نگاهی کلی به ششمین دوره جشنواره ملی داستان کوتاه ایرانی
ششمین دورهٔ جشنواره ملی داستان کوتاه ایرانی به عنوان یکی از رویدادهای مهم ادبی کشور، با هدف تبیین و گسترش هنر داستانی کوتاه در ایران، به شکل رسمی آغاز میشود. به گزارش تیم آرشیو کامل، این رویداد در چهار بخش رقابتی برگزار میشود و داوری هر بخش به شیوهای تخصصی و مستقل انجام میپذیرد تا کیفیت آثار پذیرفته شده به بالاترین سطح برسد. این جشنواره که از سابقهٔ برگزاری معتبر برخوردار است، همچنان بر اهمیت داستان کوتاه در شکلگیری گفتمانهای ادبی و فرهنگی تأکید دارد و سعی میکند زمینهٔ رشد نویسندگان جوان و تجربهاندوزی برای علاقهمندان به این ژانر را فراهم آورد.
چهار بخش رقابتی جشنواره و شیوهٔ داوری
در این دوره از جشنواره، چهار دستهٔ رقابتی وجود دارد که هر کدام از منظر خاصی داوری میشود:
- بهترین مجموعه داستان کوچک تالیفی — آثاری که به صورت تالیفی نگارش و گردآوری شدهاند و از منظر داوران به عنوان بهترین مجموعه در نظر گرفته میشوند.
- بهترین مجموعه داستان کوچک ترجمهشده — آثاری که از زبان دیگر به فارسی ترجمه شدهاند و کیفیت ترجمه، روانی روایت و انسجام داستانی در ارزیابی مدنظر است.
- بهترین تکداستان کوچک از منظر مخاطبین سایت انجمن — این بخش به رأیگیری عمومی مخاطبان در سایت انجمن اختصاص دارد و داستانی که بالاترین امتیاز را از بازدیدکنندگان دریافت کند، جایزه میبرد.
- بهترین تک داستان کوچک از منظر منتقدین انجمن — داوران تخصصیِ انجمن، آثار منتخب را از جنبههای فنی، نویزخوانی و روایتپردازی میسنجند و جایگاه برتر را اعطا میکنند.
در هر چهار بخش، آثار کاربران میتوانند از طریق سایت انجمن به آدرس www.mykaaf.com ارسال شوند. محدودیت موضوعی برای جشنواره وجود ندارد و همچنین محدودیتی برای تعداد آثار ارسالی در نظر گرفته نشده است تا فرصتی برابر برای نویسندگان و ترجمهگران فراهم آید. در بخشهای تکداستانی، داوری به دو منظر عمومی (مخاطبین) و تخصصی (منتقدین) انجام میشود تا تنوع دیدگاهها در انتخاب آثار برتر حفظ شود.
جوایز و دستاوردهای جشنواره
جزئیات جوایز در هر بخش با دقت و شفافیت توضیح داده شده است تا شرکتکنندگان با اطمینان بیشتری آثار خود را ارائه دهند. بر اساس گزارشهای منتشرشده، جوایز سال جاری به شرح زیر است:
- برای بهترین تکداستان کوچک از منظر مخاطبین سایت انجمن، پنج سکهٔ ۵۰۰ سوت پارسیان، لوح تقدیر و تندیس جشنواره تعلق میگیرد.
- برای بهترین تکداستان کوچک از منظر منتقدین سایت انجمن، پنج سکهٔ ۵۰۰ سوت پارسیان، لوح تقدیر و تندیس جشنواره اعطا میشود.
- برای بهترین مجموعه داستان کوچک تالیفی، ده سکهٔ ۵۰۰ سوت پارسیان، لوح تقدیر و تندیس جشنواره درنظر گرفته شده است.
- برای بهترین مجموعه داستان کوچک ترجمهشده، جایزهٔ هفت سکهٔ ۵۰۰ سوت پارسیان، همچنین لوح تقدیر و تندیس جشنواره درنظر گرفته شده است.
این ترکیب جوایز نشان میدهد که جشنواره به شکل همزمان به احترامِ آثار تالیفی و ترجمهشده، و همچنین به مشارکت و ارزیابیِ مستقیم مخاطبان توجه دارد. در کنار جوایز مادی، تقدیرهای کتبی و تندیسهای جشنواره نیز به عنوان نشانهٔ اعتبار هنری به برگزیدگان اهدا میشود.
