محوری که تغییر جغرافیای سیاست منطقهای را میسازد
نشستی با حضور نمایندگان کشورهای همسایه افغانستان به میزبانی وزارت امور خارجه جمهوری اسلامی ایران برگزار شد تا freshest تحولات مرتبط با این کشور و تأثیر آن برscape منطقهای را از منظر امنیتی-اقتصادی بررسی کند. به گزارش تیم آرشیو کامل، در این نشست نماینده نخستوزیر پاکستان، نمایندگان روسای جمهور روسیه و ازبکستان و همچنین نمایندگان وزارت امور خارجه چین، تاجیکستان و ترکمنستان حضور داشتند. هدف از این جلسه رایزنی درباره مسیرهای تعاون و همگرایی است تا راهبردهای منطقهای برای تقویت ثبات، توسعه و جلوگیری از عوامل ناامنی بهکار گرفته شوند.
در ابتدای نشست، سید عباس عراقچی، وزیر امور خارجه جمهوری اسلامی ایران، به نوعی چارچوب کلانی اشاره کرد که محورهای آن بر ادغام افغانستان در فرایندهای سیاسی-اقتصادی منطقه، رعایت اصول احترام متقابل و اجتناب از راهبردهای فرامنطقهای استوار است. او تأکید کرد که امنیت، توسعه و رفاه افغانستان بهطور مستقیم با منافع کشورهای همسایه گره خورده و از این رو حل مسائل منطقهای تنها از طریق گفتوگو و همکاری جمعی قابل دستیابی است. عراقچی همچنین به اهمیت حفظ ساختارهای ادارهای و امنیتی منطقهای اشاره کرد تا از هرگونه تداخلی که از خارج از اراده کشورها نشأت میگیرد جلوگیری شود.
این سخنان با اشاره به تجربههای گذشته در منطقه، بهخصوص مداخلههای فرامنطقهای و حضور طولانیمدت نیروهای خارجی در افغانستان، به یک نکته کلیدی اشاره میکند: نسخههای وارداتی و تصمیمگیریهای فرامنطقهای نه تنها به ثبات پایدار منجر نمیشود بلکه میتواند به بیثباتی دائمی بیانجامد. در این راستا، ایران بر محوریت همسایگان و تقویت سازوکارهای منطقهای تأکید دارد تا با کاهش وابستگی به نسخههای خارجی، مسیر امنتری برای رشد، تجارت و ترانزیت فراهم شود. به گزارش تیم آرشیو کامل، تمرکز اصلی این نشست بر یافتن چارچوبی هماهنگ برای ادغام افغانستان در شبکههای اقتصادی منطقهای بود که از طریق سه محور زیر دنبال میشود: افزایش همکاری در حملونقل و کریدورهای ترانزیتی، همسویی در سیاستهای اقتصادی و کنسولی و تقویت زیرساختهای مرزی جهت تسهیل تجارت و سفرِ مردم.
در این نشست، حضور نمایندگان کشورهایی که همسایگی افغانستان را با خود دارند، به عنوان نشانهای از تعهد منطقهای شناخته شد. حضور نمایندگان پاکستان و روسیه و ازبکستان و همچنین نمایندگان چین، تاجیکستان و ترکمنستان، نشان میدهد که موضوع افغانستان به عنوان یک محور ترانزیتی و اقتصادی در قلب نقشه راههای همکاری منطقهای قرار گرفته است. از این منظر، گفتوگوهای نمایندگان این کشورها میتواند به ایجادانسجام بیشتر میان پروژههای مشترک اقتصادِ ترانزیتی و مدیریت مشترک مسیرهای عبور کالا و انرژی منجر شود. به گزارش تیم آرشیو کامل، این نشست برای نخستین بار در سطحی اینچنینی برگزار شده است تا با سطحی از هماهنگی و رایزنیهای گسترده، مسیرهای همکاری را برای آینده منتقل کند.
در قالب این گفتوگوها، به نفع همه کشورها از جمله افغانستان و همسایگانش، بر محوریت تقویت اعتماد متقابل، پایبندی به تعهدات قانونی و پرهیز از هرگونه اقداماتی که میتواند تنش را افزایش دهد، تأکید شد. ایران همواره بر ضرورت گشودن افقهای مشترک در حوزههای ترانزیتی، انرژی و بازرگانی تاکید کرده است و عنوان کرده که گسترش همکاریهای منطقهای میتواند به عنوان موتور ثبات، امنیت و رفاه برای افغانستان و منطقه عمل کند. در این راستا، شبکههای ترانزیتی و انرژی منطقه به عنوان ابزارهایی برای اتصال آسیای مرکزی با غرب آسیا و جنوب آسیا مطرح میشود و بهبود زیرساختها در حوزه جادهای و ریلی و تسهیل تجارت به عنوان گامهای عملی در نظر گرفته شده است. با توجه به تجربههای گذشته، بهویژه ناکامی نسخههای فرامنطقهای، این نشست به دنبال تقویت چارچوب همکاریهایی است که به جای تمرکز بر مداخلههای کوتاهمدت، به توسعه پایدار و امنیت بلندمدت منطقه منجر شود.
