یمن در مرز تغییرات جدید: درخواست حضور نظامی فوری از ائتلاف سعودی
در تازهترین رویدادهای مرتبط با بحران داخلی یمن، رشاد محمد العلیمی، رئیس شورای ریاستی یمن، از ائتلاف سعودی خواست تا با ارائه حمایت نظامی فوری، برای مقابله با عناصر شورای انتقالی جنوب (STC) که با امارات همسو توصیف میشود، وارد عمل شود. این درخواست در پی تحولات میدانی اخیر مطرح شد که نشان میدهد STC در مناطق شرقی حضرموت و المهره نفوذ بیشتری پیدا کرده و ادعاهای تازهای در خصوص تشکیل دولت آینده در جنوب مطرح کرده است. به گزارش تیم آرشیو کامل، این اظهارات همزمان با بیانیههای بینالمللی و واکنشهای محلی و منطقهای مطرح شده است که در صفحات خبری گاه به گاه بازتاب مییابد.
براساس گزارشهای اولیه، العلیمی خواسته است تا با ایجاد یک جبهه واحد نظامی، طرحهای جداییطلبانه را به سایر طرفهای درگیر در جنوب یمن پاسخ دهد و از طرفی به جامعه جهانی یادآور کند که خطر تجزیه کشور باید با رویکردهای قانونی، انسانی و دیپلماتیک مهار شود. این درخواست در زمانهای مطرح میشود که تنشها بین نیروهای محلی و نیروهای ائتلافی در شرق و جنوب یمن افزایش یافته و برخی منابع از تقویت همکاریهای منطقهای سخن میگویند. به گزارش فارس، العلیمی در بیانیهای تاکید کرده است که با توجه به پیچیدگیهای سیاسی و نظامی موجود در جنوب، لازم است با پشتیبانی خارج از کشور گامی جدی برای حفظ یکپارچگی کشور برداشته شود. در همین حال، تحلیلگران بینالمللی بر این باورند که هرگونه دخالت نظامی باید با دقت و با توجه به اصول حقوق بشر و قوانین بینالملل انجام شود تا از ایجاد شکستهای انسانی جدید جلوگیری شود. به گزارش تیم آرشیو کامل، همین نکتهها در کنار نگرانیهای حقوقی و انسانی موضوعاتی را مطرح میکند که نیازمند ارزیابی دقیق از هزینهها و مزایاست و به همین دلیل انتظار میرود که دولتهای منطقهای و سازمانهای بینالمللی با جدیت بیشتری به این مسأله بنگرند.
در واکنش به این تحولات، منابع خبری مختلف از جمله کاخ سفید و وزارت امور خارجه عربستان سعودی به گوناگونی واکنشهای طرفین اشاره کردهاند. وزارت خارجه عربستان سعودی، در واکنش به تحولات اخیر در جنوب یمن، اقدامهای گروههای جداییطلب را «تنشآفرینی غیرموجه» توصیف کرده و از شورای انتقالی جنوب خواسته است تا نیروهای خود را فوراً از مناطقی که در اختیار دارند خارج کنند. این موضع نشان میدهد که نسبت به حضور نیروهای محلی و وابستگیهای فرامنطقهای حساسیت وجود دارد و احتمال میرود در آینده نیز چارچوبهای امنیتی و دیپلماتیک برای مدیریت این بحران به کار گرفته شود. در راستای این تحولات، منابع خبری همچنین از حملات هوایی از سوی نیروهای هوایی تحت فرمان ائتلاف سعودی بر مواضع جداییطلبان در حضرموت خبر دادهاند. این حملات که نخستین واکنشهای نظامی پس از بیانیههای اخیر محسوب میشود، از ناحیه برخی رسانهها به عنوان «هشدار» توصیف شده است و از سوی دیگر، تحلیلگران از احتمال تشدید درگیریها و گسترش دامنه بحران سخن میگویند. در این میان، انتشار گزارشهایی از سوی الشرق الاوسط مبنی بر اینکه این حمله تنها یک هشدار بوده است، به تنشهای موجود دامنه میبخشد و نشان میدهد که طرفهای مختلف در حال ارزیابی پیامدهای احتمالی هر اقدام هستند. به گزارش تیم آرشیو کامل، این تحلیلها نشانگر پیچیدگیهای فنی و سیاسی است که در منطقه وجود دارد و هر گام جدید باید با دقتِ بیشتری در نظر گرفته شود تا از تشدید ناپایداریها جلوگیری شود.
این رویدادها در حالی دنبال میشوند که برخی ناظران منطقهای بر اهمیت حفظ چارچوبهای دیپلماتیک و راهحلهای سیاسی برای بحران یمن تاکید میکنند. در شرایط کنونی، هرگونه اقدام نظامی باید با توجه به رعایت قوانین بینالملل بشردوستانه و حفظ منابع انسانی صورت گیرد تا از بحران انسانی که به شکل گستردهای در یمن وجود دارد، کاسته شود. با توجه به سابقه حضور نیروهای خارجی در این کشور و تأثیر عمیق آن بر زندگی روزمره مردم، تغییر جهت استراتژیک به سویی دیگر نیازمند اجماع گسترده و مذاکراتی با حضور نهادهای بینالمللی است تا ثبات پایدار در جنوب و شمال یمن به وجود آید و روند صلح به سمت مسیرهای سازندهتری هدایت شود. در پایان، نکتهای که در تحلیلهای مستقل مطرح میشود، این است که حفظ امنیت منطقه و جلوگیری از گسترش درگیریها مستلزم مدیریت دقیق عملیاتهای نظامی، حفظ حقوق انسانی و برقراری گفتوگوهای سازنده با مشارکت همه طرفهای ذینفع است تا به راهحلهای پایدار دست یابیم. این نکته باید برای تصمیمگیرندگان در سطح منطقهای و بینالمللی روشن باشد که هر رویکردی که به استقلالطلبیهای محلی یا مباحث قومی-زبانی دامن بزند، میتواند به پیچیدهتر شدن بحران و افزایش بحران انسانی در یمن منجر شود.