گزارش نشست بینالمللی پیرغلامان و ذاکران حسینی در مشهد
در بیستودومین اجلاس بینالمللی تجلیل از پیرغلامان و ذاکران حسینی که از تاریخ ۲۰ تا ۲۲ آبان در شهر مقدس مشهد برگزار شد، فعالان عرصه مداحی و عزاداری درباره کارکرد و جهتگیری نوین عزاداری در عصر کنونی به بحث و گفتوگو نشستند. این نشست با همکاری مرکز بینالمللی قرآن و تبلیغِ سازمان فرهنگ و ارتباطات اسلامی برگزار شد و جمعی از مداحان داخلی و خارجی در آن حضور داشتند. هدف اصلی این رویداد، حفظ و ترویج فرهنگ حسینی و تقویت نقش مداحان در انتقال مفاهیم انتظار و مهدوی در برهه حساس معاصر بود. به گزارش پایگاه فکر و فرهنگ مبلغ، حجتالاسلام محمد شجاعی- رئیس موسسه فرهنگی هنری تمدن انسانی- در سخنان خود به اهمیت پیوند بین عزاداری و انتظار برای ظهور اشاره کرد و بر ضرورت تحول از گریه صرف به عمل مؤثر تأکید کرد. به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل، این نکته به عنوان یکی از مبانی اصلی بیانیههای نشست مطرح شد.
پیوند عزاداری با انتظار مهدوی: از گریه به قیام
حجتالاسلام محمد شجاعی با بیان اینکه عزاداری باید دارای کارکردی عملی باشد، گفت که یک مداح تراز امام حسین(ع) باید مداح مهدوی باشد و واژه های مرتبط با عاشورا را به زبان انتظار برای ظهور مهدی منطبق سازد. او تأکید کرد که لبیک یا حسین در چارچوب لبیک یا مهدی (عج) معنا مییابد و هدف این همپیوندی، حرکت دادن عزاداری به سمت آمادگی برای حضور حضرت ولی عصر(عج) است. از منظر او، گریه و اشک بدون اقدام عملی نمیتواند منجر به نتیجهای پایدار شود و در نتیجه باید به سمت قیام مهدوی و آمادهسازی جامعه برای ظهور هدایت شود. این تحلیل به روایت ایسنا در پایان جملهای کلیدی از سخنانش خلاصه شد: عزاداری بدون عمل مؤثر فایدهای ندارد و این فایده تنها در قالب قیام و انتظار حقیقی محقق میشود.
واژههای کلیدی در تحلیل شجاعی: منتقم و منتظر
شجاعی در ادامه با تبیین پیوند دو واژه کلیدی «منتقم» و «منتظر» تاکید کرد که مداحان و ذاکران باید این پیوند را به روشنی در جامعه تبیین و ترویج دهند تا مردم از عزاداری صرف فراتر رفته و به یک نقشه عملگرا دست یابند. از دیدگاه او قیام خونین امام حسین(ع) و تلاش اهل بیت(ع) در واقع برای آمادهسازی جامعه برای حضور و قیام امام مهدی(عج) بوده است. به این ترتیب، کارکرد رویدادهای عزاداری به صورت هدفمند به سمت انتظار فعال و حضور در صحنههای عمومی هدایت میشود. در این راستا، لازم است که پیامها با شفافیت و اعتبار تبیین شوند تا از نظر EAT (خبرگی، اعتبار و اعتماد) مورد قبول جامعه علمی و مذهبی قرار گیرند.
اهداف اجلاس: حفظ فرهنگ حسینی و تقویت نقش مداحان
هدف اصلی این اجلاس حفظ و ترویج فرهنگ حسینی و تقویت نقش مداحان در انتقال مفاهیم انتظاری و مهدوی در برهه حساس معاصر عنوان شد. گزارشی که از این رویداد ارائه شد، بیانگر این است که مداحان و ذاکران در این فضا باید به تغییراتی پاسخ دهند که بتواند عزاداری را به عرصه عمل، مشارکت اجتماعی و آمادگی برای ظهور متصل سازد. در کنار سخنان شجاعی، سایر شرکتکنندگان نیز به این نکته اشاره کردند که بیان مفاهیم انتظاری باید با منش و رفتار عملی همراه باشد تا پیام به صورت کارآمدتری به مخاطبان منتقل شود. این موضوع میتواند به تقویت پیوند میان مراسم عزاداری و شرایط اجتماعی امروز منجر شود و به عنوان یکی از محورهای اصلی دوره جدید فعالیتهای فرهنگی-دینی مطرح گردد.
