ماتیشکا با طراحی تازه در سنگلج روی صحنه می‌رود
به گزارش تیم آرشیو کامل، نمایش «ماتیشکا» که در چهل و چهارمین جشنواره بین‌المللی تئاتر فجر در بخش خیابانی و محیطی به اجرا درآمد، اوایل هفته آینده با طراحی متفاوت و با میزبانی تماشاخانه سنگلج به صحنه می‌آید. این خبر نخستین‌بار از ایران به شکل عمومی منتشر می‌شود و انتظار می‌رود تماشاگران با تجربه‌ای تازه از یکی از پروژه‌های شاخص فجر 44 روبه‌رو شوند. اجرا در سنگلج به دلیل استفاده از فضا و امکانات محیطی، فرصت حضور مخاطب را در ترکیبی از فضای تئاتر و محیطی فراهم می‌کند و به نوعی نقشه صحنه‌ای متفاوت را به همراه می‌آورد.
براساس گزارش‌های موجود، نمایشی با عناوین و ویژگی‌های مشابه در فجر 44 به‌عنوان یک رویداد تعاملی معرفی شد و در همان برهه زمانی جایزه و تقدیر بازیگری جشنواره را کسب کرد. حال، حال و هوای این پروژه در سنگلج با طراحی و چیدمان صحنه‌ای متفاوت ادامه پیدا می‌کند تا تجربه‌ای دوگانه از دید تماشاگران و نقشی فعال از سوی مخاطبان شکل بگیرد. به گزارش تیم آرشیو کامل، نویسنده و بازیگر این اثر فردین بیگ‌زاده است و طراحی و کارگردانی را علی سعیدی بر عهده دارد؛ این ترکیب، مجموعه‌ای را تشکیل می‌دهد که با رویکردی تعاملی و فرم اجرایی ناتورالیستی سعی دارد مخاطب را به مرحله‌ای از مشارکت در تجربه نمایشی دعوت کند.
در خلاصه داستان ارائه‌شده، با مفهومِ انسانی رو به رو هستیم که می‌تواند هر مقدار از رنج را تحمل کند، به شرطی که معنا و دلیل تحمل آن را بیابد. این ایده فلسفی- انسانی در قالب نمایشی که از فضا و نور و صوت بهره می‌برد، به همکاری مخاطب با بازیگر می‌انجامد و تجربه‌ای فراتر از دیدن صرف فراهم می‌کند. با وجود اینکه اجرای اولیه در فجر به شکل خیابانی و محیطی شکل گرفت، اکنون طراحی تازه و حضور در سنگلج، امکان انتقال این دیدگاه را به فضا و جمعی متفاوت فراهم می‌کند و می‌تواند شکل تازه‌ای از دیدن نمایش‌های تعاملی ارائه دهد.
به گزارش تیم آرشیو کامل، پیشینۀ کارگردان و طراح صحنه در این پروژه نشان می‌دهد که تیم با توجه به ویژگی‌های خاص سنگلج، به دنبال خلق فضایی است که مخاطب را در مرکز تجربه قرار دهد. این هدف با استفاده از نورپردازی دقیق، صوت محیطی و طراحی صحنه متحرک دنبال می‌شود تا حسی از تجربه درونی شخصیت اصلی را به مخاطبان منتقل کند. در نتیجه، نمایش می‌تواند با فضای تاریخی و فرهنگی سنگلج همسو شود و تماشاگر را با فضایی آشنا اما به شکل تازه‌ای روبه‌رو کند.
اجرای آینده در سنگلج که با حضور تماشاگران احتمالی هفته‌های آینده همراه است، نشان می‌دهد که همچنان تئاتر ایران در حال تجربه و آزمایش فرم‌های نو است. این رویداد می‌تواند به عنوان یک نمونه از چگونگی ترکیب تئاتر خیابانی، تئاتر محیطی و نمایش تعاملی در یک فضای تاریخی مطرح شود و سطح انتظار از اجرای‌های مشابه را بالا ببرد. همچنین این پروژه به عنوان یک نمونه از همکاری میان نویسنده-بازیگر، طراحی صحنه و کارگردان شناخته می‌شود که تلاش می‌کنند با پذیرش مخاطب به عنوان شریک اجرایی، تجربه‌ای مشترک بسازند که از قالب روایت صرف فراتر می‌رود.
بر اساس اطلاعات موجود، حضور Matishka در فجر 44 و دریافت جایزه بازیگری، به معنای اعتبار بیشتر برای تیم سازنده است و اکنون در حال توسعه اجرا در سنگلج است تا با قالبی تازه، به شکل دیگری به مسائل انسانی و راه‌های مواجهه با رنج بپردازد. این ترکیب از بازیگری قوی، طراحی تعاملی و جهت‌گیری نوآورانه می‌تواند مخاطبان و منتقدان را به دیدگاهی تازه نسبت به تئاتر ایران هدایت کند. همچنین، اجرای جدید می‌تواند فرصت‌های بیشتری را برای تجربه‌های اجتماعی-هنری فراهم آورد و به شکل گسترده‌تری درباره معنای تحمل رنج در زندگی روزمره بحث کند.
