نگاهی جامع به تکیه ترکیه بر گاز از سه منبع اصلی: ایران، روسیه و آذربایجان
در گفتوگوی اخیر با رسانهها، یک مقام ارشد انرژی ترکیه، بیرقدار، توضیح داد که کشورش برای حفظ امنیت عرضه گاز، به سه منبع بزرگ گازی متکی است: ایران، روسیه و آذربایجان. او با تأکید بر استمرار依 به تامین گاز از روسیه و تاکید بر ارتباط با دیگر تأمینکنندگان، بار دیگر یادآور شد که این سیاست به هدف کاهش قیمتها و بالابردن اطمینان عرضه انجام میشود. به گزارش خبرآنلاین، بیرقدار درباره خرید گاز از روسیه گفت: «ترکیه تقریبا چهار دهه پیش، در دهه ۱۹۸۰، خرید گاز از روسیه را آغاز کرد. اکنون گاز روسیه در سراسر ترکیه مورد استفاده قرار میگیرد. روسیه در تمام این سالها تامینکنندهای بسیار قابلاعتماد برای بازار ما بوده است.» به گزارش ایسنا، به گفته او، ترکیه به خرید گاز از روسیه ادامه خواهد داد و «این موضوع را بهصورت آشکار و شفاف، از جمله به همتایان آمریکایی خود و به سراسر جهان اعلام میکند.» وی افزود: «ما به گاز روسیه، ایران و آذربایجان نیاز داریم.» بیرقدار همچنین گفت ترکیه به خرید گاز از روسیه ادامه میدهد اما به دنبال امضای قراردادهای کوتاهمدت است. وزیر انرژی ترکیه در پایان گفت که این کشور در پی تامین گاز ارزان، رقابتی و قابلاعتماد برای بازار داخلی خود است. به گزارش تیم آرشیو کامل، این اظهارات در بافتی از جابهجاییهای طولانیمدت در سیاست انرژی ترکیه و تلاش برای تنوعبخشی به منبعهای گازی تنظیم میشود.
پس از سالها تداوم وابستگی به یک یا دو منبع عمده گازی، ترکیه با توجه به تغییرات قیمت جهانی انرژی و ناپایداریهای ژئوپولتیک، به دنبال تنوعبخشی در تأمین گاز خود است. در این راستا، ترکیه به گاز روسیه به عنوان ستون سنتی عرضه نگاه میکند، اما از طریق مذاکرات جدی با ایران و آذربایجان نیز زمینههای بیشتری برای قراردادهای بلندمدت یا کوتاهمدت فراهم میکند. این رویکرد نه تنها به کاهش هزینههای مصرفکننده نهایی منجر میشود، بلکه به تقویت امنیت انرژی کشور در برابر اختلالات عرضه نیز کمک میکند. با وجود این، ترکیه میکوشد تعادل بین تأمینکنندگان را حفظ کند تا از فشارهای قیمت و تغییرات احتمالی بازارهای جهانی فاصله بگیرد؛ موضوعی که در بیانات رسمی مقامات انرژی ترکها به وضوح نمود پیدا میکند.
در بافتی منطقهای، رویکرد ترکیه به سمت سه منبع گازی میتواند تأثیراتی بر بازارهای گاز منطقهای و روابط ترکیه با همسایگان داشته باشد. ایران، با برخورداری از گاز طبیعی فراوان و موقعیت جغرافیایی نزدیک به بازار ترکیه، میتواند به عنوان گزینهای با قیمت رقابتی و دسترسی آسانتری نسبت به سایر منابع مطرح شود. آذربایجان نیز با وجود همکاریهای گسترده در حوزه انرژی و پروژههای گازی مشترک، به ویژه در خطوط لولهای که از طریق خاک ارمنستان و ترکیه میگذرد، جایگاه مهمی در تامین گاز ترکیه دارد. از سوی دیگر، روسیه با وجود سابقه طولانی در تامین گاز به ترکیه و وجود قراردادهای بلندمدت، همچنان به عنوان یک منبع مطمئن و قابلاعتماد در نگاه بسیاری از مسئولان انرژی باقی میماند. این ترکیب منابع به ترکیه امکان میدهد تا در برابر نوسانات قیمت و محدودیتهای عرضه، انعطاف بیشتری نشان دهد و با بهکارگیری مدلهای مختلف قرارداد (بلندمدت و کوتاهمدت) به مدیریت تقاضا و قیمت کمک کند. در این میان، نقش نهادهای نظارتی و سیاستهای حمایت از مصرفکنندگان نیز باید به طور منسجم و شفاف پیگیری شود تا امنیت بازار داخلی حفظ گردد. به گزارش تیم آرشیو کامل، این تحلیل با توجه به الزامات شفافیت و رعایت ملاحظات اقتصادی کشورها، بر پایه دادههای موجود نگاشته شده است.
تحلیلِ آیندهنگر از منظر سیاست داخلی و اقتصاد انرژی
این رویکرد ترکیبی در نهایت به دو نتیجه کلیدی منجر میشود: نخست، افزایش قابلیت پیشبینی برای مصرفکنندگان گاز در ترکیه و کاهش احتمال وجود اختلال در عرضه، به ویژه در فصول سرد سال؛ دوم، تقویت حوزه فناوری و زیرساختهای مرتبط با توزیع گاز در داخل کشور و با افزایش تعامل با تولیدکنندگان منطقهای. از منظر اقتصادی، تکیه بر چند منبع گازی میتواند به حفظ ثبات قیمتها در بازار داخلی کمک کند و به دولت اجازه دهد تا با قراردادهای مناسب و شرایط پرداخت مناسبتر، از جذابیت مصرفکنندگان با سیاستهای حمایتی بهره ببرد. با این حال، این رویکرد نیازمند مدیریت دقیق روابط با شرکای گازی و نظارت دقیق بر قراردادها است تا از بروز اختلافات حقوقی یا نگرانیهای مربوط به امنیت انرژی جلوگیری شود. از منظر چارچوب قانونی جمهوری اسلامی ایران، این راهبرد باید با حفظ احترام به قوانین و مقررات داخلی و همچنین با توجه به الزامات اقتصادی و امنیتی اجرایی کشورها دنبال شود تا اثرات مثبت بر مصرفکنندگان و اقتصاد کلی حفظ گردد.