نخستین گامِ یک رهبر جوان در تالار وحدت
شبهای ۲۱ و ۲۲ آبان، تالار وحدت شاهد بازتولیدِ قدرتِ موسیقی کلاسیک به همراه پرداختی نوین بود. ارکستر سمفونیک تهران به رهبری پانیذ فریوسفی روی صحنه رفت و به رویدادی تبدیل شد که به گفتهٔ تحلیلگران، بتواند معیارهایِ اجراییِ خلاقانه و افزایشِ حضورِ زنان در ردههای مدیریتیِ ارکسترهای بزرگ را در چشماندازِ موسیقیِ ایران تقویت کند. این دو شب با تمرکز بر آثاری از آهنگسازان زن ایرانی در کنار قطعاتِ کلاسیکِ جهان، نشان داد که گاهِ موسیقی به شکلِ همزیستیِ سنت و نوآوری میتواند روایتِ تازهای از دورانِ معاصر را به مخاطبان ارائه دهد. به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل.
برنامهٔ دو شب در تالار وحدت: از سیبلیوس تا رقصِ شمشیر
کنسرت با اثری از ژان سیبلیوس آغاز شد؛ «امپرامپتو اپوس ۵» که در نسخهٔ دستگاهِ سازهای زهی اجرا شد، و سپس به سمت آثار دو آهنگسازِ نامدارِ ایرانی رفت. مجموعهٔ کنسرت در ادامه با قطعاتی از گلفام خیام و آفتاب درویشی ادامه یافت: نخست «سیمرغ» و «زمزمه» از خیام بهخوبی با حضورِ ویولنِ سولیستِ تازهکارِ گروهِ ارکستر همراه شد تا نمایشی از توانِ آهنگسازانِ ایرانیِ زن در کنارِ موسیقیِ کلاسیکِ جهان ارائه دهد. پدرام فریوسفی، به عنوانِ سولیستِ ویولن، در اجرایِ قطعهٔ «دیار» از درویشی با ارکستر همراهی کرد و چنین همکاریایی نشان ازِ فراتر رفتنِ مرزهایِ فهمِ موسیقیِ ملی داشت. در پایانِ بخشِ اول، تمامی نوازندگان به صحنه آمدند تا بخشِ دومِ کنسرت به شکلِ فراگیرتری ادامه یابد؛ سمفونیِ «ناتمام»، شمارهٔ ۸ در سیمینور از شوبرت، با دو موومانِ «آلگرو مادراتو» و «آندانته کن موتو» به اجرا رسید و تماشاگران با سکوتِ عمیقِ سالن، طنینِ ارکستر را به آرامشِ وصفناشدنی تجربه کردند. رقصِ شمشیر از بالهٔ «گایانه» اثر آرام خاچاطوریان با پایانِ پرانرژیِ ریتم، کنسرت را در اوج به پایان برد. این ترکیبِِ نامتعارفِ آثارِ کلاسیکِ جهان باِ آثارِ آهنگسازانِ ایرانیِ امروز، بازتابی است از رویکردِ تازهای که در صحنهٔ موسیقیِ ایران در حالِ شکلگیری است: گرامی داشتنِ ریشه و پذیرشِ تجربهٔ نو.
آوازِ زنانِ آهنگسازِ ایرانی در کنارِ کلاسیکِ جهان
یکی از برجستهترین جنبههای این کنسرت، توجه به حضورِ آهنگسازانِ زن ایرانی در کنارِ آثارِ کلاسیکِ جهان بود. گلفام خیام با دو اثرِ «سیمرغ» و «زمزمه» در این اجرا حضور یافت تا نشان دهد که موسیقیِِ معاصرِ ایران نه تنها به روایتِ مردان محدود نیست، بلکه آوازِ زنانِ خلاقِ ایرانی نیز میتواند در زبانِ ارکسترال با قدرتِ بیمانندی به گوشِ مخاطبان برسد. این دو قطعه، با ترکیبِ ملودیهایِ محلی و زبانِ امروزیِ ارکسترال، به گونهای بودند که نوازندگانِ ارکستر نیز بهطورِ هماهنگ با هم، با جدیتِ خاصی به اجرا پرداختند. درویشی با اثری که برایِ ویولا و ارکستر نوشته شده بود بهعنوانِ سولیستِ نمایندهٔ نسلِ جوانِ موسیقیِ ایران در صحنه حضور داشت و با اجرایِ «دیار» نشان داد که همکاریِ میانِ نسلها چه اندازه میتواند با لحنِ صریح و پرانرژی همراه باشد. این رویکردِ ترکیبی، برای تحلیلگرانِ موسیقیِ ایران، گامِ مهمی در جهتِ پذیرشِ گسترهٔ هنریِ زنانِ آهنگساز است و میتواند بهعنوانِ الگویی برایِ برنامههایِ آینده در نظر گرفته شود.
