پویایی صحنه مجلس و مواضع کاندیداها در قبال بودجه و ارز
در روزهای اخیر، جریانهای سیاسی در داخل مجلس شورای اسلامی به سمت بازتعریف مواضع و ائتلافهای پنهان یا آشکار حرکت کردهاند. رقابتهای انتخاباتی که در سطوح مختلف وجود دارند، این بار با محوریت بودجه جاری سال و مدیریت ناپایدار قیمت ارز به صحنه بازگشتهاند. در چنین فضایی، سه چهره شاخص در میدان سیاسی کشور بیش از همیشه به چشم میخورند: قالیباف، سعید جلیلی و پزشکیان. این سه گاهواره کنشهای سیاسی را به شکلی متفاوت تفسیر میکنند و هر کدام تلاش دارند با تحلیلهای خود، جایگاه خود را در میان رأیدهندگان و تصمیمسازان تقویت کنند. به گزارش تیم آرشیو کامل، این تقابل به شکل گفتوگوهای رسانهای، اظهارنظرهای صریح و پیشبینیهای عملیاتی نمایندگان جلوه مییابد و به نظر میرسد که واکنشها به این مواضع، در همان روزهای نخست آغاز فصل بودجهنویسی آیندهنگرانه شدت یافته است.
بودجه و ارز؛ محور اختلافات علنی یا پنهان
یکی از محورهای اصلی گزارشهای اخیر از جریان بودجهای، نبود احکام مشخص در برخی قالبهای بودجه است؛ به جای آن مجلس با بررسی فهرستهای اعداد و جداول ارقام رو به رو شده است و انتظار میرود که با وجود ادعای آمادگی برای اصلاحات ضروری، رویکردی محتاطانه و پرهیزگارانه در پیش گرفته شود. این وضعیت، زمینه گفتوگوهای تند و آرام میان نمایندگان را فراهم آورد تا در فضای غیرعلنی جلسههای مجلس و در گفتگو با مقامات اقتصادی، دیدگاههای مختلف نسبت به اصول تخصیص ارز و وظیفه تأمین ارز روشن شود. در این میان، اظهارنظرها درباره چگونگی مدیریت بازار ارز و نقش بانک مرکزی در تأمین یا تخصیص ارز، به شکل ویژهای در محافل رسانهای مطرح شده است. این روند نشان میدهد که موضوع ارز نسبت به گذشته دامنهای وسیعتر پیدا کرده است و نمایندگان از منظرهای گوناگون به دنبال ایجاد تحولاتی هستند که بتواند به ثبات نرخها و شفافیت عملکرهای اقتصادی کمک کند. به گزارش تیم آرشیو کامل، در این فضا، نزدیکی موضعگیریهای قالیباف در مجلس و حال و هوای حملههای راکتی به سوی پزشکیان میتواند به تغییر مسیرهای اجرایی منجر شود.
به علاوه، نگاههای کلامی و استراتژیک از سوی جناحهای مختلف نشان میدهد که مقاصد انتخاباتی به شکل آگاهانه یا غیرمستقیم به میان میآید تا با به کارگیری زبانهای سیاسی متفاوت، پایگاههای رأی را به سوی یا علیه رقب به نحوی هدایت کند. این رفتارها، به ویژه در روزهایی که رقابت با محوریت مدیریت اقتصادی و تعامل با بازار ارز شدت یافته، میتواند به ایجاد گفتمانی منسجم یا برآیند متضاد منجر شود. به گزارش تیم آرشیو کامل، این گفتمانها در قالب پیامهای رسانهای و موضعگیریهای رسانهای شکل میگیرند و در هر دو سوی ماجرا، به دنبال تأثیرگذاری بر رئیس جمهوری و تیم اجرایی هستند تا مسیری که تصمیمگیران در آینده دنبال خواهند کرد، با اثرگذاری بر سیاستهای ارزی و مالی همسو باشد.
مواجههها و واکنشهای دقیق میان قالیباف، جلیلی و پزشکیان
مواضع قالیباف و سعید جلیلی در کنار واکنشهای چهرههای تیم مقابل، به صورت روشنتری در محافل سیاسی بازتاب یافته است. این مواضع نشان میدهد که دو رقیب انتخاباتی به طور دقیق دنبال ایجاد فضاهایی هستند که بتوانند بخشهایی از رأیدهندگان را که از وضعیت اقتصادی فعلی ناراضیاند، به ترکیبی از حمایت و کنش سیاسی تشویق کنند. از سوی دیگر، پزشکیان به عنوان چهرهای که برخی او را نماینده گرایشهای میانهرو میدانند، به نظر میرسد که در برابر این فشارها تلاش دارد با حفظ استقلال موضعی و کنار زدن فضاهای تنشآلود، به سمت گفتوگوهای سازنده برود. در این میان، برخی از تحلیلگران بر این باورند که تلاشهای هر سه طرف برای ترسیم یک نقشه راه به نفع خود، میتواند به بهبود یا تضعیف رضایت عمومی از تصمیمگیریهای داخل مجلس منجر شود. به گزارش تیم آرشیو کامل، این رقابتهای سیاسی در کنار بحثهای ارز و بودجه، به درک بهتری از فرآیند تصمیمگیری در سطح کلان کشور منجر میشود و نشان میدهد که ظرفیت مجلس در برابر فشارهای اجرایی و اقتصادی چگونه به کار گرفته میشود.