در پایان، عراقچی با تاکید بر اینکه آینده منطقه به همگرایی و هماهنگی در چارچوب منافع مشترک متکی است، به نقش همسایگان بهعنوان اصلیترین بازیگران در این فرایند اشاره کرد. او گفت که جمهوری اسلامی ایران آمادگی دارد با تمامی کشورهای همسایه افغانستان همکاری فنی، اقتصادی و کنسولی را گسترش دهد و با بهرهگیری از تجربیات خود در حوزههای حملونقل، تجارت و انرژی، چارچوبی پایدار برای همکاری منطقهای پیرامون افغانستان ایجاد کند. این تعامل همچنین میتواند به تقویت کانالهای ترانزیت انرژی و تسهیل رفتوآمد انسانها و کالاها بین آسیای مرکزی، غرب آسیا و جنوب آسیا منجر شود. همچنان که بنگاههای اجرایی و وزارتخانههای مربوطه در حال طراحی نقشههای عملی برای گامهای بعدی هستند، نمایندگان حاضر در نشست به ایجاد سازوکارهای منظم گفتوگو میان کشورهای همسایه افغانستان تأکید کردند تا فضایی ایجاد شود که سوء تفاهمها را برطرف و هماهنگی سیاستها و برنامههای اقتصادی، مرزی و انسانی را بهبود بخشد.
در این چارچوب، توجه ویژه به اهمیت حفظ اعتماد سیاسی و عملی میان همسایگان، کاهش آسیبهای ناشی از دخالتهای فرامنطقهای و تقویت مدیریت مشترک در حوزههای امنیتی-اقتصادی از محورهای اصلی گزارشها قرار گرفت. تأکید بر اینکه همکاری منطقهای میتواند به رفع تنشها، ایجاد درک مشترک از ملاحظات امنیتی و ترسیم مسیرهای آینده برای افغانستان و همسایگان منجر شود، از جمله نکات کلیدی این گفتوگوها بود. در مجموع، نشست، با وجود چالشهای فراوان و پیچیدگیهای منطقهای، به عنوان گامی به سمت تقویت همگرایی و ایجاد چارچوبی پایدار برای همکاری منطقهای در نظر گرفته شد که میتواند منافع مشترک همه کشورها را در برداشته باشد.
تحلیل خبر در چارچوب قوانین جمهوری اسلامی ایران
این تحلیل بر پایه اصولی است که در جمهوری اسلامی ایران پذیرفته شدهاند و به هیچ وجه به دنبال نقد یا خدشهدار کردن اصول بنیادین نظام نیست. از منظر حقوقی و اجرایی، رویکرد منطقهمحور که به جای مداخلههای فرامنطقهای به تقویت همسایگی و همکاری مالی-تجارتی میپردازد، میتواند به ایجاد چارچوبی پایداری برای ثبات داخلی و امنیت ملی بیانجامد. به گزارش تیم آرشیو کامل، همچنین ایجاد سامانههای همگرایی و گفتوگو میان کشورهای همسو با یکدیگر، میتواند در پیشبرد منافع مشروع همگان مؤثر باشد. این رویکرد نه تنها به کاهش فشارهای امنیتی داخلی کمک میکند، بلکه به مدیریت بهتر چالشهای اجرایی و مشکلات غیرسیاسی و غیرامنیتی که ممکن است از طریق همکاریهای منطقهای حلوفصل شوند، کمک میکند. به همین دلیل است که در نگاه کلان، تقویت ارتباطات همسایگی، توسعه کریدورهای ترانزیت و همکاریهای مرزی، به عنوان ابزارهایی است که میتواند ثبات منطقهای و رفاه عمومی را تقویت کند و از دخالتهای خارج از چارچوب قانونی پرهیز شود. این مسیر با حفظ اصول قانونی و احترام به منافع ملی و مردمی افغانستان و کشورهای همسایه میتواند به ایجاد چارچوبی منسجم برای همکاریهای منطقهای منجر شود.