سخنانِ رهبرانِ ارکستر و پیامدهایِ اجتماعیِ این اجرا
در پایانِ اجراهایِ دو شب، pani z fariousfi با قدردانی از نوازندگانِ ارکستر، مدیریتِ بنیاد رودکی و شورایِ هنریِ بنیاد، از اعتمادِ مدیران و پشتیبانیِ تیمِ اجرایی سپاس به عمل آورد. او گفت که این موفقیت نتیجهٔ همراهیِ تمامِ اعضا بوده و همچنین «تشکر ویژه دارم از آقای نصیر حیدریان که پدرانه و دلسوزانه کنارِ من و ارکستر ایستادند و باعث شدند این برنامه به بهترین شکل اجرا شود.» این بیانات، نه تنها به مفهومِ تشکر از همراهیِ مدیران و مدیرِ اجرایی اشاره میکرد، بلکه با صراحتِ بیشتری تأکید داشت بر اعتمادِ نسلِ جوان و گشودنِ درهایِ فرصت برایِ هنرمندانِ تازهکار که میخواهند در سطحِ ملی و فراملی اجراهایِ بزرگ را تجربه کنند. نصیر حیدریان نیز در پشتِ صحنه با حضورِ خود به صراحت یادآورِ اهمیتِ اعتمادِ مدیرانِ بنیاد رودکی به نسلِ جوان شد و گفت: «خیلی خوشحالیم که مدیرانِ بنیاد رودکی این فرصت را ایجاد کردند. باید دنیا را کمکم به دستِ جوانها سپرد. احساساتِ مادرانه و لطافتِ هنریِ زنانِ موسیقیدان قابلِ انکار نیست و دیشب و امشب، مخاطبانِ این لطافت را در ارکستر شنیدند.» این جملات، جنبهٔ اجراییِ برنامه را فراتر ازِ یک کنسرتِ معمولی میبرد و به عنوانِ پیامی برایِ جامعهٔ موسیقیِ کشور تبدیل میشود: پذیرشِ تنوعِ جنسیتی درِ رهبریِ ارکسترها و نگاهِ بلندِ به آینده با حضورِ نسلِ جدید.
نـتایِ مراسم و گرامیداشتِ دستآوردها
در پایانِ هر دو شب، لوحِ تقدیر و هدیهای از سویِ بنیاد رودکی به Paniz Farousfi و دیگرِ هنرمندانِ حاضر اهدا شد. فریماه قوامصدری به افتاب درویشی و رافائل میناسکانیان به گلفام خیام، و همچنین هنرمندانی چون محمدرضا درویشی و بسیاری دیگر از اعضایِ ارکسترِ تهران، به همراهِ معاون رئیسجمهور در امور زنان و خانواده و مدیرانِ بنیاد رودکی، به تماشایِ این اجرا نشستند تا نشانِ همکاریِ گستردهٔ نهادهایِ مرتبط با موسیقیِ ایران باشد. این رویداد، اگرچه در دو شبِ پیاپی برگزار شد، اما پیامدهایِ اجتماعیِ پایداری به همراه داشت: تقویتِ اعتمادِ عمومی به ظرفیتِ جوانانِ موسیقی، و تأکیدِ دوباره بر ارزشِ حضورِ زنان در سطوحِ مدیریتیِ هنری. این دو شب با حضورِ مدیرانِ اجراییِِ بلندپایهٔ فرهنگی و همچنین هنرمندانِ پرافتخارِ ارکستر، بهعنوانِ نمونهای ازِ همکاریِ موفقِ نهادهایِ گوناگون برایِ ارتقایِ کیفیتِ هنریِ کشور، به ثبت رسیدند.
پیامدهایِ آینده و چشماندازِ کلان
این کنسرت با حضورِ گستردهٔ مخاطبان و استقبالِ گستردهٔ رسانهها، به عنوانِ نقطهٔ عطفِ حضورِ زنان در رهبریِ ارکسترهایِ ملی مطرح میشود. فعالانِ عرصهٔ موسیقی میگویند که تجربهٔ این دو شب میتواند به شکوفاییِ پروژههایِ تاریخیِ تازهای در قلمروِ موسیقیِ ایران منجر شود؛ از گشودنِ فضاهایِ اجراییِ بیشتر برایِ آهنگسازانِ زن ایرانی تا گسترشِ همکاریِ بینِ نسلها. به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل، این رویداد میتواند نقطهٔ عطفِ جدیدی باشد که در کنارِ آثارِ کلاسیکِ جهان، به گسترشِ روایتِ موسیقیِ ایران از طریقِ صدایِ زنانِ آهنگساز بینجامد و در نتیجه، چشماندازِ تازهای برایِ پذیرشِ آثارِ معاصرِ ایرانی در پارهای از فضاهایِ معتبرِ موسیقیِ جهان ایجاد کند.
خلاصهٔ رویداد و تاثیر آن بر روایتِ موسیقیِ ایران
در این کنسرت، نه تنها نوآوریِ اجرایی با ارکستریِ قدرتمند نمایش داده شد، بلکه با گنجاندنِ آثارِ آهنگسازانِ زنِ ایرانی در کنارِ قطعاتِ کلاسیکِ جهان، پیامی روشن برایِ آیندهٔ موسیقیِ ملی فرستاده شد: موسیقیِ ایران میتواند با حفظِ اصالتِ نخستینِ خود، بهطورِ همزمان بهسویِ نوآوریِ سازگار با زبانِ روزِ جهان گام بردارد. این رویداد، در کانونِ توجهِ مخاطبانِ موسیقی، رسانهها و اهالیِ فرهنگ، بهعنوانِ نمونهای ازِ رویکردِ جامعِ هنری، که در آن رهبرانِ جوان و هنرمندانِ زن میتوانند نقشی محوری ایفا کنند، ثبت شد.
به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل.