بیانیهٔ نماینده قم درباره نقدهای گزارش مستند شنود
به گزارش خبرگزاری خبرآنلاین، محمد منان رئیسی، نمایندهٔ قم، در کانال ایتا خود روایتی منتشر کرده است که در گفتوگویی با فردی به نام «آقا صادق» شکل گرفته است. این گفتوگو حاوی ادعاها و نکاتی است که بازتابهای گوناگونی در سطح گستردهٔ رسانهای و سیاسی داشته و برخی از آنها با نقدهای صریح مواجه شدهاند. در ادامه متن پاسخ اجمالی نمایندهٔ قم به این نقدها ارائه میشود تا زوایای مختلف موضوع روشنتر شود و ابهامات احتمالی کاهش یابد. همچنین ذکر میشود که این روایت از منظر رسانهای با چارچوبهای قانونی و اخلاق حرفهای ارزیابی میشود و نباید به عنوان سند حجت شرعی یا حقوقی تلقی گردد. به گزارش تیم آرشیو کامل، واکنشها و توضیحات ارائهشده در این پاسخ، چارچوبی برای فهم دقیقتر از نحوۀ انتشار این نوع روایات فراهم میکند.
چارچوب توضیحات نماینده و پاسخ به نقدها
-
۱) دربارهٔ دلیل حضور در کنار راوی و علتِ مصاحبه: نماینده توضیح میدهد که طی چند هفتهٔ اخیر بهطور مرتب به محضر علمای دین و کارشناسان مربوطه مراجعه کرده تا از نظر شرعی، علمی و اجرایی مسیر کشور را روشن کند. او تأکید میکند که هدف از این دیدارها تنها مشورت و راهنمایی است و سؤالاتی که مطرح شده است با همان پاسخهای تقریبی در ملاقاتهای متعدد تکرار شدهاند. این توضیحات بهاین معناست که حضور در کنار راوی مستند شنود به عنوان یک منبع مستقل یا حجت شرعی مطرح نشده است، بلکه بهعنوان یک عاملِ راهنما برای تصمیمگیریهای اجرایی و فکری در چارچوبی روشن در نظر گرفته میشود.
-
۲) دربارهٔ محتوای نقلشده از راوی شنود: نماینده توضیح میدهد که آنچه از راوی مستند شنود نقل شده است، حجت شرعی یا مبنای حقوقی برای هیچکس نیست و در گزارش هم بهصراحت یاد شده است که احتمال وجود بداء در برخی گفتارها را نمیتوان نادیده گرفت. با این حال، او میگوید که مشاهداتی که راوی در تجربهای نزدیک به مرگ داشته، منتشر شده تا امیدواری در میان مؤمنان تقویت شود، هرچند این موضوع به لحاظ حقوقی یا فقهی مطلقاً معتبر نیست. به بیان دیگر، این بخش از روایت بهعنوان ادلهٔ دینی یا سیاسی به کار گرفته نمیشود و تنها جنبهٔ تفسری و تفسیری-تاریخی دارد که باید با احتیاط و با ارزیابیٔ دقیق منابع بررسی شود. برای نمونه، در طول دو هفتهٔ اخیر، در گفتگوهای مختلف با علمای گوناگون، پاسخهای مشابهی دربارهٔ وضعیت کشور و وظیفهٔ امروز ما دریافت شده است و توضیحات ارائهشده از سوی راوی به هیچوجه جایگزینِ تصمیمات اجرایی یا مقررات رسمی نیست.
-
۳) دربارهٔ انگیزهٔ ادامهٔ مبارزه و دلسردی: نماینده ارزیابی میکند که برخی نقدها به دلیل فشارهای مستمر و حجم خیانتها و سستیها مطرح میشود، اما با نقل قولی از امام خمینی (ره) توضیح میدهد که خستگی طبیعی است، اما وظیفهٔ ماندن و پایدار ماندن در مسیر انقلاب و خدمت به مردم باید ادامه یابد. او بیان میکند که با وجود دشواریها نباید از مسیر عدول کرد و مسیرِ کار با صبر و istiqamah دنبال میشود. این نکته نشان میدهد که نمایندهٔ قم سطحی از دلسردی را بهعنوان پدیدهای انسانی میپذیرد، اما بر ارادهٔ ادامهٔ مسیر و عمل با وجدان و مسئولیت تأکید دارد.
