چارچوب بیانیه و مواضع رسمی در رابطه با توافق دفاعی مکه
به گزارش تیم آرشیو کامل، نخست‌وزیر پاکستان، در گفت‌وگویی که در چارچوب روابط راهبردی با عربستان سعودی انجام شد، بار دیگر تعهد کشورش به حاکمیت ملی و تمامیت ارضی عربستان را در چارچوب «توافق دفاع مشترک مکه» که علناً با مشارکت عربستان و ترکیه دنبال می‌شود، تأکید کرد. این بیانیه در واکنش به تحولات اخیر منطقه و پاسخ‌گویی به اقداماتی تلقی می‌شود که از سوی گروه‌های مسلح غیرقانونی در منطقه صورت گرفته است. در این ایستگاه، پاکستان بر همبستگی با رهبری و مردم عربستان تأکید کرده و اعلام کرده است که از حق مشروع عربستان برای دفاع از مردم و حفاظت از شهرها و زیرساخت‌های حیاتی آن کمال پشتیبانی را خواهد داشت.
در بیانیه‌ای که توسط دفتر نخست‌وزیر منتشر شد، از تصمیمات اخیری که کمیته سیاسی و دفاعی راهبردی عربستان اتخاذ کرده است، تبعیت کامل برای حفظ امنیت کشور همسایه اعلام شد. وزیران و مقامات پاکستانی همچنین تاکید کردند که این کشور با هرگونه تهدیدی که به حاکمیت و امنیت عربستان وارد شود، با قاطعیت می‌ایستد. به گزارش ایسنا، این بیانیه پس از گزارش‌هایی منتشر شد که حملاتی را به فرودگاه‌های ریاض و Abha نسبت داده بود و به‌ویژه به حملات موشکی و پهپادی علیه زیرساخت‌های حیاتی اشاره دارد. این رویکرد پاکستان، در ظاهر، تداوم سابقه روابط دفاعی و امنیتی با عربستان را تقویت می‌کند و اظهاراتی را به زبان می‌آورد که نشان می‌دهد اسلام‌آباد به طور جدی به تقویت دستاوردهای مشترک دفاعی و پاسخ‌گویی به تهدیدات امنیتی منطقه پایبند است.
با وجود این، گمانه‌ها و گزارش‌هایی مبنی بر وجود و یا عدم وجود حضور نظامی بیشتر پاکستان در چارچوب توافق دفاعی مکه مطرح شده است؛ مقامات پاکستانی پیش از این گزارش‌ها را رد کرده‌اند و بر این نکته تأکید کرده‌اند که ماموریت‌های دفاعی در چارچوب توافقات مشترک به شکل پروژه‌ای و مبتنی بر نیازهای دفاعی تعیین می‌شود. این رویکرد با موضعی که در بیانیه اخیر مطرح شده است، همسو است و نشان می‌دهد که اسلام‌آباد از ابعاد مختلف همکاری‌های نظامی با ریاض حمایت می‌کند بدون اینکه تعهدات جدیدی را به‌صورت گسترده در سطح نیروهای خود اعلام کند. در گزارش‌های رسانه‌ای، یکی از نکته‌های کلیدی این است که پاسخ‌های جمهوری اسلامی ایران به تحولات منطقه در جهان خارج از چارچوب این توافق نیست و هر گونه تحلیلی درباره امنیت منطقه باید با درنظر گرفتن ملاحظات حقوق بین‌الملل و حقوق انسانی انجام شود. در این چارچوب، به گزارش تیم آرشیو کامل، می‌توان گفت که پاکستان با تأکید بر حاکمیت ملی و امنیت عربستان، به دنبال تقویت ثبات منطقه‌ای است و این رویکرد را می‌خواهد با قطعنامه‌های بین‌المللی و چارچوب‌های همکاری‌های دفاعی توجیه کند.
