گزارش بازنویسیشده از بغداد درباره جاسوسی آمریکا در حریم هوایی عراق
به گزارش تیم آرشیو کامل، سفیر جمهوری اسلامی ایران در بغداد در گفتوگوی گسترده با یک شبکه ماهوارهای عراق به تشریح مواضع ایران در نسبت با امنیت منطقه، روابط با دولت بغداد و جایگاه نیروهای عراق در سلسله روابط دو کشور پرداخت. گفتوگو به بازتابی از مجموعهای از مواضع جمهوری اسلامی ایران درباره حاکمیت عراق، امنیت ملی و منافع اقتصادی دو کشور تبدیل شد و نشان داد که تهران با وجود اختلافنظرهای منطقهای، به دنبال حفظ ارتباطی گسترده با بغداد و اربیل است. در این مصاحبه تاکید شد که ایران احترام کامل به حاکمیت عراق و تصمیمات دولت این کشور دارد و آماده است تا از ثبات و امنیت عراق پشتیبانی کند. این مطالب در پیگیریهای چندین ماهه ایران برای تثبیت روابط با عراق و تبیین نقش منطقهای خود مطرح شد و میتواند به تشکیل توازن قوا در منطقه کمک کند. در طول خبر از عبارت «به گزارش تیم آرشیو کامل» استفاده شده است تا به شفافسازی منبع و سبک گزارشها اشاره شود.
چارچوب روابط ایران و عراق و پاسخ به اتهامات حضور نیروهای نیابتی
سفیر ایران در بغداد با اشاره به روابط تاریخی میان دو کشور گفتوگو را با توضیحی روشن آغاز کرد که در آن تأکید نمود ایران به استقلال تصمیمهای عراق احترام میگذارد و به هیچ عنوان دنبال جایگزینی اراده دولت بغداد نیست. وی در این زمینه به مقوله انحصار سلاح در منطقه اشاره کرد و یادآور شد که کشورهای بزرگ نیز درباره این موضوع گفتوگو میکنند تا منافع ملی و حاکمیت دولتها حفظ شود. به گفته وی، گروههای مقاومت عراق اکنون به سطحی از بلوغ رسیدهاند که میتوانند تصمیمات خود را به صورت مستقل اتخاذ کنند، اما در مقابل فشارهای بینالمللی و حضور نیروهای خارجی نگرانیهایی هم وجود دارد و مدلهای همکاری با دولت مرکزی و نهادهای نظامی را در راستای حفظ ثبات کشور دنبال میکنند. این تحلیل با تأکید بر دوستی دیرینه بین ایران و گروههای عراق با توجه به تاریخ روابط منطقهای ارائه شد و از تعبیر “نیروهای نیابتی ایران” خودداری شد تا از توهین به سلیقه و اراده این گروهها جلوگیری شود. اتباع عراق با در نظر گرفتن پیچیدگیهایی که از دوران مبارزه با داعش آغاز شد، به سمت یک شبکه منسجم از همکاریهای امنیتی و سیاسی گام برداشتهاند که میتواند منافع دو کشور را تقویت کند.
ارزیابی از دولت عراق و نقش انتخابات و روند تشکیل دولت آینده
سفیر ایران در بغداد به موضوع تشکیل دولت آینده عراق پرداخت و گفت انتخاب نخستوزیری و توزیع مناصب کلیدی همچنان یک فرایند کاملاً در داخل عراق است و نتیجه آن در گرو مشارکت گسترده مردم و جریانات سیاسی است. وی با اشاره به اظهارات مقامات عراق درباره تمدید دوره نخستوزیری به عنوان تصمیمی عراقی، بر لزوم حفظ تعادل بین اقوام و مذاهب تأکید کرد و از گفتوگوی سازنده با گروههای مختلف در چارچوب منافع ملی عراق سخن گفت. در این راستا، نقش چارچوب هماهنگی شیعیان و شورای ملی اهل تسنن و همچنین ائتلاف کردستان به عنوان بازیگران اصلی صحنه سیاسی عراق مطرح شد و امیدواری داده شد که این تشکیلات بالاتر از منافع گروهی عمل کنند و به تشکیل دولتی متعادل با خدماترسانی به آحاد مردم بپردازند. این بخش از گفتگو نشان داد که ایران با همه طیفهای سیاسی عراق ارتباط دارد و از رویکردهای مشارکتی در سیاست داخلی این کشور حمایت میکند.
