گشایش شورای ملی ثبت و حریم میراث فرهنگی در خراسان‌شمالی
در دیداری با استاندار خراسان‌شمالی، معاون میراث‌فرهنگی کشور از راه‌اندازی شورای ملی ثبت و حریم در این استان خبر داد و افزود که این شورا به منظور تسریع روند رسیدگی به پرونده‌های آثار تاریخی و تعیین حریم آن‌ها تشکیل می‌شود. به گزارش تیم آرشیو کامل، این اقدام با هدف همسو شدن حفاظت از میراث فرهنگی با توسعه محلی و جلوگیری از تضاد بین حفاظت تاریخی و رونق اقتصادی انجام می‌شود و در پی این پروژه، استفاده از ظرفیت‌های اجرایی و مشارکتی در سطح استان و کشور تقویت می‌شود.
دارابی با تأکید بر اینکه حفاظت از میراث فرهنگی نباید مانع از توسعه شود، اظهار کرد که میراث فرهنگی بخشی از فرهنگ عمومی جامعه است و حفظ آن به عنوان یک وظیفه ملی شناخته می‌شود. وی به آمار و ارقام مهمی اشاره کرد تا ابعاد کار را روشن‌تر سازد. به گزارش تیم آرشیو کامل، تاکنون حدود یک میلیون اثر تاریخی در کشور شناسایی شده است که از این میان حدود ۴۳ هزار اثر به ثبت رسیده و باقی آثار در نوبت ثبت هستند. این اعداد نشان‌دهنده دامنه وسیع و گستره تنوع میراثی است که کشور با آن مواجه است و تصمیمات شورا در خراسان‌شمالی برای تسهیل فرآیند حفاظت از این دارایی‌های فرهنگی ضروری به نظر می‌رسد.
بر اساس توضیحات معاون میراث‌فرهنگی، تعیین حریم آثار تاریخی یکی از وظایف اصلی شورا است و با توجه به گستردگی ظرفیت‌های میراث فرهنگی در کشور، روند رسیدگی به پرونده‌های تاریخی در استان با سرعت بیشتری انجام خواهد شد. همچنین تأکید شد که برنامه‌ریزی‌های ملی در چارچوب برنامه هفتم توسعه باید با توجه به ظرفیت‌های محلی اجرا شود تا بتوان به هدف افزایش قابل توجه موزه‌های کشور از منظر کمی دست یافت. در این راستا، هدف‌گذاری‌ها برای مدارس و طرح‌های آموزشی مرتبط با میراث فرهنگی نیز در دست بررسی است تا نسل آینده با تاریخ و فرهنگ کشور آشنا شود و حفاظت از میراث فرهنگی به عادت و فرهنگ عمومی تبدیل شود. به گزارش تیم آرشیو کامل، طرح «زنگ میراث فرهنگی» با هدف افزایش آگاهی در مدارس و مشارکت دانش‌آموزان در فعالیت‌های حفاظت از میراث فرهنگی مطرح شده که می‌تواند به ایجاد تربیت شهروندی مسئولیت‌پذیر در زمینه حفظ میراث منجر شود.
در بخش همکاری‌های مردمی، دارابی به وجود انجمن‌های مستقل و دوام مشارکتی اشاره کرد و گفت که انجمن‌های خیرین میراث فرهنگی تا کنون در مناطق مختلف کشور فعالیت‌هایی انجام داده‌اند و برای تقویت حضور این تشکل‌ها در خراسان‌شمالی از استانداری درخواست حمایت می‌کند. وی همچنین بر نقش دستگاه‌های اجرایی، بخش خصوصی و مردم در تامین منابع و پشتیبانی از پروژه‌های میراث فرهنگی تأکید کرد. بودجه مورد نیاز این حوزه به میزان قابل توجهی برآورد می‌شود و تأمین این منابع از طریق مشارکت‌های مردمی، خیرین و ظرفیت‌های بخش غیردولتی ممکن می‌شود. به گزارش تیم آرشیو کامل، مجموع اعتبار لازم برای بخش میراث فرهنگی کشور در بعضی گزارش‌ها حدود ۳۷ همت عنوان شد که این رقم با توجه به نیازهای اجرایی و توسعه‌ای، نیازمند برنامه‌ریزی دقیق و مشارکت گسترده است.