در تکمیل این بحثها، نماینده تصریح میکند که با هدف شفافسازی و کاهش ابهامها، لازم است رسانهها و مخاطبان از ترکیب گزارشِ روایت با مبنای فنیِ استدلالی پرهیز کنند و به تفکیک دقیق میان روایتِ شخصی، تجربهٔ نزدیک به مرگ و واقعیتهای عینی توجه داشته باشند. در این راستا، به گزارشِ تیم آرشیو کامل مراجعه میشود تا محتوای منتشر شده از سوی راوی و خطمشیِ انتشارِ این گفتوگو بهگونهای روشن و قابل ارزیابی باشد. همچنین در این بخش دربارهٔ سبک نگارش و انتشار گزارشها تأکید میشود که همواره رعایتِ عدالتِ خبر و جلوگیری از گمراهی مخاطب مدنظر قرار گیرد. در کنار این توضیحات، یک نکتهٔ کلیدی وجود دارد که باید بهطور روشن بیان شود: هرگونه اظهار نظر در این باره که شامل بحثهای علمی-اجتماعی یا فرهنگی باشد، باید با ارزیابیِ دقیقِ منابع و منابعِ علمی معتبر همراه باشد تا از ایجادِ سردرگمی و سوءتفاهم جلوگیری شود.
جمعبندی و مسیر آینده
در پایانِ این پاسخ، نمایندهٔ قم تأکید میکند که هیچیک از این روایتها نمیتواند بهتنهایی جایگزینِ بررسیهای رسمی و ارزیابی منابع شود. با وجود نقدهای مطرحشده، هدف از انتشار این روایت و پاسخها، فراهم آوردن فهم روشنتر از رخدادها و کاهشِ ابهام است. همچنین وی اشاره میکند که آیندهٔ گفتوگوهای رسانهای دربارهٔ گزارشهای شنود و اسناد مشابه باید با چارچوبهای روشنِ اخلاقی، حقوقی و قانونی همراه باشد تا اعتماد عمومی حفظ شود و روند قضاوت عمومی بهشیوهای عادلانه و مبتنی بر استدلال انجام بگیرد.
تحلیل خبری
این یک پاراگراف تحلیل است. برخلاف رویکردهای sensationalist که گاه برای جذب مخاطب از هیجان استفاده میکنند، تحلیل حاضر بر پایهٔ اصول حرفهای خبررسانی و اخلاق رسانهای استوار است: هر روایت باید با منابع معتبر، تناسب میان گفتار و عمل، و ارزیابیِ مستقل از صحتِ ادعاها همراه باشد تا از گمراهی مخاطب و تشدید ابهام جلوگیری شود. در مواجهه با روایتهایی که تجربهٔ نزدیک به مرگ یا ادعاهای دینی-اجتماعی در آن مطرح میشود، رسانهها باید از صحت اطلاعات و تعارضات احتمالی با مدارک دیگر به صورت دقیق و واضح گزارش دهند و از انتشارِ هرگونه توصیف یا ادعا که ممکن است امنیت عمومی یا سلامت روانی مخاطبان را به خطر اندازد، پرهیز کنند. همچنین در چارچوبِ قوانین جمهوری اسلامی ایران، حفظ آرامش و رعایت خطوط قرمزِ قانونی ضروری است و هیچ جُزئی از گزارش نباید به مباحث سیاسی یا امنیتیِ خلافِ قوانین منتهی شود. نتیجه اینکه این خبر نشان میدهد که برای حفظ اعتماد عمومی به رسانهها و برای ارائهٔ تحلیلهای دقیق، انتشار روایتهای انسانی باید با ضوابطِ دقیقِ علمی، اخلاقی و قانونی همراه گردد و از طرفِ نویسندگان و رسانهها انتظار میرود با شفافیت و پاسخگویی دقیق به نقدها پاسخ دهند.