گزارشروندی از دیپلماسی دریایی در سطوح عالی امنیت کشور
در پنجمین نشست تخصصی میز ناشران و مدیریت دانش آجا، مقامات ارشد نیروهای مسلح به بررسی جایگاه و جایگزینی دیپلماسی دریایی به عنوان یک پیوست راهبردی در سیاست خارجی کشور پرداختند. به روایت ایلنا و با نقل قولهای مستقیم از سخنرانان، موضوع اصلی بر این محور استوار بود که دیپلماسی دریایی تنها یک ابزار نظامی نیست، بلکه بازویی استراتژیک است که میتواند سیاستهای کلان کشور را در سطحی فراتر از دیپلماسی سنتی تعریف و هدایت کند. این نگاه، اگرچه تازه نیست، اما با توجه به تحولهای ژئوپولتیک منطقه و جهان، بار دیگر اهمیت عملی آن در چارچوب امنیت ملی مورد تاکید قرار گرفت. به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل، این بحثها در بستر تحولات منطقهای با محوریت توسعه روابط بینالمللی و حفظ منافع ملی دنبال میشود.
امیر دریادار حبیبالله سیاری، رئیس ستاد و معاون هماهنگکننده ارتش، در این سخنان با تأکید بر اراده نظامی-سیاستی برای نقشآفرینی فعال نیروهای مسلح در حوزه دیپلماسی گفت: «نیروی دریایی میتواند همچون وزارت امور خارجه بر سیاستهای کلان کشور اثرگذار باشد و نقشی محوری در توسعه روابط بینالمللی ایفا کند.» سخنان وی، که در جمعی از مدیران و پژوهشگران مطرح شد، با اشاره به فراز و فرودهای معادلات منطقهای و جهانی، بر امکان ایجاد یک مسیر مستقیم و دقیقتر برای تعامل با کشورهای همسایه و اعضای سازمانهای بینالمللی تأکید داشت. این اظهارات بهطور قابل توجهی به تلقیِ عمومی از دیپلماسی دریایی به عنوان یک ابزار کینتیک قدرت ملی اضافه میکند.
در ادامهٔ سخنان، چشمانداز سیاری پیرامون نقش نیروی دریایی در ابعاد گوناگون توسعه کشور تشریح شد. او با بیان این که جمعیت سالم و کیفی میتواند به عنوان یکی از مولفههای بنیادی قدرت محسوب شود، اظهار داشت: «جمعیت کیفی — مجهز به سلامت جسمی — میتواند قدرت کشور را افزایش دهد.» وی توضیح داد که سلامت عمومی و آمادگی جسمانی پرسنل، به ویژه در واحدهای دریایی، نه تنها به افزایش کارایی نیروهای مسلح منجر میشود بلکه از طریق ورزش و سبک زندگی سالم به انسجام تیمی و پاسخگویی سریعتر در بحرانها کمک میکند. این نکته از منظر EAT به معنای ارتباط بین سلامت عمومی و امنیت ملی است که بهمثابه یک جزء کلیدی در پیکرهٔ توانمندی ملی دیده میشود.
بخش دیگری از سخنان او بر کارکرد چندوجهی ورزش در نیروهای مسلح متمرکز بود. سیاری با اشاره به نقش ورزش، به عنوان یک ابزار تقویتکنندهٔ توان رزمی و ارتقای نظم و انضباط سازمانی، خاطرنشان کرد: «ورزش در ارتقای توان رزمی نیروهای مسلح نقش حیاتی ایفا میکند و به ایجاد پارامترهای قابل اندازهگیری در جهت افزایش آمادگی و افتخار ملی کمک میکند.» در این بخش، دستاوردهای میزبانی ایران در مسابقات بینالمللی سیزم بهعنوان نمونهای از دیپلماسی ورزشی معرفی شد که نقشی نمادین در نمایش سطح حرفهای و استانداردهای بینالمللی ارتش را به نمایش گذاشته است. این نکته نشان میدهد که دیپلماسی نظامی تنها به مذاکرات رسمی محدود نمیشود، بلکه با ایجاد تعاملات ورزشی و فرهنگی با سایر کشورها، تصویر واحدی از ارتش و ملت ارائه میدهد. این بخش از گفتوگو همچنین به نقش کتاب و اهل کتاب در تربیت نیروی انسانی اشاره میکند؛ کتاب به عنوان «بهترین دوست انسان» دانسته شد و از نظر سیاری، دان شناسنامه و تفکر انسانی را تقویت میکند که برای مدیریت پیچیدگیهای روابط بینالملل لازم است.
در ادامهٔ بحث، وی به تشدید اهمیت دیپلماسی دریایی در معادلات سیاسی اشاره کرد و گفت: «نیروی دریایی که ذاتاً علمی، نظامی، سیاسی و بینالمللی است، میتواند بستر توسعه ارتباطات و گسترش دیپلماسی را فراهم کند.» از سوی دیگر، دستاوردهای این دیپلماسی دریایی در افزایش اقتدار نیروی دریایی ارتش در سطح منطقه و جهان، به وضوح قابل مشاهده است. او همچنین به نقش کتاب و اطلاعات عمومی در توسعهٔ توان علمی و معنوی افراد اشاره کرد و بیان داشت که کتاب میتواند ابزار تقویت تفکر، آگاهی و فهم جهان خارج باشد؛ نکتهای که از منظر سیاست خارجی و روابط بینالملل میتواند به ارتقای کیفیت تصمیمسازی منجر شود. به روایت ایلنا، این سخنان با تأکید بر همسویی بین دیپلماسی دریایی و سایر مؤلفههای قدرت ملی، برای گسترش تعاملات بینالمللی ایران مطرح شد. در پایان این جلسه، سیاری بر این نکته پافشاری کرد که دیپلماسی دریایی میتواند بهعنوان بازوی پنهان و قدرتمند قدرت ملی، مسیرهایی برای توسعه روابط با کشورهای همسو و غیرهمسو ایجاد کند و با درگیر کردن سایر نهادها، منافع ملی را در سطوح منطقهای و جهانی تأمین نماید.
آنچه از این گفتوگو برمیآید، حاکی از رویکردی نوین به نقش نیروهای مسلح در سیاست خارجی است؛ رویکردی که با توجه به تحولات امنیتی، اقتصادی و اجتماعی موجود در خاورمیانه و فرامنطقۀ، میطلبد تا ایران با تقویت ابزارهای نوین دیپلماسی خود، از ظرفیتهای دریایی و علمی به شکل مکمل و همسو با وزارت خارجه بهره ببرد. این گونه تحلیلها نشان میدهد که دیپلماسی دریایی نه تنها جنبهٔ دفاعی و امنیتی دارد، بلکه میتواند با تقویت روابط با کشورهای همسایه و مشارکت در فرایندهای بینالمللی، جایگاهی متوازن برای جمهوری اسلامی ایران در عرصهٔ جهانی فراهم آورد. در این مسیر، تقویت فرهنگ گفتوگو، استفاده از ابزارهای علمی و مشارکت در مناسبات فرهنگی و ورزشی میتواند موجب افزایش سطح اعتماد و تعامل با همسایگان و دیگر کشورها شود. به گزارش تیم محتوای آرشیو کامل، این روند میتواند به شکلگیری رویکرد بلندمدت و پایدار در حوزهٔ دیپلماسی دریایی منجر شود و به تعالی امنیت ملی و جایگاه کشور در معادلات منطقهای و بینالمللی کمک کند.