تصویر کلی: سفرهای خارجی و قرارداد گازی مصر- اسرائیل در منظر منابع رسمی
در گفتوگوی اختصاصی با شبکه روسیا الیوم، بدر عبدالعاطی، وزیر امور خارجه مصر، به گزارشهای گسترده درباره احتمال سفر عبدالفتاح السیسی به آمریکا در سال جاری واکنش نشان داد و این اخبار را بیاساس دانست. براساس گزارش به نقل از خبرگزاری ایسنا و با استناد به اظهارات منتشر شده، وی تأکید کرد تا پایان این سال هیچ برنامهٔ رسمی برای سفر رئیسجمهور مصر وجود ندارد و قاهره چنین دیداری را در چارچوب زمانبندی تعیینشده نداشته است. با این وجود در سال آینده، انتظار میرود دیدارهای دوجانبهای میان رئیسجمهور مصر و دونالد ترامپ در چارچوب رویکردهای راهبردی و ویژه میان دو کشور برگزار شود؛ آیندهای که از منظر دیپلماسی مصر اهمیت دارد و میتواند به روابط دو کشور جهت بدهد. به گزارش تیم آرشیو کامل، این موضعگیری تا حد زیادی به چشماندازی از ثبات و پیشبینیپذیری در روابط مصر با ایالات متحده تبدیل میشود و نشان میدهد که مصر به دنبال مدیریت منظم تعاملات با قدرتهای بزرگ است.
طرف گازی و جنبهٔ اقتصادی قرارداد با اسرائیل در ادامه این گفتوگو، عبدالعاطی به مسئلهٔ توافق گازی اخیر میان مصر و رژیم صهیونیستی پرداخت و توضیح داد که این قرارداد بهطور کامل جنبهٔ اقتصادی و تجاری دارد و میان شرکتهای مصری، آمریکایی و اسرائیلی منعقد شده است. او تاکید کرد که هیچ پیوندی میان این قرارداد و مواضع سیاسی یا تحولات داخلی مصر وجود ندارد و این معامله ابزار فشار یا به تغییری در سیاست داخلی مصر تبدیل نخواهد شد. از منظر وی، گاز طبیعی در چارچوب این توافق برای تامین مایعات و صادرات مجدد در تأسیسات داخلی مصر استفاده میشود و بخش عمدهٔ واردات گاز در این قالب به واحدهای مایعسازی منتقل میشود تا به عنوان سوخت در بازارهای بینالمللی صادر شود. این سخنان در کنار تأکید بر استقلال اقتصادی در حوزهٔ انرژی، نشان میدهد که مصر به دنبال توازن میان امنیت انرژی و حضور فعال در اقتصاد جهانی است.
در بخش دیگری از سخنان خود، عبدالعاطی به تحولات سودان پرداخت و با صدایی قاطع تأکید کرد که امنیت ملی مصر به حفظ وحدت سرزمینی سودان و حراست از نهادهای ملی این کشور وابسته است. او با بیان این نکته که مصر هیچگاه از خط قرمزهای مربوط به ثبات سودان عبور نخواهد کرد، افزود که هرگونه تلاشی برای تجزیه یا آسیب به ساختار سودان رد میشود. این موضعگیریها نشان میدهد که مصر، به رغم اشتراکات تاریخی با سودان، بر حفظ حاکمیت و ثبات منطقهای تأکید دارد و از هرگونه فرایند داخلی که میتواند به بیثباتی در همسایگان منجر شود، پرهیز میکند. تناول این موضوع با رویکردی امنیتی-اجرایی نشان میدهد که مصر به دنبال حفظ اشتراک منافع در چارچوب قوانین بینالمللی است و به شکوفایی کامل روابط با همسایگان نزدیک میانجامد.
در ادامه، موضوع غزه و طرحهای مرتبط با آتشبس نیز به عنوان بخش مهمی از گفتوگو مطرح شد. عبدالعاطی توضیح داد که طرح ترامپ برای توقف درگیریها، به تصویب قطعنامهٔ ۲۸۰۳ شورای امنیت رسیده و چارچوب مشخصی برای دو طرف اسرائیلی و گروههای فلسطینی ترسیم میکند. وی توضیح داد که در مرحله دوم این طرح، اسرائیل موظف است روند خروج نیروهای خود از نوار غزه را آغاز کند و از سوی دیگر، موضوع محدودسازی و جمعآوری سلاحها، بهویژه از سوی حماس، مطرح خواهد شد. با وجود تلاشهای رژیم صهیونیستی برای دور زدن مفاد این طرح و قطعنامه شورای امنیت، تأکید اصلی بر اجرای مرحلهٔ دوم توافق و تداوم نظارت بینالمللی است. عبدالعاطی اظهار داشت که مصر به نقش آمریکا در این مسیر امید زیادی دارد و همچنان بر اجرای مفاد قطعنامهها و سازوکارهای اداری پیشبینیشده تأکید میکند. از منظر او، نباید از کنار مسألهٔ نیروهای بینالمللی ثبات در غزه به سادگی عبور کرد و لازم است تا تمامی ابزارهای عملی برای حفظ آتشبس به کار گرفته شود تا نگرانیهای امنیتی منطقهای کاهش یابد.
