مسیر سفر هیئت ایرانی به باکو و نکتهای درباره نام دختر پزشکیان
در جریان سفر اخیر هیئت ایرانی به جمهوری آذربایجان، که به ریاست مقامهای ارشد جمهوری اسلامی انجام شد، بخشی از گزارشها به حضور دختر و داماد مسعود پزشکیان به عنوان سرپرست هیئت ایرانی اختصاص داشت. این سفر در حالی انجام شده است که تولد الهام علیاف، رئیسجمهور آذربایجان، در باکو به او تبریک گفته شد. نکتهای که در گزارشهای رسانهای باکو به چشم میخورد، اما موجب بحث و واکنش در شبکههای اجتماعی و برخی رسانههای فارسیزبان شد، مربوط به نام این عضو خانواده پزشکیان است: بر اساس برخی گزارشها، نام دختر پزشکیان از زهرا به عایشه تغییر یافته است. به گزارش تیم آرشیو کامل، این تغییر در برخی گزارشهای محلی باکو منعکس شده و واکنشهای کاربرانی که به دنبال صحت و دقت نامها در گزارشهای رسانهای هستند را برانگیخته است.
در چارچوب سفر، این هیئت ایرانی طبق روال دیپلماتیک با مقامات باکو دیدار و گفتوگو کرد تا با حفظ عنصر تفاهم و احترام متقابل، همکاری دو کشور در حوزههای مختلف را تقویت نماید. گزارشها حاکی از این است که دختر و داماد پزشکیان به عنوان سرپرست هیئت ایرانی به جمهوری آذربایجان سفر کردند و در جریان این سفر، علاوه بر ملاقاتهای رسمی، مناسبت تولد رئیسجمهور آذربایجان را نیز گرامی داشتند. در این چارچوب و با توجه به رفتار رسانهای برخی از منابع خبری باکو، توجه رسانهها به تفاوتهای ظاهری در نگارش نامها و نحوه ترسیم هویت افراد در گزارشهای مختلف، به محور بحث تبدیل شد.
لازم است یادآوری شود که گزارشهای دریافتی از باکو نشان میدهد که تغییر نام یا نحوه نگارش نام افراد میتواند به دلایل متعددی انجام شود؛ از ترجمه نامها گرفته تا تفاوتهای آییننامهای در نگارش اسامی در رسانههای دو کشور یا حتی خطاهای ساده و ناخواسته در گزارشهای میدانی. با این توضیح، جامعه رسانهای ایران و بخشهای مخاطبمحور همواره به دقت در راستیآزمایی اطلاعات مرتبط با افراد شناختهشده یا اعضای هیأتها علاقهمندند تا از هرگونه انحراف یا گمراهی جلوگیری شود. در این میان، گزارشهای مختلف که به پیماننامههای دیپلماتیک و احترام به شخصیتهای رسمی اشاره میکند، باید با زبان و اصطلاحات یکسان و دقیق ارائه شوند تا از هرگونه سوءبرداشت جلوگیری گردد. به گزارش تیم آرشیو کامل، این موضوع نشان میدهد که رسانههای دو سوی مرز میتوانند با حفظ استانداردهای خبررسانی، به تدقیق و شفافسازی بیشتر و حفظ ظاهر حرفهای گزارشها کمک کنند.
بیان نگرانیهای مربوط به نامها در گزارشهای رسانهای، صرفاً به معنای نقض اصول خبرنگاری نیست، بلکه به اقتضای کار دیپلماتیک و حساسیتهای فرهنگی مربوط میشود. برای مخاطبان ایرانی که به دنبال صحت خبر هستند، حفظ همگامی بین روایتها و پرهیز از دامن زدن به گمانهزنیهای غیرمستند اهمیت دارد. در این راستا، رسانهها و افراد شاخصی که به انتشار اخبار میپردازند، باید از هرگونه تفسیر یا حدس پیرامون هویت افراد پرهیز کرده و تنها به ارائه گزارشهای مستند و مستدل بسنده کنند. با توجه به این نکته، مطلب حاضر کوشیده است با رویکردی واقعگرا و ساختار خبری منطبق با اصول حرفهای، از وقوع ادعایی بیپایۀ گاهوبیگاه پرهیز کند و صرفاً به بازتاب واقعیت اقدامها و رویدادهای مطرح در مسیر سفر پردازد. به گزارش تیم آرشیو کامل، این تحلیل نشان میدهد که شفافیت در نگارش نامها و رعایت قواعد دو کشور در گزارشها، میتواند به تقویت اعتماد مخاطبان و کاهش احتمال سو تفاهم کمک کند.
