اظهار نظر ظریف در دوحه فروم درباره توازن قوا و پاسخ ایران
در حاشیه بیست و سومین نشست دوحه فروم، محمدجواد ظریف، وزیر امور خارجه سابق جمهوری اسلامی ایران، به نکتهای کلیدی درباره توازن قدرت در منطقه پرداخت. او با تأکید بر اینکه جنگی که به گفته او حدود ۱۲ روز طول کشید، ناشی از اشتباه محاسباتی رژیم صهیونیستی بود، گفت که اسرائیل عملاً توان و مقاومت ایران را دستکم گرفته بود. ظریف توضیح داد که این محاسبات اشتباه منجر شد تا طرف مقابل به حملهای بزرگ وارد شود، اما مقاومت و ایستادگی ملت ایران مانع از دستیابی آنها به اهداف شد. به گزارش تیم آرشیو کامل، این اظهارات در قالب گفتگو با رسانههای ترکزبان و در چارچوب گفتوگوی دوحه فروم مطرح شد و به نقل از خبرگزاری آناتولی منتشر شد.
ظریف اظهار داشت که ارزیابیهای محاسبهگرایانه اسرائیل درباره ظرفیتهای دفاعی ایران با واقعیتهای میدانی همخوانی نداشت و این موضوع به مثابه یک درس برای پویشهای استراتژیک در منطقه عمل میکند. او با بیان اینکه هرگونه حمله آینده به ایران به شکل «حق دفاع مشروع» توسط جمهوری اسلامی پاسخ داده خواهد شد، بر پایبندی ایران به خطوط قرمز و اصولی که در چارچوب حقوق بینالملل وجود دارد تأکید کرد. این گفتهها حاکی از چارچوب خاصی است که ایران برای پاسخ به هر تهدید آتی در نظر میگیرد و میتواند بر بازدارندگی منطقهای اثرگذار باشد.
در این گفتوگو، ظریف به خاطر میسپرد که مردم ایران چگونه با همبستگی و مقاومت پایدار، به ویژه در طول مواجهههای امنیتی، موفق به پایان دادن به درگیریها شدهاند. او همچنین به چالشها و پیچیدگیهای سیاسی-امنیتی منطقه اشاره کرد و توضیح داد که محاسبههای اشتباه دشمنان گاهی از طریق ایستادگی مردمی به شکست میانجامد. در همین راستا، او تصریح کرد که هر گونه اقدام تازه علیه ایران میتواند با پاسخ مناسب و مستند قانونی همراه باشد و از مسیر دیپلماسی نیز قابلیت مدیریت پیدا کند. به گزارش تیم آرشیو کامل، این نکته به وضوح نشان میدهد که ایران برای حفاظت از منافع ملی خود، از ابزارهای حقوقی و دفاعی مشروع استفاده خواهد کرد و در چارچوب مقررات بینالمللی گام برمیدارد.
ظریف در ادامه به اهمیت بازنگری در محاسبات امنیتی منطقه اشاره کرد و افزود که اگر رژیم صهیونیستی از تکرار خطاهای گذشته امتناع کند، میتواند از گسستهای ناشی از ترس، توهم پیروزی و محاسبات سطحی دور بماند. او با تأکید بر اینکه ایران همواره به دنبال راهکارهایی امن و پایدار برای حفظ امنیت ملی است، یادآور شد که راهبرد دفاعی جمهوری اسلامی مبتنی بر بازدارندگی متوازن و پاسخ متناسب با تهدیدهاست. محور اصلی صحبتهای او این بود که هر تهدیدی از سوی دشمنان میتواند با اقدام متناسب پاسخ داده شود و این پاسخ در چارچوب قوانین داخلی و بینالمللی صورت میگیرد. موضوعی که برای کشورهای همسایه و ذینفعان منطقه میتواند زنگ هشیاری باشد و به طراحی استراتژیهای جدید امنیتی کمک کند.