مهلت ارسال آثار و زمانبندی مراسم
مهلت بارگذاری داستانها و ارسال مجموعهها تا پایان ۲۹ اسفندماه ۱۴۰۴ است و این فاصله برای آمادهسازی داوریها و تیتر خبریِ مراسم اختتامیه فراهم میشود. مراسم اختتامیه نیز در یادروز سعدی شیرازی، یعنی اول اردیبهشت ۱۴۰۵، برگزار خواهد شد تا با یک مناسبت ادبی تاریخی، نتیجهٔ داوریها و أنیاز داوران به صورت رسمی اعلام گردد. فرایند ارسال آثار، ارزیابی داوران و عرصهٔ رقابت در این دوره بر پایهٔ شفافیت و عدالت ادبی بنا شده است و برگزارکنندگان از نویسندگان و مترجمان دعوت میکنند با رعایت اصول اخلاقی و حرفهای، آثار باکیفیت خود را ارائه نمایند.
پیشینه و اهمیت جشنواره در ادبیات ایران
داستان کوتاه به عنوان یکی از قالبهای پرکاربرد و پُرنفوذ در ادبیات فارسی همواره نقشی کلیدی در تصویرسازی ذهنی مخاطبان ایفا کرده است. ششمین دورهٔ جشنواره ملی داستان کوتاه ایرانی با توجه به تجربیاتِ دورههای گذشته، به دنبال ارتقای سطح کیفی آثار و گسترش دامنهٔ مخاطبان است. این رویداد با فراهمآوری بستری برای نویسندگان جوان و فراهمآوردن انگیزهای رقابتی سالم، میتواند به رشد و بروز خلاقیت در فضای ادبی کشور کمک کند. از منظر اجرایی همواره چنین رویدادهایی با تکیه بر شیوههای داوری منصفانه، شفافیت در فرآیند انتخاب آثار و حفظ حقوق مؤلفان و مترجمان، نقش مهمی در پایداری و توسعهٔ فرهنگ کتابخوانی ایفا میکنند. علاوه بر جنبههای هنری، جشنواره فرصت مناسبی برای نقد و گفتوگو دربارهی زبان و سبک داستانی و همچنین بررسی روند ترجمهٔ آثار به زبان فارسی است که به توسعهٔ ارتباطهای فرهنگی با سایر زبانها میانجامد. این رویداد همچنین به ایجاد شبکههای پژوهشی و آموزشی میان نویسندگان، ترجمهگران و مدرسههای ادبی کمک میکند تا نسلهای آینده بتوانند با آمیختگی تجربههای چاپی و دیجیتال، به زبان و روایتهای ایران زمین ارزش بیشتری بدهند.
تحلیل حقوقی-اجرایی پیرامون جشنواره و چارچوبهای اجرای آن
این جشنواره با توجه به قوانین و چارچوبهای اجرایی جمهوری اسلامی ایران باید بهطور منسجم امنیت حقوقی آثار و حق نشر را حفظ کند و از نظر حقوقی، مواد مربوط به حقوق مؤلف، حق پدیدآور، و حقوق انتشار در هر دو بخشِ تالیفی و ترجمهشده به دقت رعایت شود. در فرایند داوری و انتشار آثار، شفافیتِ رویههای ارزیابی، ارائهٔ گزارشات داوری و حفظ محرمانگی اثرها به عنوان اصول اجرایی دنبال میشود تا از هرگونه سوءبرداشت جلوگیری شود. همچنین ضروری است که قوانین مربوط به انتشار آثار در فضای عمومی، حقوق کاربران و لزوم رعایت حدود قانونی برای محتوای ارائهشده آثار، به شیوهای روشن و قابل پیگیری برای شرکتکنندگان توضیح داده شود. با حضور داوران مستقل و تعامل با انجمنهای ادبی، میتواند انتظار داشت که فرایند داوری به صورت منصفانه انجام گیرد و حقی برای مشارکتکنندگان قائل باشد. ضمن این نکته، رویدادهای فرهنگی از منظر اجرایی باید از هرگونه انتشار غیرمجاز یا تبلیغات غیرمرتبط دوری کنند تا تمرکز اصلی بر هنر و ادبیات باقی بماند. به رغم حساسیتهای اجرایی، جشنواره با وجود محدودیتهای قانونی و نیازهای فرهنگی، پتانسیل بالایی برای گشودن فضاهای جدیدی در روایتهای فارسی دارد و میتواند به وحدت فرهنگی و تقویت زبان مادری کمک کند. بنابراین، ضرور است مدیریت منابع، شفافیت در فرایند داوری و حفظ حقوق آثار، به صورت پایدار و قابل پیگیری دنبال شود تا این رویداد به عنوان نمادی از پایدار بودن ادبیات معاصر ایران باقی بماند.