بیانیههای شورای همکاری خلیج فارس تکراری است و ایران استقلال خود را حفظ میکند
در تازهترین اظهارنظرهای دیپلماتیک و امنیتی کشور، علاالدین بروجردی، عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس، به موضوع بیانیه شورای همکاری خلیج فارس درباره جزایر سهگانه تنب بزرگ، تنب کوچک و بوموسی واکنش نشان داد. وی با تأکید بر اینکه این بیانیهها بارها تکرار میشود و از منظر حقوقی و سیاسی ارزش قابل توجهی ندارد، افزود که این جزایر همچنان از نظر جمهوری اسلامی ایران یک «جزء جداییناپذیر از تمامیت ارضی» کشور است و تغییرنپذیری این موضع، اصلی قطعی است. این سخنان در گفتوگوی اخیر وی با خبرگزاری ایلنا مطرح شد و به نقل از وی، تکرار چنین مواضعی تنها میتواند به ایجاد کدورت میان تهران و دیگر کشورها منجر شود و سودی برای هیچیک از طرفین ندارد. به گزارش تیم آرشیو کامل، بروجردی همچنین تصریح کرد اماراتیها مسیر مشخصی را در این زمینه انتخاب کردهاند که برای نهایتاً به سود آنها نیست و ایران هیچگاه از خط قرمزهای سرزمینی خود دست bend ندارد.
عضو کمیسیون امنیت ملی با اشاره به گزارشهای اخیر درباره «سند امنیت ملی آمریکا» توضیح داد که هر ساله این سند منتشر میشود و در هر نسخه نیز چیز تازهای وجود ندارد. به گفته وی، بیشترین توجه این سند به چین بوده و در کنار آن درباره روسیه و جمهوری اسلامی ایران نیز دیدگاههایی مطرح میشود. وی تأکید کرد که آمریکاییها همواره در پی آن هستند که سایر کشورها را تابع خود سازند و خود را به عنوان «کدخدای دهکده جهانی» تصویر کنند؛ اما این تصور، به ویژه در چشم کشورهای مستقل و بزرگ، امروزه با واقعیتهای چندقطبیشدن جهان همسو نیست. بروجردی تأکید کرد که جهان به سمت چندقطبی شدن گام برمیدارد و آمریکا در آینده نیز به عنوان قدرت واحد و بیبدیل وجود نخواهد داشت. وی نتیجه گرفت که تلاشهای آمریکا برای وابستهکردن سایر کشورها، رویکردی نادرست است و ایران با ویژگیهای استقلال سیاسی و امنیتی خود هرگز تابع ایالات متحده نخواهد شد. این اظهارنظرها با طرحی برای گفتوگوهای سازنده و حفظ روابط همسایهمحور همراه است، اما به طور واضح بهدور از هرگونه پذیرش سیاستهای غیرمنطبق با منافع ملی جمهوری اسلامی ایران باقی میماند.
در طول گفتوگو، بروجردی با اشاره به مواضع ایران در برابر بیانیههای شورای همکاری خلیج فارس، اظهار داشت که چنین بیانیههایی را میتوان «سندهای سیاسی قدیمی و تکراری» دانست که ارزش حقوقی و حتی سیاسی قابل توجهی ندارند. وی همچنین با اشاره به فضای منطقهای و بینالمللی، از جایگاه ایران در مسأله جزایر سهگانه دفاع کرد و اظهار داشت که این جزایر از منظر جمهوری اسلامی ایران، بخشهایی هستند که هیچ تغییری در موقعیت آنها پذیرفته نمیشود. وی این نکته را نیز خاطرنشان کرد که ایران از هرگونه تلاش برای گرهخوردن با tendencias یا موضعگیریهای یکجانبه که به امنیت و ثبات منطقه لطمه میزند، دوری میکند و از گفتگوهای سازنده به عنوان راهی برای حل اختلافات استقبال میکند. این دیدگاه با اشاره به این که تغییر نگرش در سیاستهای جاری میتواند به تخفیف تنشها کمک کند، به وضوح بیان شد.