در طول بیانیه، اشاره شد که طرف پاکستانی از حق مشروع عربستان برای دفاع از مردم و حفاظت از شهرها و زیرساخت‌های حیاتی آن پشتیبانی می‌کند. این نکته از سوی مقامات پاکستانی به‌عنوان یکی از اصول اساسی امنیت منطقه اعلام شد و از سوی رسانه‌های محلی و بین‌المللی به عنوان یکی از عناصر کلیدی درک پایداری روابط دو کشور در نظر گرفته شده است. با وجود تنش‌های اخیر میان عربستان و گروه‌های مرتبط با انصارالله در یمن، پاکستان اعلام کرد که در کنار عربستان تا تثبیت ثبات و امنیت منطقه می‌ایستد و حمایت از اقدامات دفاعی مشروع را تکرار می‌کند. این موضع در فضای سیاسی منطقه پیام واضحی دارد که همکاری‌های امنیتی دو کشور در حال تقویت است و قرآن و سنت و ملاحظات بین‌المللی در این سیاست‌گذاری مدنظر قرار می‌گیرد. همچنین، نخست‌وزیر پاکستان بارها تأکید کرده است که موضع این کشور در برابر درگیری‌های مجاور، به اصول بین‌الملل و احترام به حاکمیت ملی ملت‌ها پایبند است.
از سوی دیگر، در محتوای بیانیه، به گزارش‌های مربوط به ادعای برخی رسانه‌ها مبنی بر اعزام نیرو یا تجهیزات به عربستان در چارچوب توافق دفاع مشترک مکه اشاره‌ای به صراحت نشده است، اما مقامات پاکستانی ضمن رد گزارش‌های غیر رسمیِ برخی خبرگزاری‌ها، بر تعهد به راهبرد دفاعی مشترک و همکاری‌های امنیتی با عربستان تأکید کرده‌اند. این رویکرد نشان می‌دهد که اسلام‌آباد ترجیح می‌دهد رویکردی تدریجی و بر مبنای نیازهای دفاعی کشورها در این چارچوب را دنبال کند تا از بروز هرگونه سوءتفاهم یا تشدید تنش‌ها جلوگیری کند. همچنین در این بیانیه به نقش ترکیه در چارچوب این توافق نیز اشاره شده است، که نشان‌دهنده جنبه‌های چندجانبه و منطقه‌ای این همکاری است. به گزارش رسانه‌های بین‌المللی، این بیانیه همزمان با افزایش تنش‌ها در دریای سرخ و برخی از تقابل‌ها در منطقه خلیج فارس مطرح شده است و تحلیل‌گران امنیتی این رویداد را یکی از شاخص‌های تقویت ارتباطات استراتژیک بین کشورهای پرنفوذ در منطقه می‌دانند.
در ادامه بیانیه، تأکید بر این نکته دیده می‌شود که هرگونه اقدام تحریک‌آمیز که منجر به بی‌ثباتی در منطقه شود، با حمایت کامل دو کشور روبه‌رو نیست و دو کشور بر لزوم یافتن راه‌حل‌های مبتنی بر گفت‌وگو و کاهش تنش‌ها تأکید می‌کنند. به گزارش تیم آرشیو کامل، این موضع‌گیری، با توجه به شرایط معاصر منطقه، می‌تواند به ایجاد توازن استراتژیک بین بازیگران اصلی حوزه خلیج فارس کمک کند و در عین حال از مسیرهای دیپلماتیک برای حل اختلافات استفاده شود. در نهایت، همراهی پاکستان با عربستان در چارچوب این توافق، تا حد زیادی تقویت‌کننده اعتماد میان دو کشور خواهد بود و می‌تواند به شکل‌گیری ویژگی‌های جدیدی در روابط امنیتی منطقه منجر شود.در پایان این نکته ضروری است که تحلیل‌گران و سیاست‌گذاران با دقت به این رویکرد نگاه می‌کنند و به محتوای بیانیه و پیام‌های آن از منظر اصول حقوق بین‌الملل و حقوق بشر نگاه می‌کنند تا از سازوکارهای حُسن هم‌افزایی بین امنیت ملی و مسئولیت‌های بین‌المللی بهره‌برداری کنند.