جزئیات اجرایی و تیم سازنده
اثر «ماتیشکا» به نویسندگی و بازیگری فردین بیگ‌زاده نوشته شده و طراحی و کارگردانی آن را علی سعیدی بر عهده دارد. این تیم، با ترکیب تجربه‌های اجرایی و رویکردی تعاملی، قصد دارد فرم اجرایی را به سمت تجربه‌ای تئاتری تعاملی و شیوه‌ای ناتورالیستی هدایت کند. با توجه به فضای سنگلج و امکانات موجود، طراحی صحنه با توجه به محیطی بودن اجرا، از زمان و فضا برای تولید تجربه‌ای مشترک با مخاطب بهره می‌برد. بازتولید صحنه با نور و صدا در فضاهای باز و سنگلج می‌تواند تجربه‌ای چندلایه از واقعیت فراهم آورد که مخاطب را در فرآیند معناشناسی رنج درگیر کند.
این نمایش، اگرچه در اصل یک اثر هم‌نشانی با فجر 44 است، اما اکنون با طرحی تازه و با میزبانی سنگلج، به بازتعریف فضا و حضور مخاطب می‌انجامد. به نظر می‌رسد که طراحی صحنه به گونه‌ای باشد که مخاطب بتواند با حرکت در فضا، به شکل مستقیم با روایت درگیر شود. در کنار این نکته، شیوه اجرایی با رویکردی تعاملی می‌تواند به ایجاد تجربه‌ای متفاوت از تماشای معمولی کمک کند و به جای تمرکز صرف بر بازیگر، به نقش پررنگ مخاطب نیز توجه کند. این رویکرد می‌تواند به تقویت پیوند میان هنرمندان و جامعه منجر شود و در نتیجه، تئاتر را به عنوان یک فعالیت اجتماعی-هنری پویا معرفی کند.
عوامل اجرایی، از جمله تیم طراحی صحنه و نورپردازی، با توجه به ویژگی‌های تاریخی سنگلج، به دنبال خلق فضایی هستند که همزمان با احترام به فرهنگ محلی، تجربه‌ای نوین از نمایش را ارائه دهد. به همین دلیل، ترکیب فضاهای بسته و باز در این طراحی امکان عبور از مرزهای سنتی اجرا را فراهم می‌کند. مخاطبان و رسانه‌ها نیز می‌توانند از این رخداد به عنوان نمونه‌ای از تجربه‌های نوآورانه در تئاتر ایران یاد کنند که با حفظ اصول هنری، به شکل عملی به مطالعه و بررسی روابط انسانی و معنای زندگی می‌پردازد.
هیات داوران و مسئولان جشنواره فجر در سال‌های اخیر تأکید کرده‌اند که نوآوری‌های اجرایی و تعامل با مخاطب، در کنار حفظ کیفیت بازیگری و روایت، از اهمیت بالایی برخوردار است. نمایش «ماتیشکا» با اجرای تازه در سنگلج می‌تواند گواهی باشد بر این روند و نشان دهد که چگونه از ظرفیت فضاهای تاریخی و فرهنگی برای ارائه آثار تجربی و کم‌خوراکی استفاده می‌شود. توجه به کیفیت اجرای تعاملی و حضور مخاطب به عنوان شریک اجرایی، می‌تواند به توسعه رویکردهای جدید در تئاتر ایران منجر شود و فضا را برای پروژه‌های مشابه گشوده نگه دارد.
در پایان، این رویداد می‌تواند به عنوان یک نمونه قابل بحث از نحوه ترکیب روایت انسانی با طراحی صحنه و حضور مخاطب در آثاری که با فازهای مختلفی از نمایشی بودن سروکار دارند، مطرح شود. با وجود اینکه هنوز زمان دقیق اجرای سنگلج مشخص نیست، انتظار می‌رود تیم با حفظ ارزش‌های هنری و با رویکردی نوآورانه، تجربه‌ای تازه از نمایش‌های تعاملی ارائه دهد که هم برای هنرمندان و هم برای مخاطبان، پیامی درباره اهمیت معنای زندگی و نحوه مواجهه با رنج در قالبی هنری باشد.
تحلیل اجرایی-قانونی نمایش
این اثر با رویکردی غیرسیاسی و غیر امنیتی، اما با پایبندی به چارچوب‌های قانون‌گذاری و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران، می‌تواند به شکل دقیق و مسئولانه‌ای اجرای خود را پیش ببرد. از منظر اجرایی، مشارکت مخاطب به عنوان همکار تجربه می‌تواند نیازمند رعایت حدود و تعیین نقش‌های روشن باشد تا از هرگونه ایجاد اختلال در امنیت و نظم عمومی پرهیز شود. همچنین، طراحی صحنه و نورپردازی باید با توجه به مقررات مربوط به فضاهای عمومی و ایمنی تماشاگران انجام گیرد تا تجربه‌ای امن و مطلوب برای همگان فراهم شود. به طور کلی، این پروژه با توجه به سابقه جشنواره فجر و پذیرش رویکردهای نوآورانه در قالب تئاتر ایران، می‌تواند نمونه‌ای از همکاری هنرمندان با نهادهای فرهنگی باشد که به تولید آثار خلاق و مسئولانه می‌انجامد و به رشد فرهنگ تئاتر ایران کمک می‌کند.