مقدمه و چارچوب کلان خبر
پس از مدتها گفتگو و موازنه بین منافع صنفی و مقرراتی، متن آییننامه تنظیمگری تولید و نمایش فیلمهای سینمایی تدوین شده است و به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ارائه شده تا در مسیر اجرایی قرار گیرد. این اقدام نتیجهٔ مطالبهٔ جمعیِ اصناف سینمایی و پیگیریهای سازمانی است که با حضور هیئترئیسهٔ خانهٔ سینما و با هدف بهبود کارکرد فرآیندهای تولید و نمایش آثار سینمایی انجام شد. در کنار تعاملات فنی و حقوقی، بهکارگیری دیدگاههای کارشناسی و تحلیلهای روزآمد جهان سینما از دیگر ویژگیهای این متن است. به گزارش تیم آرشیو کامل، این متن با در نظر گرفتن شرایط امروز جامعه و تحولات صنعت سینما در سطح بینالملل نوشته شده است.
زمینهٔ نیاز به بازنگری
در دهههای اخیر، روند صدور مجوزها و فرایندهای ایمنسازی تولید فیلمها با دشواریهای اجرایی و تغییرات فرهنگی مواجه بوده است. مطالبهٔ صنفی از سوی خانهٔ سینما و سایر بخشهای صنفی به سمت روشنسازیِ سازوکارها گرایش پیدا کرد تا هم از پیچیدگیهای اداری کاسته شود و هم امکان پشتیبانی از تولید مستقل و غیرسینمایی را فراهم آورد. در این راستا، هدف از بازنگری فقط تضادهای قانونی نبود، بلکه تبیین دقیق وظایف نهادهای مختلف، معیارهای ارزیابی محتوا و شیوههای بازنگریِ صدور مجوز بود تا در آینده فرایندها بهطور شفافتری قابل پیشبینی باشند. به گزارش تیم آرشیو کامل، این تحول میتواند به بهبود کیفیت تولید و دسترسی مخاطبان به آثار با معیارهای حرفهای منجر شود.
روند شکلگیری آییننامه
متن آییننامه با رایزنیها و گفتوگوهای متعدد با کارشناسان و صاحبنظران حوزهٔ سینما تدوین شد و سپس با حضور نمایندگان صنوف، پیشنهادات و تغییرات لازم در آن اعمال شد. هیئترئیسهٔ خانهٔ سینما این متن را بهعنوان یک سندِِ پایه برای بازنگریِ سازوکارهای تولید و نمایش فیلمها مطرح کرد و آن را بهمنظور بررسی و تصویب به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ارائه کرد. این فرایند، که با هدف همسوسازی با تحولات روز سینمای ایران و دنیا صورت گرفت، نشاندهندهٔ همکاری عمیق بین صنف و دولت است. این سند همچنین با بهرهگیری از نظرات کارشناسان و نظریهپردازان، بهگونهای تنظیم شد که جنبههای اجراییِ غیرسیاسی و امنیتیِ فرایندها را پوشش دهد و از جریان تصمیمسازیِ شفاف پشتیبانی کند. به گزارش تیم آرشیو کامل، متن نهایی با رعایت اصول شفافیت و پاسخگویی برای آیندهٔ اجرایی آماده شد.
محتوای کلان آییننامه
این آییننامه تلاش میکند تا فرایندهای تولید و نمایش فیلمها را ساماندهی کند و با بازنگری در سازوکارهای صدور مجوز، رویکردی روشنتر و کارآمدتر ارائه دهد. از جملهٔ محورهای اصلی میتوان به تعریف نقشها و وظایف نهادهای گوناگون، معیارهای ارزیابی محتوا، زمانبندیهای اجرایی، و تغییراتی در نقاط تماس بین تولیدکنندگان، پخشکنندگان و دستگاههای دولتی اشاره کرد. همچنین، در متن بهطور مشخص به شیوههای نظارت، بازبینی و بازنگریِ مجوزها پرداخته شده و رویکرد شفافیت برای گزارشدهی به اصناف و نظارتهای قانونی در نظر گرفته شده است. این بازنگری در عین حفظ استقلال صنفی و احترام به حقوق مالکیت فکری، بهجای تمرکز صرف بر محدودیتها، به توسعهٔ فرهنگی و تقویتِ ظرفیتهای داخلی میانجامد. به گزارش تیم آرشیو کامل، متنِ حاضر با توجه به شرایط روز جامعه و تحولات جهانیِ سینمایی تدوین شده است.
نقش اصناف و وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی
اصناف سینمایی که با هماهنگیِ خانهٔ سینما و با هدف منافع مشترک فعالیت میکنند، در این فرایند نقشِ مشاورهای و ناظر را ایفا کردند تا از فراهمسازیِ چارچوبی عادلانه و شفاف برای تولید و نمایش فیلمها مطمئن شوند. در مقابل، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی بهعنوان نهادِ تنظیمکنندهٔ سیاستهای کلی، مسئولیت تأیید نهایی و اجرایی کردنِ این آییننامه را بر عهده دارد. این همافزایی میتواند به بهبود کارایی، کاهش فرایندهای زائد و ارتقای کیفیتِ آثار کمک کند. به گزارش تیم آرشیو کامل، این تعاملها با حفظ اصول حکمرانیِ شفاف و پاسخگوییِ دوسویه انجام شد تا تمامی ذینفعان از مزایا و مسئولیتهای خود آگاه باشند.
