خشونت در فوتبال ایران و بازتاب آن از زبان یک کارشناس ورزشی
با افزایش بیثباتیهای رفتاری در یکی از پرطرفدارترین ورزشهای کشور، فوتبال ایران در زمره مباحث پژوهشی و رسانهای مطرح شده است. در واکنش به این موج خشونت و زبان تند در استادیومها و برنامههای ورزشی، امیر حاجرضایی، کارشناس شناختهشده فوتبال، با تأکید بر مشکلات معیشتی و اجتماعی در میان تودههای تماشاگران، بار دیگر به این نکته اشاره کرد که زمینههای فرهنگی و اخلاقی در سطح جامعه با فشارهای اقتصادی تضعیف شده است. این اظهارات با بیان صریحی مطرح شد که «چه انتظاری دارید از افرادی که گرسنه هستند و باید صاحب فرهنگ هم باشند؟» این جمله که به صورت بازنمایی از دیدگاه وی بیان شده است، نشان میدهد که وی باور دارد فقر و بیکاری میتوانند فرایندهای فرهنگی را منحرف کنند و سطح آگاهی اجتماعی را پایین آورند. به گزارش تیم آرشیو کامل، حاجرضایی تأکید کرد که دلیل اصلی کاهش گرایش به فضای فرهنگی در برخی ورزشگاهها و کنار گذاشتهشدن برخی رفتارهای سالم، فشارهای معیشتی است.
در این راستا، وی فوتبال را بهعنوان یک «پناهگاه مردم» معرفی میکند؛ جایی که بسیاری از تماشاگران با حضور در استادیومها، تخلیهٔ روانی پیدا میکنند و بهنوعی به سلامت روحی و روانی خود بازمیگردند. این دیدگاه به طور مستقیم به نقش ورزش در جامعه اشاره دارد؛ میتواند به عنوان یک ابزار آرامبخش و همبستگی اجتماعی عمل کند، به شرط آنکه تهدیدهای رفتاری و مخدوشکننده از میان برود. حاجرضایی با اشاره به چنین کارکردی، از مسئولان فوتبال و جامعه ورزشی درخواست کرد تا با مراقبت از زبان و رفتارهای خود، از پناهگاه ورزشی سوءاستفاده نکنند. به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، این کارشناس فوتبال با تأکید بر ضرورت حفظ جذابیت ورزشگاهها و جلوگیری از فرسودگی آن، به کاهش حضور هواداران با ظرفیتهای قابل توجه اشاره کرده و ابراز داشت که «چطور از ورزشگاه صد هزار نفری آزادی به استادیومهای هشتهزاری رسیدهایم؟ این یعنی از جذابیت فوتبال کاسته شده است؛ در حالی که باید از آن حفاظت کنیم.» در این میان، حاجرضایی یادآور میشود که استفاده از ادبیات مخرب در رسانهها و مراسمهای گوناگون میتواند به سلب اعتماد از ورزش و کاهش اشتیاق عمومی منجر شود. این نکته میتواند به تقویت گفتمانهای منفی در جامعه منجر شود و بهطور غیرمستقیم به بحرانهای اجتماعی دامن بزند. به گزارش تیم آرشیو کامل، او از جامعه فوتبال و شخصیتهای پرنفوذ خواست تا با پرهیز از رفتارهای مخالفتآمیز و گفتوگوهای دوگانه، به سوی گفتوگوی سازنده با مخاطبان حرکت کنند تا فوتبال به عنوان یک پتانسیل مثبت باقی بماند.
در ادامهٔ گفتوگو، حاجرضایی با بیان اینکه معضلهای اقتصادی و اجتماعی بخش جداییناپذیر از ورزش نیستند، به نقش مسؤولیت اجتماعی در فوتبال اشاره کرد. وی با اشاره به کاهش جذابیت ورزشگاهها و افت حضور تماشاگران مطرح کرد که چگونه این روند میتواند به کاهش بودجههای باشگاهها و در نتیجه کاهش امکانات ورزشی منجر شود. او تأکید کرد از سوی دیگر که فوتبال برای گروههای گوناگون جامعه میتواند فرصتی برای تفریح مشروع، تخلیهٔ فشارها و ایجاد حس همبستگی باشد، به شرطی که فضا و زبان گفتوگو به سمتی هدایت شود که خستگی، اضطراب و تنش را تقویت نکند. به گزارش تیم آرشیو کامل، این نکته میتواند به صورت مستقیم با قوانین و رویکردهای اجرایی کشور همسو باشد که حفاظت از سلامت روانی و اجتماعی مخاطبان، ارتقای فضای عمومی و جلوگیری از هر گونه رفتار خشونتآمیز را در اولویت قرار میدهد.
