فراهم میشود. به گزارش تیم آرشیو کامل، این طرح از ابتدا به صورت پایلوت آغاز شد و با استقبال مطلوب از سوی جامعه هدف روبهرو شد؛ اکنون اجرای گستردهتر این طرح دنبال میشود. این متن با حفظ واقعیتهای موجود و بازنویسی خبری ارائه میشود تا ساختار خبری و شفافیت تحلیلی حفظ شود.
جزئیات اجرایی و تفاوتهای فازهای طرح
معصومه میراج، معاون توانبخشی بهزیستی استان سمنان، توضیح میدهد که طرح سفر کارت معلولان به دو فاز اجرایی تقسیم شده است. در فاز نخست ۸۸۰ کارت سفر و در فاز دوم ۵۵۰ کارت به معلولان واجد شرایط استان اعطا شده است؛ مجموعاً ۱۴۳۰ کارت در این دو فاز تخصیص یافته است. اعتبار هر کارت در فاز نخست به میزان دو میلیون تومان و در فاز دوم سه میلیون تومان بوده است. این اعتبار به صورت سالانه توسط بهزیستی کشور شارژ میشود و معلولان شدید و خیلی شدید میتوانند از این امکانات استفاده کنند. این طرح به معلولان اجازه میدهد تا از خدمات سفرهای ریلی و هوایی برونشهری با شرایط مناسب بهرهمند شوند. همچنین گزارشها حاکی از این است که اعطای این کمکهزینه پیشتر به صورت پایلوت انجام شده و با استقبال جامعه هدف همراه بوده است. به گزارش تیم آرشیو کامل، معلولان واجد شرایط میتوانند بلیط سفرهای برونشهری را به صورت نیمبها تهیه کنند. این طرح در کنار تلاشهای اجرایی برای بهبود تردد درونشهری و مناسبسازی معابر، بهبود دسترسی معلولان را در سطح استان هدف قرار داده است.
نقش سفر کارت در تردد و کیفیت زندگی معلولان
مسئولان استان توضیح میدهند که این مجموعه طرحها صرفاً به عنوان یک ابزار حمایتی عمل میکند و بخشی از استراتژی جامع برای تردد و حضور فعال معلولان در شهرها است. با توجه به تأکید مسئولان بهزیستی بر تلفیق اجتماعی افراد دارای معلولیت، این طرح میتواند به افزایش حضور آنان در فضاهای شهری و روستایی کمک کند. در این راستا، کارگروه مناسبسازی معابر نقش کلیدی ایفا میکند و بهبود وضعیت عبور و مرور شهری نسبت به گذشته را نشان میدهد. در این راستا، از منظر اجرایی، بهبود زیرساختها و فراهمسازی امکانات دسترسی در سطح شهرستانهای هشتگانه استان به عنوان گامهای مهم مطرح شده است. در کنار این اقدامات، رئیسجمهور از استانداران خواسته است تا روند اجرای قانون حمایت از معلولان را پیگیری کنند و در این چارچوب جلساتی در سطح استانها برگزار گردد.
سفرهای برونشهری و اثرات اقتصادی-اجتماعی
افزایش امکان استفاده از سفرهای ریلی و هوایی برونشهری برای معلولان شدید و خیلی شدید، نه تنها بهبود دسترسی به خدمات و اماکن عمومی بلکه تأثیر قابل توجهی بر جنبههای اقتصادی و اجتماعی زندگی آنان دارد. با وجود محدودیتهای فیزیکی و موانع فرهنگی که در سالهای گذشته وجود داشت، این طرح میتواند با کاهش هزینههای سفر و افزایش استقلال شخصی، به افزایش مشارکت جامعه هدف در فعالیتهای اجتماعی و اقتصادی منجر شود. در این راستا، هماهنگی با خطوط ریلی و شرکتهای هواپیمایی برای ارائه ترجیحات قیمت و خدمات ویژه میتواند به گسترش حضور معلولان در سفرهای برونشهری کمک کند. همچنین، همسو با این طرح، بهبود طراحی معابر و فضاهای عمومی و افزایش آگاهی اجتماعی از حقوق معلولان در شهرهای استان، به یکپارچهسازی قابلیتهای تردد منجر میشود. به گزارش تیم آرشیو کامل، طرحهای اجرایی مناسبسازی معابر در شهرستانهای استان طی سالهای اخیر با بهبود قابل توجهی روبهرو شده و مقایسه وضعیت امروز با سالهای گذشته نشان میدهد که سطح دسترسیپذیری شهری به شدت بهبود یافته است. این روند میتواند در آینده با ایجاد استانداردهای جدید برای فضاهای شهری و پیگیریهای قانونی بیشتر تداوم یابد.
