زنگنه: اکنون می‌توان با آمریکا مقابله کرد؛ تحلیل قدرت و پیامدهای اجرایی
به گزارش تیم آرشیو کامل، گفت‌وگوی اخیر با صباح زنگنه، نماینده پیشین جمهوری اسلامی ایران در سازمان همکاری اسلامی، نکاتی را درباره واقعیت‌های تازۀ دنیای سیاست و جایگاه ایران مطرح می‌کند. در این مصاحبه که با خبرآنلاین انجام شد، زنگنه توضیح می‌دهد که جنگ‌ها و تحولات اخیر آثاری روشن از واقعیاتی را نمایان ساخته است: اینکه در گذشته نام آمریکا با ترس و احتیاط گفتن یا از پاسخ دادن به آن پرهیز می‌شد، اما اکنون چشم‌اندازی ایجاد شده که نشان می‌دهد امکان مقابله وجود دارد. به گزارش تیم آرشیو کامل، تأکید او این است که مقابله باید با تدبیر و پرهیز از افراط در درک موازنه‌ها همراه باشد؛ زیرا آمریکا بزرگ‌ترین نیروهای نظامی جهان را در اختیار دارد و گستردگی قدرت آن می‌تواند به نظر برسد که بی‌تزلزل است، اما این نیرو نیز می‌تواند با فشارها و مشکلات داخلی یا چالش‌های هزینه‌ای تحت تاثیر قرار گیرد.
رویاروییِ قدیم و جدید با آمریکا: رویکردی تاریخی
زنگنه در ادامه با بازخوانیِ تجربه‌های گذشته بیان می‌کند که در سال‌های نه چندان دور، هیچ‌کس جرئت نمی‌کرد نام آمریکا را به زبان آورد یا به آن پاسخ دهد. اما با بازتعریف موازنه‌های قدرت در جهانِ پس از رویدادهای مختلف، حالا به نظر می‌رسد که امکان مواجهه و پاسخ‌گویی وجود دارد. او تأکید می‌کند که این مواجهه نباید به شکل تقابل بی‌حد و حصر یا تحلیل‌های سراسیر و یک‌جانبه باشد؛ چراکه قدرت‌آوردیِ بی‌پروای تهاجمی بدون درنظر داشتِ تبعات اجرایی می‌تواند ایران را به دام هزینه‌های غیرضروری بیاندازد. در این بخش از گفت‌وگو، او به این نکته اشاره می‌کند که آمریکا با بزرگ‌ترین نیروهای نظامی جهان، اما این پخش‌شدگیِ قدرت الزاماً به ثبات یا پیروزی دائمی منجر نمی‌شود. این گزاره‌ها با نمونه‌هایی که از تجربه‌های تاریخی و رویدادهای معاصر برمی‌آید همسو است و به تحلیل‌گران امکان می‌دهد تا پیوست‌های امنیتی و اقتصادی این بازیِ قدرت را به‌دقیق دنبال کنند.
پیامدهای اقتصادی و اجراییِ افزایش یا کاهشِ تنش‌ها
در گفت‌وگو، به وجود آمدنِ تعادلی که از آن با عنوان «موازنه نیروها» یاد می‌شود، به عنوان یک چارچوبِ استراتژیک مطرح می‌شود. زنگنه هشدار می‌دهد که گرایش به افراط در درکِ این موازنه می‌تواند هزینه‌های سنگینی برای ایران به همراه داشته باشد و این هزینه‌ها نه تنها بر چالش‌های نظامی و امنیتی، بلکه بر اقتصاد و جامعه نیز اثرگذار است. او با تشبیه به انسانی که برای تقویتِ جسمِ خود از منابع غذاییِ مداوم و گسترده استفاده می‌کند، اما در عین حال خطراتی را برای قلب و ذهن خود ایجاد می‌کند، می‌گوید که قدرتِ بزرگ در مقابل فشارهای داخلی و هزینه‌های مرتبط با حفظِ این گستردگی، ممکن است به تزلزل و تشتت در تصمیم‌گیری‌ها منجر شود. این تضادی است که باید با مدیریتِ هوشمند و تحلیل‌های دقیق اجرایی آرام و هدفمند شود تا ایران بتواند هم از منظر سیاسی و هم از منظر اقتصادی به مسیرِ پایدار نزدیک شود. برای کشورِ ما، این بحث نشان می‌دهد که پاسخ‌های عملی به چالش‌ها باید از طریق برنامه‌ریزیِ دقیق، همکاریِ دیپلماتیک با کشورهای همسو و توجه به مصالحِ داخلیِ اقتصاد صورت پذیرد تا از هرگونه نوسانِ بی‌جای تلفاتِ اقتصادی کاسته و از ثباتِ بازارها محافظت شود. به گزارش تیم آرشیو کامل، این مسیرِ اجرایی نیازمندِ مداخلاتِ هدفمند در حوزهٔ سیاستگذاری، بودجه‌بندیِ هوشمند و نظارتِ دقیقِ نهادی است تا با کمترین هزینه، بیشترین بازده را برای کشور فراهم آورد.
