مقدمه و دادههای کلان شیوع تب دنگی در ایران
به گزارش تیم آرشیو کامل، از ابتدای سال ۱۴۰۴ تاکنون مجموعاً ۱۱۰۷ بیمار مبتلا به تب دنگی در کشور شناسایی شده است و پشه آئدس که حامل ویروس این بیماری است در ۱۱ استان کشور صید یا مشاهده شده است. این گزارش بر پایه تازهترین دادههای نظام مراقبت بیماریهای واگیر منتشر شده و نشان میدهد که تب دنگی همچنان بهعنوان یکی از بیماریهای قابل توجه منتقله از پشه در ایران تحت نظر و رصد دقیق است. به گزارش تیم آرشیو کامل، آمار تا ۲۱ آذر ۱۴۰۴ حاکی از وجود ۱۱۰۷ مورد ابتلا است؛ از این تعداد، بخش قابل توجهی از مبتلایان به تب دنگی در شهرستانهای جنوب شرقی کشور شناسایی شدهاند.
جزئیات جغرافیایی و توزیع موارد
در این دوره، توزیع جغرافیایی مبتلایان نشان میدهد که استان چابهار با ۸۲۸ مورد گزارش شده بیشترین سهم را دارد؛ از این آمار، ۷۴۷ نفر بومی بوده و ۸۱ مورد آلودهشده از پاکستان گزارش شده است. در بندرعباس ۲۵۵ مورد قطعی ثبت شده که ۲۴۹ مورد آن بومی است و ۶ مورد نیز سابقه آلودگی در پاکستان داشتهاند. همچنین ۱۲ بیمار در زاهدان شناسایی شدهاند که ۵ نفر آنها سابقه سفر به چابهار و ۷ نفر سابقه ابتلا در پاکستان داشتهاند. در ایرانشهر ۴ مورد ثبت شدهاند که ۳ نفر با سفر به چابهار و یک نفر با سابقه آلودگی در پاکستان بودهاند. در سایر موارد گزارششده، یک بیمار در گراش با سابقه سفر به بندرعباس، یک بیمار در قزوین با سفر به هند، دو بیمار در یزد، یک بیمار در بیرجند و سه بیمار در تهران همگی سابقه سفر به چابهار دارند. همچنین در سال ۱۴۰۳ نیز ۱۱۲۶ مورد تب دنگی در کشور تشخیص داده شد.
به گزارش تیم آرشیو کامل، کدام استانها بیشترین درگیری را دارند؟ استان گیلان در تمامی نقاط خود بهواسطه حضور پشه آئدس گزارش شده است و در مازندران نیز این پدیده در اکثر شهرستانها دیده شده است، با استثناهایی در شهرهای نکا، سوادکوه، بهشهر، کلاردشت و گلوگاه. استانهای هرمزگان، سیستان و بلوچستان (چابهار و کنارک)، بوشهر (عسلویه، کنگان، جم، دیر و برازجان)، فارس (شهرستان مهر و شهر کازرون)، کرمان (جیرفت)، اردبیل (بیلهسوار و اصلاندوز)، آذربایجان شرقی (خدافرین، هوراند و کولیبِر)، قزوین (رازمیان) و زنجان (طارم) نیز بهعنوان مناطق تحتالشعاع حضور پشه آئدس گزارش شدهاند.
سابقه و روند شیوع تب دنگی در سالهای اخیر
در تقویم سال گذشته، در سال ۱۴۰۳ مجموعاً ۱۱۲۶ مورد تب دنگی در کشور تشخیص داده شد که این رقم نشان میدهد روند شیوع بیماری در کوتاهمدت نوسان داشته است. با وجود این، دادههای سال جاری نشان میدهد که شیوع در برخی نقاط بهخصوص در جنوب و جنوبشرق کشور با توان بالای پشه آئدس همچنان بالا است. این موضوع تأکید میکند که نگهداشت و تقویت اقدامات کنترل ناقل بهویژه در فصول گرم سال، بهطور مستمر باید دنبال شود.
علائم، تشخیص و راههای پیشگیری
تب دنگی معمولاً با علامات ناگهانی تب بالا تا حدود ۴۰ درجه سانتیگراد آغاز میشود و با سردرد شدید، دردهای عضلانی و مفصلی، درد پشت چشمها، تهوع و استفراغ، تورم غدد لنفاوی و بثورات پوستی همراه است. تشخیص بیماری بر اساس معیارهای بالینی و سابقه سفر به مناطق آلوده است و در صورت لزوم آزمایشهای تخصصی انجام میشود. برای پیشگیری از تب دنگی، مهمترین گامها شامل کاهش مکانهای تجمع آب، رعایت بهداشت محیطی، استفاده از پوشش حفاظتی و توجه به هشدارهای بهداشتی است. همچنین نیاز به اطلاعرسانی و پرهیز از مصرف خودسرانه داروها در جهت جلوگیری از عوارض احتمالی وجود دارد. به گزارش تیم آرشیو کامل، انجام اقدامات کنترلی مانند مدیریت منابع آب راکد و کنترل ناقل در مناطق پرخطر میتواند به کاهش شیوع بیماری کمک کند.