جزئیات سفر و بازتاب رسانهای
بر اساس گزارشهای منتشر شده، دختر و داماد مسعود پزشکیان با سمت سرپرست هیئت ایرانی در سفر به باکو حضور داشتند. در طول این سفر، اعضای هیئت ایرانی به مناسبت تبریک تولد الهام علیاف با جستوجوی احترام، این مناسبت را گرامی داشتند. گزارشهای برخی رسانههای باکو در پوشش این سفر، نام دختر پزشکیان را از زهرا به عایشه تغییر دادهاند؛ تغییر نامی که موجب واکنش کاربران و تحلیلها در رسانههای فارسیزبان شده است. به بیان دقیقتر، گزارشهای باکو درباره رویدادها نشان میدهد که نام وی در گزارشهای مختلف به شکلهای گوناگون درج شده است. این تفاوتها از منظر برخی تحلیلگران رسانه و کاربران میتواند ناشی از تفاوتهای زبانی و ترجمهای باشد یا حتی نتیجهٔ خطاهای سادهٔ نگارشی در گزارشهای میدانی باشد. با توجه به اینکه رویدادهای دیپلماتیک اغلب با حساسیتِ بالا بازگو میشوند، دقت در ارائه نامها و منبع خبر همواره از اهمیت بالایی برخوردار است. به گزارش تیم آرشیو کامل، پیگیری و اصلاح دقیقِ نامها و یا توضیح روشن دربارهٔ تفاوتهای نگارشی میتواند به صحت روایتهای خبری کمک کند و احتمال سوءتعبیر را کاهش دهد.
در این میان، کاربران شبکههای اجتماعی و برخی رسانههای فارسیزبان به دنبال روشن شدن حقیقت موضوع هستند و نسبت به صحت نگارش نامها پاسخهای روشن و مستدل میطلبند. این موضوع نشان میدهد که در عصر دیجیتال، تفاوتهای ریز در نگارش نامها میتواند به باورهای نادرست یا گمانهزنیهای غیرواقعی دامن بزند و از این رو، رسانهها باید در ارائهٔ اطلاعات دقیق و قابل اعتماد دقت بیشتری به خرج دهند. در گزارشی که به تازگی منتشر شده است، منابع خبری باکو به وضوح اشاره کردند که در برخی گزارشها نامِ کنار گذاشتهشده از زهرا به عایشه تغییر یافته است؛ از این رو، سوالات متعددی مطرح شده است که آیا این تغییر به دلیل ترجمه یا استانداردهای نگارش در رسانههای باکو است یا به دلیل یک سوء تفاهم محسوب میشود؟ پاسخ به این پرسشها همچنان در میان مخاطبان جای بحث دارد و جای امیدواری است که رسانههای دو کشور بتوانند با اسناد و منابع معتبر، به شفافسازی هرچه بیشتری دست یابند.
در نهایت، میتوان گفت که این نوع پرسشها و بحثها نشان میدهد که با وجود دقتهای لازم در دیپلماسی رسانهای، انتقال دقیق هویت افراد در گزارشهای بینالمللی همچنان یکی از چالشهای خبری است. برای مخاطبان ما در ایران، رعایت اصول خبررسانی، یک ضرورت است و به ویژه در مورد سفرهای رسمی و نشستهای دیپلماتیک، ارائه تصاویر و نامها به شکل یکنواخت و اثباتشده، میتواند به حفظ اعتبار گزارش و افزایش اعتماد عمومی کمک کند. به گزارش تیم آرشیو کامل، انتشار چنین مباحثی نشان میدهد که رسانهها و مخاطبان میتوانند با داشتن رویکردی نقادانه و دقیق، از بروز گمانهزنیهای غیرمستند جلوگیری کنند و روایتهای خبری را با وضوح بیشتری دریافت نمایند.
تحلیل حقوقی-اجرایی درباره صحت نگارش نامها در گزارشهای رسانهای
این بخش در یک پاراگراف ارائه میشود تا به صورت روشن و مختصر به جنبههای اجرایی و حقوقی تفاوتهای نگارشی بپردازد: نگارش دقیق نام افراد در گزارشهای رسانهای، به ویژه در زمینه دیپلماسی و سفرهای رسمی، نقشی اساسی در حفظ وقار و اعتبار کار رسانهای ایفا میکند و از سوءتفاهمهای ممکن جلوگیری میکند؛ از منظر جمهوری اسلامی ایران، رعایت معادلات فرهنگی و پرهیز از هر گونه بیاعتمادی نسبت به اشخاص، اهمیتی همیشگی دارد و رسانهها باید با ارزیابی منابع رسمی، توضیحات دقیق و ارائهٔ لینکهای معتبر، به شفافسازی موضوعات بنمایند تا از هرگونه تحلیل غیرمستند جلوگیری شود.