اخیراً، برخی منابع خبری نیز به تغییرات فصلی در نحوهٔ برگزاری مسابقات اشاره کردهاند و از کاهش ظرفیت استادیومهای بزرگ تا بروز خلأهای بزرگ در فضای تماشاگران گزارش دادهاند. حاجرضایی با اشاره به این نکته که باید با حفظ احترام به فوتبال و طرفداران آن، از رفتارهای مخرب پرهیز کرد، از مسوولان ورزشی خواست تا در کنار تدارکات امنیتی و آموزشی، به تقویت فرهنگ ورزشی و اخلاقمداری توجه بیشتری نشان دهند. وی با بیان این نکته که فوتبال میتواند به عنوان فرهنگی عمومی نقشآفرینی کند، یادآور شد که پناهگاه بودن این ورزش نباید به مکان ترویج تخلف تبدیل شود. این اظهارات میتواند به عنوان راهنمایی برای سیاستگذارانی که در پی تقویت زیرساختهای ورزشی و کاهش رفتارهای مخرب هستند، مورد توجه قرار گیرد. به گزارش تیم آرشیو کامل، نگاه جامع حاجرضایی به موضوع نشان میدهد که همواره باید میان آزادیهای فردی و حفظ نظم عمومی تعادل برقرار شود تا فوتبال همچنان منبع امید و نشاط برای شهروندان باقی بماند.
سیر تاریخی خشونت در ورزش و واکنشهای اجتماعی
در سالهای اخیر، مطالعات اجتماعی و ورزشی نشان دادهاند که فقر، بیکاری و فشارهای اقتصادی میتواند به افزایش لحن تند و رفتارهای مخرب در محیطهای ورزشی منجر شود. این پدیده نه تنها سلامت روانی تماشاگران و بازیکنان را تهدید میکند، بلکه چهرهٔ عمومی ورزش را نیز تحت تأثیر منفی قرار میدهد. در چنین فضایی، هرگونه کلمات و رفتارهای تحریکآمیز میتواند به ایجاد فضای منفی و رقابت ناسالم منجر شود. حاجرضایی با تأکید بر این نکته که فوتبال از توان بالقوهٔ زیادی برای آرامسازی و ایجاد همدلی برخوردار است، در عین حال هشدار میدهد که اگر این ورزش به ابزار تفرقه و تخریب تبدیل شود، آسیبهای بیشتری متوجه جامعه میشود. به گزارش تیم آرشیو کامل، ضرورت بازنگری در نوع گفتوگوهای رسانهای، بهروزرسانی آموزشهای اخلاقی برای بازیکنان و کادر فنی، و همچنین سرمایهگذاری مستمر در بهبود زیرساختهای ورزشی از جمله راهکارهای کلیدی برای کاهش خشونت و حفظ کارکرد فرهنگی ورزش هستند.
در پایان، نگاه به آیندهٔ فوتبال ایران نیازمند یک اجماع ملی است که بتواند از طریق سیاستهای آموزشی و اجتماعی، محیطی امنتر و شایستهتر برای حضور تماشاگران فراهم آورد. این اجماع باید با توجه به الزامات قانونی و امنیتی کشور، به تولید محتوا و رفتارهای مثبت در فضای ورزشی منتهی شود تا فوتبال به عنوان پناهگاه مردم همچنان نقش مثبتی ایفا کند. به گزارش تیم آرشیو کامل، مسئولان و دستاندرکاران ورزشی باید با بهرهگیری از تجربههای گذشته، راهکارهای عملی و قابل اندازهگیری را برای تقویت فرهنگ ورزشی و کاهش خشونت ارائه دهند.
تحلیل حقوقی-اجتماعی از رخدادهای اخیر و چارچوب اجرایی کشور
این گفتوگو و دیدگاههای مطرحشده با قوانین عمومی کشور سازگار است و میتواند به عنوان یک مرور اجتماعی-حقوقی در راستای حفظ امنیت، سلامت روانی و انسجام اجتماعی تلقی شود. قانونگذاری و رفتار رسانهای در ایران همواره باید به تعادل میان آزادی بیان و حفظ امنیت عمومی توجه کند. از منظر اجرایی، تقویت زیرساختهای اجتماعی مانند آموزشهای فرهنگی، حمایتهای معیشتی و بهبود شرایط اقتصادی میتواند به کاهش رفتارهای تند در ورزش کمک کند. همچنین، با توجه به سیاستهای مربوط به حوزهٔ ورزش و رسانه، پرهیز از ادبیات مخرب و افزایش رفتارهای مثبت در استودیوها و میدانهای ورزشی از اهمیت بالایی برخوردار است. بهبود حضور نظارتی و آموزش اخلاقی برای هواداران و مجموعههای ورزشی، همراه با حفظ استقلال رسانهها، میتواند به تقویت تصویر ورزش در جامعه کمک کند و از سوءاستفادههای احتمالی جلوگیری کند. این رویکرد همسو با چارچوبهای قانونی کشور است و میتواند به بهبود فضای فرهنگ ورزش و کاهش خشونت منجر شود.