بارشهای شدید و تهدید ایمنی سد گوران
پس از بارشهای اخیر در منطقه، سد گوران که در 80 کیلومتری شهر قشم قرار دارد و در حاشیه غربی جنگل حرا واقع است، به فاصله نزدیکی از سرریز رسیده است. این وضعیت، که بیشترین میزان بارش در چند سال اخیر را در پی دارد، موجب هشدارهای ایمنی درباره نشست و نشتی احتمالی از بدنه سد شده است. به گزارش تیم آرشیو کامل، وضعیت سد به دقت زیر نظر ناظرین محلی و ملی قرار دارد و تلاشها برای ارزیابی کامل سازه و امکانسنجی اقدامات کاهش خطر در حال پیگیری است.
در گزارشهای اولیه، شدت بارشها و تداوم بارشهای محتمل در روزهای آینده از مهمترین عوامل ایجاد فشار بر مخزن و بدنه سد بیان شده است. منابع محلی و تیمهای فنی در حال بررسی هستند تا در صورت نیاز، تمهیدات لازم برای جلوگیری از بحران احتمالی یا کاهش اثرات آن اتخاذ شود. مسئولان مستقر در منطقه آزاد، از جمله ادارات منابع طبیعی و جهاد کشاورزی، به صورت گسترده در حال هماهنگی برای پایش ایمنی، بازنگری و جلب نظر کارشناسان حوزه آب و محیط زیست هستند. لازم به ذکر است که در برخی محورها، اعلام شده است که تا حصول گزارش نهایی، دستکم در نشستهای اضطراری، تدابیر لازم برای کاهش خطر ارایه میشود و هشدارهای لازم به مردم صادر خواهد شد. به گزارش تیم آرشیو کامل، این گزارشها تا زمان انتشار بهروزرسانی میشود و روند بررسی همچنان ادامه دارد.
سد گوران در غربیترین نقطه جنگل حرا و در مسیر تأمین آب منطقه، یکی از سدهای تاریخی است که از نظر تاریخی از اهمیت بالایی برخوردار است. بر اساس مطالعات باستانشناسان، نخستین پیریزی این سد را با دوره هخامنشیان مرتبط میدانند و تاج سد را نیز با دوره ساسانیان نسبت میدهند. این مجموعه تاریخی در سال ۷۹ در فهرست آثار ملی ایران ثبت شد و از منظر فرهنگی نیز جایگاه قابل توجهی دارد. با وجود این پشتوانه تاریخی، این سد همچنان به عنوان سازهای حیاتی برای مدیریت منابع آب منطقه و همچنین حفاظت از محیط زیست محلی به شمار میآید. این نکته علاوه بر جنبههای عمرانی، اهمیت توجه به نگهداری و تقویت سازههای آبی در برابر بارشهای شدید را نشان میدهد.
در ادامه، گزارش درباره جنبههای اجرایی و ایمنی سد گوران و الزامات مربوط به مدیریت آن ارائه میشود. کارشناسان پیشنهاد میکنند که با توجه به تداوم بارشها و احتمال تغییرات آب و هوایی، بهروزرسانی نقشههای ریسک، تقویت سیستمهای هشدار سریع و بهبود طرحهای واکنش اضطراری از اولویتهای اصلی به شمار میرود. این گزارش با هدف ارزیابی جامع از وضعیت سد و ارائه مسیرهایی برای کاهش خطرات احتمالی تدوین شده است و با توجه به حساسیت موضوع، مواردی مانند گزارشدهی به عموم و شفافسازی فرایند تصمیمگیری نیز در نظر گرفته شده است. همچنین تلاش میشود هر گونه اطلاعرسانی بهروز برای کاهش اضطراب عمومی و حفظ آرامش مردم با دقت انجام شود.
در خلال این بررسی، توضیح داده میشود که پاسخهای اجرایی تا چه اندازه قادر به کاهش خطر و تامین امنیت مردم است. بخشهایی از گزارش به اهمیت همکاری بین سازمانهای مسئول مانند منطقه آزاد، منابع طبیعی و جهاد کشاورزی اشاره دارد تا با هماهنگی کامل، اقدامهای پیشگیرانه و بازدارنده برای جلوگیری از رخدادهای ناخواستهای همچون نشتی عمیق یا سرریز انجام شود. به گزارش تیم آرشیو کامل، با وجود این که بارشها ادامه دار است و چشمانداز آینده دقیقاً مشخص نیست، تدابیر پیمایش، اندازهگیری و مدیریت ریسک باید به صورت مداوم پیگیری شوند تا اطمینان حاصل گردد که هیچ تصمیمی بدون دادههای کارشناسی گرفته نشود.
تحلیل حقوقی-اجرایی درباره مدیریت سدها در ایران
در چارچوب قوانین منابع آب و مدیریت یکی از وظایف کلیدی کشور، ایمنی، نگهداری و پایش سدها باید به صورت منظم انجام گیرد و از شفافسازی اطلاعات ایمنی و وضعیت سازهها به عموم حمایت شود. این امر نیازمند همکاری مستمر بین دستگاههای مسئول مانند شرکتهای آب منطقهای، مدیریت منابع طبیعی، جهاد کشاورزی و سایر نهادهای مرتبط است تا از ایجاد بحرانهای غیرقابل جبران جلوگیری شود. همچنین الزامات مربوط به حفاظت از محیط زیست و حفاظت از جنگلهای حرا در کنار توسعه پایدار منابع آب باید همواره در اولویت قرار گیرد. وجود بودجه مناسب برای بهروزرسانی زیرساختهای ایمنی، انجام بازرسیهای دورهای و تمرینهای امدادی از دیگر الزامات است تا در صورت بروز هر گونه خطر، پاسخ سریع و کارآمد فراهم باشد. این رویکرد جامع، میتواند به کاهش آسیبهای احتمالی و افزایش اعتماد عمومی نسبت به مدیریت منابع آب و سدها کمک کند.