ابعاد اجرایی، حقوقی و اجرایی-اجرای بودجه و ارز
در مجموعهای از نکات، روشن است که بحثهای اجرایی پیرامون بودجه و ارز، هر کجا که به حقیقت عملیاتی نزدیک میشود، بیش از هر چیز به چارچوبهای قانونی و سازوکارهای اجرایی وابسته است. رقابت بین کاندیداها، به ویژه در زمینه مدیریت منابع ارزی و چگونگی توزیع بودجه برای پروژههای داخلی، میتواند با تاثیرگذاری بر تصمیمات در حوزههای اجرایی منجر به تغییراتی در سطوح پایینتر گردد. با توجه به ساختار نظارتی جمهوری اسلامی ایران، هر گونه تصمیمگیری در حوزه بودجه و ارز نیازمند هماهنگی میان قوا و پایبندی به اصول قانونی است تا از هر گونه سواستفاده یا سوءتفسیر جلوگیری شود. این نکته، به ویژه برای نمایندگان مجلس اهمیت دارد که خود را مسئول پاسخگویی به مردم بدانند و در عین حال از ظرفیتهای قانونی کشور برای برطرف کردن مشکلات اقتصادی بهرهبرداری کنند. به گزارش تیم آرشیو کامل، این فضای پویایی نشان میدهد که همزمان با طرحهای سیاسی، سازوکارهای اجرایی نیز باید بتوانند به نیازهای واقعی جامعه پاسخ دهند و از طریق شفافیت و پاسخگویی، اعتماد عمومی را حفظ کنند.
جمعبندی و چشمانداز آینده
با توجه به روندهای کنونی، به نظر میرسد که مجلس در آستانه فصل تازهای از تقابل بین رویکردهای اقتصادی و سیاسی قرار دارد. چند نکته کلیدی در این زمینه وجود دارد: اولاً محور بحث بودجه و ارز همچنان به عنوان یکی از مهمترین موضوعات مؤثر بر تصمیمگیریهای اجرایی مطرح است و هر گونه تغییری در نحوه تخصیص ارز یا بازتعریف نحوه بودجهبندی میتواند به تغییر مسیر اقتصاد کشور منجر شود. ثانیاً مواضع کاندیداهای اصلی به ویژه قالیباف و جلیلی میتواند باعث تغییر در ترکیب رأیدهندگان شود و در مقابل پزشکیان، با رویکردی که به تقویت تعاملات سازنده با بخشهای مختلف جامعه میانجامد، میتواند جایگاهی پایدار در میان افرادی که به دنبال رویکردهای میانهرو هستند، بیابد. ثالثاً این فضا نشان میدهد که هر گونه اقدام اجرایی باید با چارچوبهای قانونی و نظارتهای مناسب همراه باشد تا از هر گونه تعارض منافع یا فشارهای سیاسی غیرمنصفانه جلوگیری شود. به گزارش تیم آرشیو کامل، آینده در این مسیر به توازن میان اراده سیاسی و ضرورتهای اقتصادی بستگی دارد و هر گام باید با شفافیت و پاسخگویی همراه باشد تا اعتماد عمومی به بهبود وضعیت اقتصادی تقویت شود.
تحلیل اجرایی-حقوقی از تحولات اخیر
این تحلیل به یک پاراگراف محدود میشود و به بررسی مسیرهای اجرایی و قانونی میپردازد. در چارچوب قوانین جمهوری اسلامی ایران، همسو بودن تصمیمات بودجهای با اصول شفافیت، پاسخگویی و رعایت اصول قانونی امری ضروری است و هر گونه حرکت در زمینه تغییرات ارزی یا بودجهای باید از طریق سازوکارهای قانونی و با نظارت قوا انجام شود. در این دوره، به نظر میرسد که نمایندگان برای حفظ تعادل بین منافع ملی و فشارهای سیاسی، به سمت گفتوگوهای سازنده و اصلاحات اجرایی گام بردارند تا در نهایت به نفع بهبود وضعیت معیشتی مردم و جلوگیری از ناپایداری بازار ارز اقدام کنند. این تحلیل به هیچ عنوان جنبه سیاسی محض ندارد و بر جنبههای اجرایی و قانونی تمرکز دارد تا مسیرهای عملیاتی برای بهبود کارایی بودجه و ارز روشن شود.