نتیجه‌گیری و چشم‌اندازِ آینده
در مجموع، سخنان زنگنه نمایانگر رویکردی است که بر این نکته تأکید می‌کند که تغییراتِ موازنهٔ نیرو در جهان، هرچند با قدرت و شدتِ مداخله‌گراییِ برخی کشورها همراه است، اما از منظر جمهوری اسلامی ایران نیازمندِ برنامه‌ریزی‌های دقیق، تدابیر اقتصادی و دیپلماسی کارآمد است تا بتوان از فرصت‌های نوین برای منافع ملی بهره برد. او تأکید دارد که نباید از روی ستیزه‌جویی یا بی‌برنامه‌گی وارد مسیرهایی شد که به امنیت، اقتصاد و شأن ملت آسیب برساند؛ به جای آن باید با تدبیر، عقلانیت و محاسبهٔ دقیق به آینده نگریست و از هر تصمیمِ اجراییِ غیرعقلانی پرهیز کرد. این رویکرد، اگر به شکل سیستماتیک پیاده‌سازی شود، می‌تواند به تقویتِ ثباتِ داخلی و پایداریِ اقتصاد کمک کند و در عین حال از حیثِ دیپلماسیِ منطقه‌ای و بین‌المللی، جایگاهِ کشور را در برابر فشارها و تهدیدها حفظ کند. از دید بسیاری، این چشم‌انداز نیازمندِ همگراییِ بیشتر با متحدانِ راهبردی، تقویتِ دیپلماسیِ کارآمد و به‌کارگیریِ ابزارهایِ اقتصادیِ مقاومتی است تا از تکرارِ اشتباهاتِ گذشته پرهیز گردد و به سمتِ توسعهٔ پایدار گام برداشته شود.
تحلیل اجرایی-نهایی
این سخنان نشان می‌دهد که رویکرد ایران برای مواجهه با آمریکا در قالبِ تحلیلِ هزینه-فایده و با درنظر گرفتنِ پیامدهای داخلی و خارجی باید بدل به یک برنامهٔ اجراییِ منسجم شود. در این مسیر، دولت و نهادهای تصمیم‌گیرنده باید به شکل روشن، اهدافِ سیاست خارجیِ غیرِتهاجمی، خطوط قرمزِ امنیتی و چارچوبِ اقتصادیِ مقاومتی را مشخص کنند و از تصمیم‌گیری‌هایِ پرهزینهٔ غیرضروری که می‌تواند باعثِ نوسانِ بازارها و کاهشِ سرمایهٔ اجتماعی شود پرهیز نمایند. در عینِ حال، برای جامعهٔ ایران اهمیت دارد که آگاهانه و منطبق با قوانینِ جمهوری اسلامی ایران دربارهٔ روابط با کشورهای بزرگ، راهبردِ صلح‌آمیز و دیپلماسیِ فعال را دنبال کند و از هر گونه اقدامِ ریسک‌پذیرِ سطحی پرهیز نماید. به این ترتیب، ترکیبِ تدابیرِ اقتصادیِ پایدار، دیپلماسیِ هدفمند و مدیریتِ هوشمندِ منابع، می‌تواند مسیرِ کارآمدتری برای ثبات و رشد ایجاد کند و از فرصت‌های موجود برای افزایشِ ظرفیت‌های داخلی بهره ببرد.