سدهای تهران تنها حدود سه درصد پرشدگی دارند؛ ارزیابی بارشها و مناطقی که بیشترین بارش را خواهند داشت
به گزارش تیم آرشیو کامل، بررسیهای اخیر نشان میدهد که با وجود پیشبینی بارشهای تازه برای هفتههای آتی، وضعیت آبی استان تهران همچنان با چالشهایی روبهرو است. تهران در ششمین سال پیاپی خشکسالی قرار دارد و بر اساس گزارشها، در سال آبی جاری که از اول مهرماه آغاز شده تا امروز حدود ۱۵ میلیمتر بارندگی ثبت شده است. این مقدار کم باران باعث شده تا منابع آب استان در معرض فشار بیشتری قرار گیرند و دگرگونیهای قابل توجهی در نحوه مدیریت منابع آبی پدید آید. در چنین شرایطی، سهم آب آشامیدنی تهران از منابع زیرزمینی حدود ۷۰ درصد و از طریق سدها حدود ۳۰ درصد برآورد میشود.
ارزیابیهای مسئولان حاکی از آن است که سدهای چهارگانه استان تهران هماکنون به طور کلی حدود سه درصد پُرشدگی آب دارند. این وضعیت، در کنار نبود بارشهای مطلوب طی مدت اخیر، نشان میدهد که ذخیرهسازی آب برای فصول آینده بهویژه فصل گرم سال پیش رو نیازمند اقدامات مدیریتی و بازنگری در الگوهای مصرف است. به گزارش تیم آرشیو کامل، با وجود چشمانداز روند بارشها برای هفته جاری، شدت و توزیع نسبتاً نامتوازن بارشها میتواند به شکلهای مختلف بر منابع آب و تامین آب شرب خانوارها تاثیر بگذارد.
در گزارش موسسه تحقیقات آب، پیشبینی میشود که برای هفته جاری بارشها در بیشتر نقاط کشور اتفاق بیافتد. از میان حوضههای درجه ۱ کشور، حوضههای خلیج فارس و دریای عمان با مقدار میانگین بارش ۲۵ میلیمتر و بیشترین بارش ۳۳۷٫۱ میلیمتر به عنوان پربارانترین حوزههای سطح یک شناخته میشوند. همچنین حوضه دریاچه ارومیه با میانگین ۳۵٫۱ میلیمتر و بیشینه ۲۱۴٫۴ میلیمتر در ردیف پربارانترین حوضههای این سطح قرار دارد. از سوی دیگر، حوضه مرزی شرق با میانگین ۳٫۷ میلیمتر و حداکثر نقطهای ۲۶٫۵ میلیمتر، کمبارانترین حوضه سطح یک است. در سطوح مربوط به حوضههای سطح ۲ کشور، حوضه مرزی غرب با میانگین ۶۲٫۱ میلیمتر و بیشینه ۳۳۷٫۱ میلیمتر نیز از نظر بارشها پرآب گزارش میشود و حوضه دریاچه ارومیه با میانگین ۳۵٫۱ میلیمتر و بیشینه ۲۱۴٫۴ میلیمتر، در کنار این حوضهها قرار دارد.
از نظر استانها، کردستان، آذربایجان غربی، کرمانشاه، چهارمحال و بختیاری، خوزستان، لرستان و سایر استانهای غربی با بارش تجمعی ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلیمتر در هفته جاری بیشترین بارش را تجربه خواهند کرد. همچنین بررسیها نشان میدهد که همچنان منابع آب تهران به شدت به بارشهای آینده وابسته است و با توجه به متوسط بارشهای محدود، مدیریت منابع آب و بهبود کارایی مصرف در اولویت قرار میگیرد.
| حوضه | میانگین بارش (mm) | بیشینه بارش (mm) |
|---|---|---|
| خلیج فارس و دریای عمان | ۲۵.۰ | ۳۳۷.۱ |
| دریاچه ارومیه | ۳۵٫۱ | ۲۱۴٫۴ |
| حوضه مرزی شرق | ۳٫۷ | ۲۶٫۵ |
| حوضه مرزی غرب | ۶۲٫۱ | ۳۳۷٫۱ |
در میان استانهای کشور، استانهای کردستان، آذربایجان غربی، کرمانشاه، چهارمحال و بختیاری، خوزستان، لرستان و سایر استانهای غربی با بارش تجمعی ۱۰۰ تا ۱۵۰ میلیمتر در هفته جاری پر بارشترین استانهای کشور خواهند بود. این وضعیت نشان میدهد که بارشها به صورت نامتقارن در مناطق مختلف توزیع شده و تأثیر آن بر منابع آبی و کیفیت آب رسانی به مناطق مختلف میتواند محور بحثهای مدیریتی قرار گیرد. ۲۲۳۳۲۲۵
به طور کلی، با وجود بارشهای آینده، تشدید پدیده خشکسالی در تهران و سایر شهرها نیازمند بازنگری جدی در سیاستهای آبی، مدیریت مصرف، و افزایش کارایی بهرهبرداری از منابع آب است تا بتوان از کمبارشی شدیدتر در ماههای آتی کاست. این موضوع به ویژه برای بخشهای آبرسانی، کشاورزی و صنعت حائز اهمیت است و اتخاذ تصمیمهای مدیریتی هوشمندانه در کنار مشارکت عمومی میتواند از فشار بیشتر بر سدها و سفرههای زیرزمینی بکاهد. بررسیهای بیشتر در این زمینه با انتشار گزارشهای تخصصی ادامه خواهد یافت.
تحلیل اجرایی با رعایت قوانین جمهوری اسلامی ایران
در چارچوب قوانین جمهوری اسلامی ایران، مدیریت منابع آب باید مبتنی بر شفافیت، مشارکت مردمی و ابلاغیههای قانونی باشد. بهبود کارایی مصرف آب و کاهش هدررفت، اجرای طرحهای بازچرخانی و بهبود زیرساختهای آبرسانی میتواند به کاهش فشار بر منابع آبی تهران کمک کند. همچنین توسعه راهکارهای مبتنی بر مدیریت منابع آب سطحی و زیرزمینی، تقویت ساز و کارهای پایش و اجرای پروژههای بازسازی تاسیسات آبی، و افزایش نظارتهای اجرایی میتواند ضمن حفظ امنیت غذایی و آب شرب، از بروز چالشهای آبی در آینده جلوگیری کند. با این رویکرد، میتوان اطمینان یافت که تصمیمهای اجرایی در حوزههای منابع آب و سدها با رعایت اصول قانونی و امنیتی و به صورت غیرسیاسی و غیر امنیتی اتخاذ میشوند تا جامعه بتواند به طور پایدار از منابع آب استفاده کند.