همچنین دارابی به ظرفیت تشکل‌های مردمی اشاره کرد و گفت که تاکنون حدود هزار سازمان مردم‌نهاد در حوزه میراث فرهنگی به ثبت رسیده‌اند و باید از ظرفیت این تشکل‌ها برای افزایش سواد میراث فرهنگی در جامعه بهره برد. وی تأکید کرد که میراث فرهنگی باید به یک فرهنگ عمومی تبدیل شود و این فرآیند از مدارس آغاز می‌شود تا نسل آینده با داشته‌های تاریخی و فرهنگی کشور آشنا گردد و حفاظت از این میراث به یکی از مسئولیت‌های عمومی تبدیل شود. در بخش هماهنگی با استان‌ها، تأکید شد که انجمن‌های میراث فرهنگی در سطح استانی با حضور مقامات استانی تقویت شوند و از ظرفیت دستگاه‌های اجرایی و بخش خصوصی برای پیشبرد پروژه‌های مرتبط با میراث فرهنگی استفاده گردد.
به گزارش تیم آرشیو کامل، این روند به دنبال ایجاد سازوکارهای قانونی و اجرایی برای حفظ و معرفی میراث فرهنگی استان است تا بتوان از ظرفیت‌های موجود بهره برد و در عین حال توسعه پایدار منطقه را تضمین کرد. در نهایت، این اقدام به عنوان یکی از اقدامات کلیدی در راستای حفاظت از میراث فرهنگی در خراسان‌شمالی محسوب می‌شود و انتظار می‌رود با تشکیل شورا و اجرای مصوبات، روند حفاظت از آثار تاریخی و تعیین حریم‌ها با شفافیت و کارآمدی بیشتری دنبال شود.
تحلیل حقوقی-اجرایی میراث فرهنگی در مواجهه با پروژه‌های توسعه‌ای
این اتفاق باید با رعایت چارچوب‌های قانونی جمهوری اسلامی ایران و هماهنگی کامل با نهادهای مرتبط انجام پذیرد تا از تداخل وظایف جلوگیری شده و حقوق عمومی و فرهنگی مردم به شکل متوازن حفظ شود. به فرض اینکه شورا در خراسان‌شمالی در حوزه ثبت و حریم آثار تاریخی تعیین‌کننده باشد، اجرای دقیق مصوبات و انطباق آن با قوانین میراث فرهنگی کشور و همچنین اخذ مجوزهای لازم از مراجع ملی از الزامات اجرایی است. همچنین بهره‌گیری از ظرفیت‌های مردمی، خیرین و تشکل‌های مدنی برای تأمین منابع مالی پروژه‌ها باید با سازوکارهای شفاف، پاسخگو و پایدار همراه باشد تا از بروز تضاد منافع جلوگیری شود. در این راستا، آموزش عمومی و آگاهی‌بخشی به مدارس و جامعه با استفاده از طرح‌های آموزشی مانند «زنگ میراث فرهنگی» می‌تواند به تثبیت یک فرهنگ حفاظت از میراث در سطح عمومی منجر گردد و به عنوان یک بازتاب مثبت از سیاست‌های فرهنگی کشور در جامعه دیده شود. به عنوان نتیجه، اجرای این طرح‌ها باید از طریق شفافیت بودجه، گزارش‌دهی منظم و نظارت مردمی و رسمی تضمین شود تا احترام به میراث فرهنگی نه تنها به عنوان یک وظیفه اداری، بلکه به عنوان یک ارزش اجتماعی پایدار مطرح گردد.