بودجه، منابع و الزامات اجرایی
بر اساس گزارشهای منتشر شده، اعتبار کارتهای فاز اول و فاز دوم به ترتیب دو میلیون تومان و سه میلیون تومان بوده است که این مبلغها هر ساله از طریق بهزیستی کشور شارژ میشود. این سازوکار از نظر اجرایی، به شکل پرداختی مشخص به معلولان منعطف است تا بتوانند بلیط سفرهای برونشهری را به صورت نیم بها یا با تخفیف مناسب تهیه کنند. در کنار این موضوع، بهبود و توسعه خدمات به معلولان در داخل شهرها نیز در دست اقدام است. کارگروه مناسبسازی معابر استان سمنان با همکاری دستگاههای اجرایی در حال پیگیری الزامات قانونی است تا وضعیت معابر شهری نسبت به گذشته بهبود پیدا کند. این مسئله از دیدگاه حقوقی و اجرایی به طور مستدام به عنوان یکی از محورهای کلیدی برای رسیدن به تردد برابر برای معلولان مطرح است و انتظار میرود که در آستانه روز جهانی افراد دارای معلولیت، نشستهای بیشتری در سطح استان برای بررسی پیشرفتها و چالشها برگزار شود. در کنار این مسائل، شعار امسال هفته معلولان نیز با محوریت تلفیق اجتماعی جامعه هدف مورد توجه قرار گرفته و آثار عملی این شعار در طرحهای اجرایی استان به وضوح دیده میشود.
تحلیل نهایی از منظر حقوقی-اجرایی
در نهایت، اجرای طرح سفر کارت معلولان در سمنان با وجود دستاوردهای ملموس در افزایش دسترسی به سفرهای برونشهری و تأمین اعتبار سالانه از سوی بهزیستی، هنوز با چالشهایی مانند ادامه بهبود مناسبسازی معابر، هماهنگی بین دستگاهی و تضمین تداوم مالی مواجه است. با توجه به قوانین حاکم بر حمایت از معلولان و تکالیف دستگاههای اجرایی، نیاز است که دبیرخانه کارگروه و بهزیستی استان گزارشهای دورهای از اقدامات انجامشده را به استانداری و شورای برنامهریزی استان ارائه کنند تا شفافیت و پیگیری بهتر روندها حفظ شود. همچنین با توجه به تأکید رئیسجمهور بر پیگیری این مسئله، انتظار میرود جلسات آتی در استان با هدف تثبیت و ارتقای سطح دسترسی معلولان، بهبود معیارهای اجرای قانون و تقویت سازوکارهای مالی آغاز شود. به عنوان نکته اجرایی، توجه به تفاوتهای منطقهای و توزیع عادلانه فرصتها در میان شهرستانهای استان، از اهمیت بالایی برخوردار است تا از یکسو از ظرفیتهای جدید برای معلولان استفاده شود و از سوی دیگر، از تمرکز منابع در برخی شهرها جلوگیری شود. این رویکرد میتواند به تقویت همبستگی اجتماعی و کاهش فاصلههای میان شهرها کمک کند و به تحقق حقوق شهروندی معلولان به شکل ملموستری بیانجامد.