در بخش پایانی، عبدالعاطی به روابط مصر با روسیه و کشورهای آفریقایی اشاره کرد و بیان داشت که این روابط ریشهای تاریخی دارند و بر اساس احترام به حاکمیت ملی و عدم مداخله در امور داخلی کشورهای دیگر شکل گرفتهاند. او توضیح داد که نشستهای جاری میان وزرای خارجه و رؤسای جمهور مصر با روسیه و نمایندگان آفریقا، به تقویت همکاری در حوزههای توسعه، اقلیم، اقتصاد، سرمایهگذاری، تجارت و فرهنگ انجامیده است. به گفتهٔ او، مواضع مصر در موضوع فلسطین و تحولات غرب آسیا همچنان در صدر گفتگوها قرار دارد و مصر امید دارد که آمریکا بهعنوان ضامن اصلی مفاد طرح صلح نقش فعال و سازندهای ایفا کند تا به حل و فصل مناقشات منطقهای منجر شود. وضعیت انسانی در غزه و کرانه باختری نیز از منظر مصر یک نگرانی جدی است و این کشور به دنبال راهکاری است که با حفظ کرامت انسانی و احترام به حقوق مردم، به بهبود شرایط زندگی آنان کمک کند. این نگاه در کنار روابط مستمر با روسیه و آفریکا، نشان از رویکردی چندجانبه در سیاست خارجی مصر دارد که سعى میکند با دو محور امنیت ملی و منافع اقتصادی، به ثبات منطقه کمک کند.
به گزارش تیم آرشیو کامل، این رویکرد چندجانبه از دیدگاه مقامات مصر، بهعنوان ترکیبی از دیپلماسی انرژی، دیپلماسی امنیتی و دیپلماسی اقتصادی ارزیابی میشود که در چارچوب منافع ملی این کشور دنبال میشود. این روند نشان میدهد که مصر به طور همزمان میکوشد روابط با ایالات متحده را حفظ کند، اما در عین حال از ظرفیتهای اقتصادی و انرژی خود بهره ببرد و با شرکای منطقهای و بینالمللی در تعامل باشد. در نهایت، مصر میخواهد از طریق مذاکره، تفاهم و پایبندی به قوانین بینالمللی، صلح پایدار و ثبات منطقهای را تقویت کند و به جایگاه خود را به عنوان یکی از بازیگران کلیدی در خاورمیانه و آفریقا تثبیت نماید.
تحلیلی کوتاه از جنبههای اجرایی و اقتصادی قرارداد گازی مصر-اسرائیل
این تحلیل نشان میدهد که قرارداد گازی اخیر با اسرائیل میتواند گامی مهم در تقویت موقعیت انرژی مصر و شرکتهای داخلی در زنجیره ارزش گاز باشد. با این حال، اینکه این قرارداد بهطور کامل اقتصادی است و از مواضع سیاسی جداست، مستلزم ایجاد سازوکارهای شفافیت مالی و نظارت دقیق است تا از هرگونه ابهام در مخارج و منافع مشترک جلوگیری شود. از منظر اجرایی، این قرارداد نیازمند تقویت چارچوب قانونی برای قراردادهای بینالمللی، مدیریت ریسک ارزی و تضمین پیوستگی در انتقال فناوری و سرمایهگذاری است تا بتواند در دورههای اقتصادی بلندمدت، به ثبات و پایداری انرژی و اقتصاد مصر کمک کند. همچنین، با توجه به ملاحظات امنیتی و ژئوپلتیک منطقه، لازم است تا مصر با حفظ استقلال تصمیمگیری در حوزهٔ انرژی، بهطور مستمر با شرکای تجاری خود هماهنگ باشد و از ایجاد وابستگی غیرواقعی یا فشارهای غیرمنطقی که ممکن است به ثبات اقتصادی کشور آسیب بزند، پرهیز کند. در نهایت، موفقیت این قرارداد به آرا و نظارت مستمر دولت و نهادهای حاکمیتی بستگی دارد تا از منافع ملی و حقوق مصرفکنندگان گاز حفاظت شود و بازار انرژی داخلی با دقت و کارآمدی مدیریت شود.