در حاشیه این گفتوگو، منابع خبری از تداوم گفتگوها و تبادل نظرها در مورد امنیت منطقهای و راهبردهای دفاعی ایران خبر دادند. ظریف با اشاره به اینکه ایران بر اساس منافع ملی خود عمل میکند، اذعان کرد که هرگونه تصمیمگیریهای امنیتی باید با مشارکت تمامی بخشهای تصمیمگیرنده و با حفظ سرفصلهای حقوقی انجام شود. همچنین او به این نکته اشاره کرد که این رویکرد، به نفع ثبات بلندمدت در منطقه است و میتواند به کاهش تنشها و امیدبخشی به مسیر گفتوگو و همکاری کمک کند. این پیام با اهمیت، از سوی برخی ناظران سیاسی به عنوان نشانهای از تمایل تهران برای حفظ توازن نیروها در مواجهات آینده تفسیر شد. با توجه به شدتگیری روندهای منطقهای و احتمال تکرار درگیریهای مشابه، گفتوگوی ظریف در دوحه فروم میتواند به عنوان یکی از چارچوبهای فکری برای تحلیل آینده روابط ایران با همسایگان محسوب شود. به گزارش تیم آرشیو کامل، این رویداد نشان میدهد که ایران ترجیح میدهد با رصد دقیق تحولات، گامهای آتی را در قالب دفاعی-دیپلماتیک بردارد تا از هر گونه سوء تفاهم یا تشدید تنش جلوگیری کند.
در پایان این بخش، باید به این نکته اشاره کرد که اظهارات ظریف نه فقط به انگیزههای داخلی بلکه به بازتابهای بینالمللی نیز توجه دارد. او با تأکید بر پایداری استراتژیک کشور، به نگرانیهای برخی کشورها درباره امنیت انرژی و مسیرهای حملونقل در منطقه اشاره کرد و گفت که جمهوری اسلامی با توجه به حساسیتهای امنیتی و اقتصادی، همواره به دنبال راهکارهایی است تا از طریق گفتوگو، دیپلماسی و ابزارهای قانونی، تنشها را مدیریت کند. در این زمینه، تحلیلگران معتقدند که این نوع رویکرد میتواند به ارتقای سطح اعتماد میان بازیگران منطقهای و کاهش مخاطرات امنیتی منجر شود، هرچند که چالشهای اجرایی و عملیاتی همچنان باقی میمانند. این دیدگاهها از سوی ناظران بینالمللی نیز مورد توجه قرار گرفت و برخی از آنها بر این باورند که رویکرد ایران، با توجه به قوانین داخلی و بینالمللی، میتواند به چارچوبی پایدار برای تعاملات آینده تبدیل شود.
به گزارش تیم آرشیو کامل، مردمی که از اعتبار و مشروعیت دفاع از سرزمین خود بهرهمندند، به عنوان محور اصلی روایت آتی در این زمینه معرفی میشوند. ایران با حفظ اراده ملی و با استناد به اصول قانونی، سازوکارهای پاسخدهی خود را بازبینی میکند تا در مواجهه با هرگونه تهدید جدید، بتواند با انعطاف و کنترل اوضاع، مسیر گفتوگو و ثبات را حفظ کند. این نکته که هرگز نباید به تراکم فشارهای خارج از چارچوب حقوقی و بینالمللی پاسخ داده شود، از نگاه دنیای سیاست خارجی ایران به عنوان خط قرمز تأکید میکند. در نهایت، رویکرد ایران در مواجهه با درگیریها و تهدیدها، ترکیبی از بازدارندگی قوی و دیپلماسی فعال است که با هدف حفظ امنیت ملی و همکاریهای منطقهای طراحی شده است.
تحلیل حقوقی-اجرایی
نظام حقوقی جمهوری اسلامی ایران، در مواجهه با هر تهدید نظامی، از حق دفاع مشروع برخوردار است و این حق در چارچوب قوانین داخلی و معاهدات بینالمللی به رسمیت شناخته میشود. با این وجود، اجرای این حق باید به گونهای باشد که باعث افزایش تنش نشده و از مسیر دیپلماسی و مذاکراتی که همواره از سوی جمهوری اسلامی دنبال میشود، امکانپذیر باشد. تحلیل حاضر تأکید میکند که هر گونه پاسخ دفاعی باید سازگار با اصول proportionality و necessity باشد تا از تبدیل درگیریهای محدود به بحرانهای گسترده جلوگیری شود. در این چارچوب، ایران میتواند از ابزارهای مختلفی استفاده کند، از جمله اقدامات دفاعی محدود، نگرانیهای امنیتی را به صحنههای بینالمللی بکشاند تا حقوق خود را از طریق مکانیسمهای حقوقی و سیاسی پیگیری کند، بدون رویارویی با سیاستهای داخلی یا بینالمللی که ممکن است به امنیت منطقه آسیب برسانند. این رویکرد، به تقویت بیطرفی و اعتماد در توازن قوا کمک میکند و میتواند منافع بلندمدت کشور را در کنار حفظ امنیت همسایگان تامین کند.