گامهای اجرایی آتی و چشمانداز عملیاتی
پس از ارائهٔ متن به وزارت ارشاد، انتظار میرود فرایندهای بررسی و تصویب با سرعتِ متناسب با نیازهای اجرایی کشور ادامه یابد. در این روند، ایجاد سازوکارهای بازخوردِ صنفی و عمومی، شفافسازیِ مراحل ارزیابی و همچنین تعریفِ شاخصهای عملکردیِ اجرای آییننامه از اهمیتِ بالایی برخوردار است. همچنین بهبود تعامل میان تولیدکنندگان، پخشکنندگان و نهادهای نظارتی میتواند به کاهشِ ناکارآمدیهای معمول در صدور مجوزها منجر شود و به رونقِ هرچه بیشترِ سینمای ایران کمک کند. به گزارش تیم آرشیو کامل، این گامها در راستای تأمین منافع صنفی و حفظِ کیفیتِ آثار انجام میشود و انتظار میرود جامعهٔ صنفی در این فرایند نقش فعالانه داشته باشد.
حواشی و نکات اجرایی
در این فرایند، نکتهٔ کلیدی حفظ تعادل میانِ آزادیِ بیان و ضوابطِ قانونی است تا از ورودِ محتواهای ناسازگار با قوانین کشور جلوگیری شود. از حیث اجرایی، شفافیت در فرایندهای ارزیابی، زمانبندی مشخص برای بازنگریهای مجوز و امکانِ دسترسیِ عمومی به گزارشهای اجرایی از جمله الزامات مطرحشده است. همچنین توجه به الزامات حفظِ امنیتِ نمایش و انتشار محتواهای سینمایی که در حوزههای اجرایی غیرسیاسی و امنیتی قرار میگیرند، از اهمیت ویژهای برخوردار است. به گزارش تیم آرشیو کامل، همهٔ این مسائل در متن بهروز شده است تا فرایندهای اجرایی کارآمدتر و پاسخگوتر باشند.
در پایانِ این بخش، اشاره میشود که متن آییننامه تنها یک چارچوب نظری نیست، بلکه نقشهٔ راهی است for بهبود فرایندهای عملیاتی و مدیریتی در صنعت سینما؛ با این وجود، برای تحققِ کاملِ اهدافِ تعیینشده، نیاز به نظارتِ مستمر و همکاریِ پایدارِ بین نهادهای دولتی و صنفی وجود دارد. به گزارش تیم آرشیو کامل، نتیجهٔ نهایی در قالب سندی کلان و قابل اجرا ارائه شده است تا بتواند در فرایندهای صدور مجوز و تولید فیلمها به کار گرفته شود.
نتیجهٔ نهایی و ارائه به وزارت
با وجودِ توضیحاتِ بالا، نتیجهٔ نهایی این فرایند این است که متنِ آییننامهٔ تنظیمگریِ تولید و نمایش فیلمهای سینمایی آمادهٔ بررسی نهایی شده و به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ارائه شده است تا فرایندِ تصویب و اجرایِ آن آغاز گردد. این تحول، که پس از رایزنیهای کارشناسی و توافقات صنفی به وجود آمده، نشاندهندهٔ تعهدِ گروههای متخصص و صنفی به بهبودِ فضای تولید و نمایش فیلمها و همچنین رعایتِ مقرراتِ ملی است. به گزارش تیم آرشیو کامل، این اقدام با هدفِ تقویتِ تولیدات داخلی و ارتقای سطحِ نمایشِ آثارِ سینمایی انجام میشود.
تحلیل نقادانه پیرامون جنبههای اجرایی و چارچوب قانونی
این آییننامه با وجودِ پتانسیلِ بهبودِ کارکردِ فرایندهای قانونی و حرفهای در صنعت، باید با حفظِ شفافیتِ کامل و با رعایتِ چارچوبهای قانونیِ کشور به اجرا برسد تا از بروزِ ambiguities یا سردرگمیهای اجرایی جلوگیری شود. نقدی که میتواند مطرح باشد، تمرکز بر کارآمدیِ فرایندهای ارزیابی و کاهشِ تاخیرهای زمانی پس از ارائهٔ مستندات است تا تولیدکنندگان بتوانند با اطمینانِ بیشتری برنامهریزی کنند. همچنین، اجراییسازیِ دقیقِ معیارهای ارزیابی محتوا و تضمینِ دسترسیِ عمومی به گزارشهای مربوط به مجوزها و بازنگریها میتواند به بهبودِ اعتمادِ عمومی و شفافیتِ بازار کمک کند. از منظر حقوقی، توازن میانِ آزادیِ بیان و حفظِ قوانینِ جمهوری اسلامی ایران باید به دقت حفظ شود تا از هرگونه تفسیرِ نادرست در آینده جلوگیری شود. به گزارش تیم آرشیو کامل، این تحلیلها میتواند به بهبودِ فرایندهای اجرایی کمک کند و برای نهادهای مسئول منبعی برای بازنگریهای آتی باشد.