گزارشها حاکی از آن است که کارزارهای دیپلماتیک در منطقه خلیج فارس همواره با ابراز مواضع ملی و دفاع از منافع ارضی کشور همراه است و در این راستا، واکنشهای جمهوری اسلامی به بیانیههای خارجی با هدف حفظ وحدت ملی و جلوگیری از هرگونه تغییر در خطوط قرمز مرزهای آبی و خاکی ایران انجام میشود. در این راستا، بسیاری از ناظران بر این باورند که این بیانیهها، اگرچه از منظر حقوق بینالملل میتواند موضوعی سیاسی باشد، اما در نهایت به تصویب یا لغو در سطح بینالملل منجر نمیشود، مگر آنکه گفتوگوهای سیاسی و مذاکرات دیپلماتیک با رویکردی روشن و با استناد به اصول حقوقی و تاریخی، ادامه یابد. به گزارش تیم آرشیو کامل، در این میان، ایران تأکید میکند که هرگونه بحث حقوقی باید با احترام به قوانین بینالمللی و مصالح ملی کشور انجام شود و هیچ تغییری در مواضع اراضی کشور بهطور یکجانبه پذیرفته نخواهد شد. در نتیجه، رویکرد تهران به این بیانیهها، همان رویکردی است که همواره در قبال مسائلی از این دست دنبال میشود: دفاع از منافع ملی، حفظ تمامیت ارضی و تقویت روابط با همسایگان با حفظ قواعد و اصول بینالمللی.
در کنار این بحثها، برخی تحلیلگران معتقدند که تقابل میان متن بیانیهها و مواضع جمهوری اسلامی ایران میتواند از طریق گفتگوهای دیپلماتیک حل و فصل شود، بهویژه در زمینههایی که به مسائل اجرایی و عملی مربوط است و تا اندازهای فراتر از حوزه سیاستهای اعلامی است. این نگاه معتقد است که «سیاستهای اجرایی» نیازمند هماهنگی بیشتر میان قوا و سازمانهای مربوطه است تا بتوان از طریق ابزارهای دیپلماتیک و اقتصادی و اجتماعی، وضعیت را مدیریت کرد و از تشدید تنشها جلوگیری کرد. از سوی دیگر، برخی از مقامات رسمی کشور بر این باورند که باید با حفظ ایستادگی در برابر فشارهای خارجی، به صورت هوشمندانه و با نگاه به منافع ملی، با رویکردی واقعبینانه به مسائل باقیمانده بنگرند تا از طریق فضاهای گفتوگو، امکان حل و فصل اختلافات ایجاد شود. به گزارش ایلنا، در این چارچوب، ایران بر رویکردی پایداری تأکید دارد که به رغم وجود تفاوتها، امکان همکاریهای مفید منطقهای و بینالمللی را نیز میتواند فراهم آورد و از هر گونه اقدام تحریکآمیز در جهت تنشآفرینی اجتناب میکند. به طور کلی، موضع ایران در برابر بیانیههای شورای همکاری خلیج فارس بر حفظ وحدت ملی، استقلال استراتژیک و پرهیز از ورود به هرگونه معادلهای است که به جای تقویت امنیت منطقه، به آن آسیب برساند. به گزارش تیم آرشیو کامل، این رویکرد همواره نشان داده شده است که ایران حاضر است با دقت و صبر در میدان دیپلماسی گام بردارد و از منافع خود دفاع کند، در عین حال از فرصتهای همکاری با همسایگان منطقهای بهره ببرد تا به امنیت و توسعه عمومی منطقه کمک شود.
تحلیل حقوقی-اجرایی
در این تحلیل، به جای تمرکز صرف بر جنبههای سیاسی، به جنبههای اجرایی و حقوقی که میتواند در عمل تأثیرگذار باشد، میپردازیم. با توجه به قوانین جمهوری اسلامی ایران و چارچوبهای حقوقی مرتبط با روابط بینالملل، موضعگیریهای عمومی در سطح بیانیههای رسمی میتواند بر روندهای دیپلماتیک اثرگذار باشد؛ اما باید توجه داشت که اجرای هر تصمیم یا موضعی در فضای اجرایی کشور نیازمند هماهنگی و مدیریت دقیق میان سازمانهای مرتبط است. از منظر اجرایی، واکنش یکپارچه به بیانیههای خارجی، اعتماد عمومی را تقویت میکند و از سوءتفاهمهای احتمالی در فضای داخلی جلوگیری میکند. همچنین، رعایت اصول حقوقی و تاریخی در گفتوگوهای منطقهای میتواند از بروز اختلافات بیشتر جلوگیری کند و به سمت ایجاد فرصتهای همکاری در حوزههای غیرسیاسی و غیر امنیتی هدایت شود. به عبارت دیگر، اجرای مؤثر این رویکرد نیازمند یکپارچگی بین نهادهای تصمیمساز و دیپلماتیک است تا از طریق مکانیسمهای قانونی و دیپلماتیک، منافع ملی را با شفافیت و کارایی حفظ کند.