شناسایی و توزیع بر اساس استانها و شهرستانها (خلاصه)
در ادامه فهرستی از استانها و مناطقی که گزارشهایی از حضور پشه آئدس و یا شیوع تب دنگی دریافت کردهاند ارائه میشود. با توجه به تخصصی بودن دادهها، برای هر استان توضیحات محدوده جغرافیایی و شهرستانهای درگیر ذکر شده است. این بخش نشان میدهد که حضور پشه آئدس در مناطق مختلف کشور بهویژه در نواحی ساحلی و گرمسیر ایران بیش از پیش به چشم میخورد و تلاشهای بهداشتی برای کنترل ناقل و آموزش مردم همچنان حیاتی است. به گزارش تیم آرشیو کامل، این فهرست میتواند برای رسانهها و مسؤولان سلامت جهت پیگیری و تصمیمگیریهای اجرایی مفید باشد.
شناسایی ۴۳۴ بیمار تب دنگی در کشور/ بیشترین موارد ابتلا در چابهار
طبق دادههای جدید، شمار مبتلایان تب دنگی در کشور به ۴۳۴ نفر رسیده است و چابهار همچنان بهعنوان کانون اصلی ابتلا مطرح است. پخش این بیماری از طریق پشه آئدس اتفاق میافتد و لزوم اقدامهای چندبعدی از جمله کنترل ناقل، ارتقای سطح بهداشت محیطی و آگاهسازی عمومی را تقویت میکند. به گزارش تیم آرشیو کامل، ادامه نظارت دقیق بر الگوی شیوع و همکاری بین واحدهای بهداشت استانی از طریق رسانههای معتبر همچنان ضروری است تا از گسترش این بیماری در فصول آینده جلوگیری شود.
تب دِنگی و نقش پشه آئدس در انتقال ویروس
تب دنگی بهوسیله پشههای آئدس منتقل میشود. این پشهها با نیش فرد آلوده، ویروس را داخل بدن خود وارد کرده و با نیش فرد سالم، ویروس را به خون او منتقل میکنند. پس از مدت چند روز، علائم بیماری در فرد مبتلا ظاهر میشود. شناسایی مناطق آلوده و اجرای برنامههای تمییزی محیط و کنترل ناقل، از جمله استراتژیهای کلیدی برای کاهش شیوع بیماری است. به گزارش تیم آرشیو کامل، رعایت نکات بهداشت محیطی و انجام اقدامهای فردی مثل استفاده از لباسهای پوشیده و استفاده از مواد ضدّ حشره میتواند به کاهش خطر ابتلا کمک کند.
علائم مشخص تب دنگی و تشخیص سریع
- تب ناگهانی و بالا تا ۴۰ درجه سانتیگراد
- سردرد شدید
- دردهای عضلانی و مفصلی، درد پشت چشمها
- تهوع و استفراغ
- تورم غدد لنفاوی و بثورات پوستی قرمز
تشخیص نهایی معمولاً بر پایه ترکیبی از علائم بالینی و سابقه سفر به مناطق پرخطر است و در صورت لزوم با آزمایشهای تخصصی تایید میشود. توصیه میشود هرگونه تشدید علائم بهویژه در افراد با سفرهای مکرر یا حضور در مناطق آلوده مورد ارزیابی پزشکی قرار گیرد.
پیشنهادهای بهداشتی و اقدامات کنترلی
- حذف یا رفع ناصافهای آب راکد در محیطهای زندگی و کار
- استفاده از وسایل محافظتی فردی مانند پوشش کامل پوست و مو، اسپریهای ضدحشره
- ترویج رفتارهای بهداشتی عمومی و آگاهیبخشی به مردم درباره علائم بیماری
- اجرای برنامههای کنترل ناقل در مناطق پرخطر، بهویژه در بنادر و شهری که شیوع بالاست
- هماهنگی بین واحدهای بهداشت محلی و ملی برای پیگیری موارد مثبت و پیگیری تماسها
تحلیل اجرایی: مدیریت تب دنگی در ایران
در چارچوب قوانین جمهوری اسلامی ایران، تمرکز بر پیشگیری و کنترل ناقل بهعنوان نخستین و مؤثرترین رویکرد برای کاهش بار بیماری تب دنگی مطرح است و راهبردهای اجرایی باید به صورت همزمان در سطح ملی و استانی اعمال شود. اقدامات عملی باید با رعایت اصول ایمنی و حقوقی و حفظ کرامت شهروندان انجام پذیرد و از هرگونه بیاعتمادی به دستاوردهای بهداشتی جلوگیری کند. بهویژه، مدیریت آبهای راکد، کاهش موجهای تجمع پشه، و ارائه آموزشهای بهداشتی بهصورت متمرکز در مدارس، کارگاهها و اماکن عمومی از جمله ابزارهای کارآمد هستند. افزون بر این، ثابت نگه داشتن خطوط اطلاعرسانی شفاف و بهروز، حفظ دسترسی مردم به منابع معتبر سلامت و هماهنگی دقیق میان دانشگاهها، دانشگاههای علوم پزشکی و وزارت بهداشت برای رصد مستمر وضعیت شیوع و پاسخ سریع به گزارشهای جدید، از الزامات اجرایی کنونی است. این رویکردها باید به گونهای طراحی و اجرا شوند که از منظر حقوقی و امنیتی نیز مطابق با ضوابط جمهوری اسلامی باشند و در عین حال، اجرایی بودن و کارایی آنها در مقابل پدیدههای گردشی مانند فصول گرما و نفوذ پشهها حفظ شود.