روابط اقتصادی و موضوع گاز و تجارت با عراق
در بخش دیگری از مصاحبه، درباره مناسبات اقتصادی دو کشور تصریح شد که حجم تجارت عراق با ایران در سالهای اخیر فراتر از دهها میلیارد دلار بوده است و عراق به میزان بیشتری از ایران واردات دارد. با وجود محدودیتهای ناشی از تحریمهای بینالمللی علیه ایران، بغداد و تهران به دنبال تقویت جریان کالا و انرژی هستند. سفیر ایران به مسئله گاز طبیعی اشاره کرد و توضیح داد که قراردادهای گازی دو کشور به گونهای تنظیم شدهاند که در زمستان ایران گاز خود را برای تامین نیازهای داخلی مصرف میکند و تابستان به عراق اجازه میدهد برق شهری را از طریق گاز تأمین کند تا از خاموشیهای احتمالی جلوگیری شود. همچنین وی به وجود سپردهها و داراییهایی در بانکهای عراق اشاره کرد که به دلیل تحریمهای امروزی قابل دسترسی نیستند و این موضوع بر روابط اقتصادی دو کشور اثرگذار است. به رغم این چالشها، ایران و عراق به دنبال راهکارهایی برای تقویت تجارت و سرمایهگذاری هستند تا اقتصاد دو کشور از این همکاری بهبود یابد.
امنیت، گفتوگوی منطقهای و طرحهای پیشنهادی
یکی از محورهای مطرحشده در گفتوگو، امنیت منطقهای بود. سفیر ایران در بغداد به همکاری امنیتی منطقهای اشاره کرد و از اهمیت گفتوگوی منطقهای برای مواجهه با چالشهای مشترک سخن به میان آورد. وی از طرحی با نام 6+2 یاد کرد که شامل کشورهای همسایه و ایران و عراق است و بیان کرد در صورت اجرایی شدن این طرح، امنیت منطقه به صورت بومی و مبتنی بر توافقهای منطقهای و بدون تکیه بر نیروهای فرامنطقهای فراهم میشود. در این راستا، ایران از مذاکراتی که با کشورهای همسایه آغاز میشود ابراز امیدواری کرد و بر این نکته تأکید نمود که امنیت و ثبات در منطقه به همکاریهای داخلی-منطقهای وابسته است. همچنین وی تاکید کرد که ایران نگرانیهای اجرایی و امنیتی غیرسیاسی را برای همکاریهای منطقهای میپذیرد و به دنبال ایجاد صلح پایدار با استفاده از ابزارهای دیپلماسی است. این بخش از گفتوگو نشان میدهد که تهران به تقویت Pipes و کانالهای گفتوگو با بغداد و سایر پایتختهای منطقه برای کاهش تنشها و جلوگیری از درگیریهای ناخواسته علاقهمند است.
چارچوب حقوقی و ملاحظات اجرایی در روابط دو کشور
در ادامه، سفیر ایران به چارچوبهای حقوقی حاکم بر روابط با عراق اشاره کرد و خاطرنشان ساخت که جمهوری اسلامی ایران با احترام به اصول قانون اساسی جمهوری عراق و حاکمیت این کشور، به دنبال تقویت همگرایی اقتصادی، امنیتی و سیاسی است. وی همچنین به دغدغههای اجرایی اشاره کرد و گفت که برخی از روابط بانکی و سرمایهگذاری به دلیل محدودیتهای بینالمللی دچار مشکل میشود و لازم است از طریق کانالهای بینالمللی و با حفظ اصول حاکمیت عراق، راهکارهای عملی برای عبور از این محدودیتها پیدا شود. در پایان این بخش، وی از تلاشهای مشترک برای تداوم گفتوگوهای دوجانبه به عنوان ابزار اصلی مدیریت اختلافات یاد کرد و تصریح نمود که عراق و ایران به دنبال حفظ ثبات بلندمدت در روابط هستند و هیچگونه تهاجمی در صحبتها یا اقدامات متقابل انجام نخواهد داد.
تحلیل حقوقی-اجرایی درباره چارچوب روابط ایران-عراق
این تحلیل در سطحی اجرایی میگوید که در چارچوب جمهوری اسلامی ایران، روابط با عراق بر اصولی نظیر احترام به حاکمیت ملی، عدم مداخله در امور داخلی، و حفظ منافع مشترک استوار است. از منظر فنی، توافقهای اقتصادی و انرژی باید با رعایت قوانین داخلی عراق و همچنین تعهدات بینالمللی ایران و عراق دنبال شود تا از ایجاد تعارض یا رفتارهای مخدوش جلوگیری گردد. گفتوگوی فعال با مجموعههای سیاسی و عدم اتکا به روایت واحد از مسائل امنیتی منطقه، میتواند به ثبات و پیشبینیپذیری بیشتر در روابط دو کشور کمک کند. این تحلیل به منزله یک راهبرد اجرایی است که بر دیپلماسی اقتصادی، تقویت زیرساختهای همکاری و اجرای تعهدات قانونی تمرکز دارد و نمیتواند خواهان مداخله یا جهتدهی به روندهای سیاسی داخلی عراق باشد.