قم، محور پتانسیلهای گردشگری مذهبی با چشمانداز توسعه زیرساختی
در گردهمایی اخیر کمیسیون گردشگری اتاق بازرگانی قم، مقامات استان به این نتیجه رسیدند که قم از ظرفیتهای قابل توجهی برای توسعه گردشگری مذهبی برخوردار است و این ظرفیت در کنار ویژگیهای تاریخی، فرهنگی و دینی آن میتواند محوری برای اقتصاد محلی باشد. به گزارش تیم آرشیو کامل، استاندار قم با اشاره به جایگاه ویژه استان در گردشگری مذهبی تأکید کرد که قم در مقایسه با برخی مقاصد دیگر جهان، همواره مسافران خاص خود را دارد و با وجود نوسانات اقتصادی یا ناامینیهای منطقهای، همچنان جذابیت و ثبات خود را حفظ میکند.
وی با یادآوری وجود بارگاه حضرت فاطمه معصومه (س) و مسجد مقدس جمکران، همچنین مراجعیت جهان تشیع در قم، تصریح کرد که چنین ظرفیت کمنظیری باعث شده تا استان به یکی از کانونهای اصلی گردشگری مذهبی در جهان اسلام تبدیل شود. تعداد طلاب و دانشجویانی که از بیش از 120 کشور جهان در قم حضور دارند، به عنوان یکی از شاخصهای بینظیر این شهر معرفی میشود که به تقویت پیوندهای فرهنگی و علمی منطقه کمک میکند و ظرفیتهای زائران خارجی را هم تقویت میکند.
استاندار قم افزود که در سالهای آتی، دستاوردهای متعددی در حوزه رویدادهای مذهبی، آیینی و فرهنگی در قم اتفاق میافتد. رویدادهایی مانند نیمه شعبان و ایام مربوط به اعیاد مذهبی با حضور گسترده زائران داخلی و خارجی، نقشی کلیدی در حفظ و تقویت جاذبههای گردشگری استان ایفا میکند و این امر به طور طبیعی به توسعه اقتصادی استان میانجامد. با این وجود، یکی از چالشهای بنیادی، مدت اقامت زائران است که معمولاً کوتاه است و برای افزایش ماندگاری مسافران به بهبود زیرساختهای اقامتی، احیای قطبهای گردشگری و حمایت از سرمایهگذاران بخش خصوصی نیازمند اقدامهای جدی است.
در این نشست به موضوعات زیرساختی نیز توجه شد. بخش حملونقل داخلی و بینالمللی قم به عنوان عناصر کلیدی در جذب زائران مطرح شد و از جمله پروژههایی که در دست اقدام است، توسعه حملونقل و بهویژه ایجاد خطوط جدید یا بهبود دسترسی به فرودگاه قم است. هرچند دولت با وجود محدودیتهای مالی، از ابزارهای حمایتی استفاده میکند، اما انتظار میرود که با ورود سرمایهگذاران بخش خصوصی و همراهی دستگاههای اجرایی، این پروژهها به سرعت به اجرا برسند. در کنار این مسائل، ساماندهی خدمات بانکی برای زائران خارجی از اهمیت بالایی برخوردار است. نبود بستر شفاف و امن برای تبادل ارز و ارائه خدمات مالی به هیئتهای زائر، یکی از موانع اصلی در مسیر رفاه و سهولت سفر است. به گزارش تیم آرشیو کامل، ایجاد سازوکارهای بانکی رسمی و هماهنگ میتواند هم منافع اقتصادی استان و بانکهای محلی را تقویت کند و هم تجربه سفر زائران را بهبود بخشد.
در این راستا، بانک گردشگری به عنوان یکی از بازیگران کلیدی در توسعه زیرساختهای مالی مرتبط با گردشگران خارجی معرفی میشود. نقش این بانک در هدایت منابع مالی وارداتی به سمت مسیرهای رسمی و بانکی، میتواند به توسعه اقتصادی استان و کشور کمک قابل توجهی کند. علاوه بر این، تقویت زیرساختهای اقامتی و ایجاد قطبهای جدید گردشگری در شهرهای اطراف قم، از جمله اقداماتی است که به گفته مسئولان استان، در دو سال آینده تحولات قابل توجهی را رقم خواهد زد.
فعالان اقتصادی و سرمایهگذاران بخش خصوصی نیز در این گفتوگوها با ابراز تمایل به مشارکت در پروژههای بزرگ گردشگری، از وجود فرصتهای سرمایهگذاری استقبال کردند و انتظار میرود با بافت همافزایی بین دستگاههای اجرایی، سرمایههای داخلی و حمایتهای قانونی، قم به یکی از مقاصد برتر گردشگری دینی در منطقه تبدیل شود. این امر میتواند به ایجاد شغلهای پایدار، گسترش خدمات مرتبط با گردشگری و رونق اقتصاد محلی منجر شود.
برای آگاهی از ابعاد مختلف این توسعه، گفتوگوها و ارائههای فنی در سطح استانی ادامه مییابد و در هر گام، تلاش بر این است که توسعه گردشگری با اصول و ضوابط اسلامی، امنیتی و اجتماعی همسو باشد تا همسویی با تکالیف قانونی و فرهنگی جامعه اسلامی ایران حفظ شود. در نهایت، انتظار میرود که با اجرای پروژههای زیرساختی و سیاستهای پشتیبان اقتصادی، مدت اقامت زائران افزایش یافته و سفرهای زیارت با آسایش بیشتر و هزینههای قابل قبولتر همراه شود.
تحلیل اجرایی از فرصتهای گردشگری قم و الزامات توسعه
در ارزیابی نهایی میتوان گفت که قم با پتانسیلهای غیرقابل انکار در گردشگری مذهبی، به صورت بالقوه میتواند به کانونی پایدار برای اقتصاد محلی تبدیل شود، اما این امر نیازمند همگرایی میان برنامههای زیرساختی، تسهیلگری در حوزه بانکداری و سیستمهای مالی، و حفظ چارچوبهای قانونی و فرهنگی است. نکته کلیدی این است که افزایش مدت اقامت زائران تنها با داشتن هتلها و اقامتگاههای کافی محقق نمیشود، بلکه با تقویت زیرساختهای سالم و استاندارد در تمامی سطوح فرآیند سفر میتواند به تحقق برسد. از سوی دیگر، توسعه فرودگاه قم و بهینهسازی خطوط حملونقل، به ویژه در مسیرهای منتهی به مراکز مذهبی، نقش مهمی در افزایش دسترسی و رفاه مسافران خواهد داشت. همچنین، جریان منابع مالی زائران خارجی باید به صورت رسمی و بهینه مدیریت شود تا هم منافع اقتصادی استان و هم امنیت مالی کشور تضمین شود. در این راستا، کارکرد Bank گردشگری به عنوان یک محور کلیدی در تسهیل تبادل ارز و ارائه خدمات بانکی برای زائران باید با برنامهریزی دقیق و نظارت مستمر همراه باشد تا از رمز ارزهای غیرشفاف و فعالیتهای غیرقانونی جلوگیری شود. به منظور توسعه پایدار، ضروری است که پروژههای عمرانی با حفظ بافت تاریخی قم همسو باشند و با مشارکت جامعه محلی، مسئولیتهای اجتماعی و فرهنگی را در اولویت قرار دهند. این رویکرد ترکیبی میتواند تجربه سفر را بهبود بخشد، ظرفیت گردشگری را گسترش دهد و همزمان به تقویت شاخصهای اقتصادی استان منجر شود.