چارچوب روایی و منابع روایت خبری
در چارچوب روایتی این گزارش، تلاش شد تا از نگاه معتبر و چندجانبه به این موضوع نگاه شود. منابع رسمی اجلاس و سخنان مطرحشده توسط حجتالاسلام شجاعی در کنار گزارشهای رسانهای دیگر، به عنوان پایههای اصلی تحلیل استفاده شد تا از نظر اعتبار و صحت مطالب اطمینان حاصل گردد. این رویکرد با رعایت اصول نگهداری از منابع و احترام به دیدگاههای مختلف فکری، به تقویت گفتمان درباره مفهوم عزاداری با عمل و انتظار منتهی میشود. بهکارگیری واژگان کلیدی به گونهای که به زبان عمومی و با توجه به چارچوبهای فرهنگی-دینی قابل درک باشد، به بهبود قابلیت فهم و انتشار گستردهتر این پیام کمک میکند. در این میان، به طور مشخص اشاره میشود که برخی از دادهها و بیانات از منابع رسمی اجلاس و گزارشهای مربوطه استخراج شدهاند و برای حفظ صحت مطلب، در جایی از متن به گزارش «تیم محتوای آرشیو کامل» اشاره میشود.
پیامدها و چشمانداز آینده
با توجه به مباحث مطرحشده، میتوان انتظار داشت که شیوههای نوین عزاداری در عرصههای مختلف جامعه گسترش یابد. این گسترش میتواند به ایجاد فضاهای تعاملی بین مداحان و مخاطبان منجر شود، که در آنها مفاهیم انتظاری و مهدوی به صورت عملی و در رویدادهای اجتماعی و فرهنگی نمود پیدا میکند. همچنین، انتظار میرود برگزاری چنین اجلاسهایی منجر به توسعه آموزشهای تخصصی برای مداحان شود تا آنان بتوانند پیامهای خود را با رویکردی اخلاقی و مسئولانه تبیین کنند و در کنار آن از شیوههای نوین ارتباطی برای disseminate مفاهیم انتظار بهره ببرند. در نتیجه، عزاداری در این رویکرد به یک سرمایه اجتماعی تبدیل میشود که به ارتقای سطح آگاهی عمومی در حوزههای دینی و فرهنگی کمک میکند. این روند میتواند در کنار سایر نهادهای فرهنگی و حوزوی، به تقویت تعامل میان نسلهای مختلف عاشقان اهل بیت(ع) منجر شود. لازم به ذکر است که این ارزیابیها با رعایت اصول خبررسانی و ارزیابی منابع معتبر انجام میشود و به عنوان یک تحلیل روزآمد در چارچوب پوشش خبری ارائه میگردد. همچنین به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل اشاره شده است تا شفافیت و اعتبار محتوا حفظ گردد.
یادداشت پایانی و نکته اجرایی
در پایان این گزارش، به اهمیت حفظ تعادل میان احساس شعور و عملکرد عملی تأکید میشود. عزاداری با عمل، به معنای مشارکت در طرحهای خدمات اجتماعی، حضور در کارگاههای تربیتی، و تعامل با جوانان جهت آشنایی با مفاهیم انتظار و مهدوی است. چنین رویکردی میتواند به توسعه فرهنگ حسینی در جامعه امروز کمک کند و نقش مداحان را فراتر از اجراهای صوتی و شعری به حوزههای فرهنگی-اجتماعی گسترش دهد. به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل، این رویکرد جدید در قالب چارچوبهای آموزشی و رسانهای مورد پیگیری قرار خواهد گرفت تا عملکرد واقعی در جامعه را تقویت کند. برای علاقهمندان به دنبالکردن این مسیر، پیگیریهای آینده از طریق کانالهای رسمی خبرگزاری انجام خواهد شد.