نگاهی تازه به روزی روزگاری آبادی؛ خانواده، مادیات روستایی و راز نهفته
سریال ایرانی «روزی روزگاری آبادی» به کارگردانی حسین سهیلیزاده، این روزها در فهرست پخش شبکه یک سیما جایگاهی پررنگ دارد. این مجموعه که در قالب ۳۰ قسمت تولید شده، هر شب در ساعت ۲۲ روی آنتن میرود و به روایت دو داستان همواره همسو با هم میپردازد: بازگشت خانوادهای به روستای زادگاهشان و مواجهه با چالشهای خانوادگی، فرهنگی و اقتصادی مرتبط با کارگاه پسته محلی. با وجود تلاش برای حفظ أصالت روستای کرمانی و نمایش ابعاد فرهنگی بومی، سریال سیر روایی پُرالتهابی را دنبال میکند که در ادامه با جزئیات بیشتری بررسی میشود. به گزارش تیم آرشیو کامل، بازگشت شخصیت اصلی به روستا آغازگر مجموعهای از تنشها و پرسشهای تازه است که در پسِ این بازگشت پنهان شدهاند و بر محور روابط خانوادگی، مسائل کسبوکار محلی و چالشهای اجتماعی شکل میگیرد. این اثر با حضور بازیگرانی از کرمان و اطراف آن، تلاشی برای نمایش یک زندگی خانوادگی ایرانی با بافت روستایی و نمایشهای محلی دارد؛ موضوعی که هم برای مخاطبان محلی و هم برای تماشاگران شهری میتواند جذابیتهای خاصی ایجاد کند.
داستان حول محور یکی از مردان کلیدی سریال به نام داوود و بازگشت او به روستای زادگاهش میگردد؛ جایی که مادر داوود نیز همراه او به خانه قدیمی بازمیگردد و این بازگشت، نقطه آغاز مجموعهای از کشمکشهای خانوادگی است. در این روایت، تمرکز اصلی بر کسبوکار پسته روستا و همچنین راز مشکوکی است که در پشت بازگشت نهفته است. تمرکز روایی بر تضادهای خانوادگی، حفظ سنتهای بومی و تعاملات بین دو روستاست که با روایتهای محلی و زبان محاورهای ترکیب میشود تا تصویری واقعی از زندگی روستایی در کرمان ارائه دهد. نامِ راوی اصلی این درام را داوود و مادرش تشکیل میدهند و همین دو شخصیت با حضور در روستا، خط روایی را به جلو میرانند.
بازنمایی بازیگران و نقطهٔ نظرهای آنان درباره حضور در سریال
یدالله شادمای، بازیگر سریال، درباره چگونگی پیوستهشدن به این پروژه و تمایز آن از دیگر کارهای محلی گفت که با توجه به مرکزیت داستان در منطقه رفسنجان کرمان، کارگردان تصمیم گرفت اکثر بازیگران را از هنرمندان کرمانی انتخاب کند. او تأکید کرد که بر پایه اصالت کرمانیبودن، انتخاب او نیز در این مجموعه صورت گرفته است. شادمای افزود که این نقش با توجه به فرهنگ و معیشت بومی-کرمان ضرباهنگ و لهجهٔ خاصی دارد که در روند اجرای نقش کمک کرده تا بتواند به درستی شخصیت را به نمایش بگذارد. او همچنین بیان کرد که با وجود تمرینهای طولانی، اجرای نقش و استفاده از لباسهای محلی برایش چالشبرانگیز نبود و همکاری با سهیلیزاده برایش تجربهای لذتبخش بود. شادمای در پایان اظهار داشت که پیشبینی میکند با وجود سلیقههای گوناگون، این سریال مورد توجه مخاطبان قرار بگیرد و دیده شود.
سعید نعمتی، بازیگر جوان که در این مجموعه در نقش جاوید ظاهر میشود، میگوید تلاش کرده تا کاراکتری بسازد که بتواند برای هر خانواده ایرانی نمونهای ملموس باشد. وی دربارهٔ نحوهٔ پیوستن به پروژه توضیح داد که پیش از این با برخی از عوامل این کار همکاری داشته و با مشاهدهٔ فیلمنامه و نقش جاوید، تمایل خود را برای حضور در سریال اعلام کرد. نعمتی تأکید کرد که باورپذیر کردن نقش با ایجاد زمینۀ واقعگرایانه در رفتار و گفتار انجام میشود و ویژگیهای رفتاریِ کاراکتر تا حدودی با خصلتهای شخصیت واقعی او همخوانی دارد. او اشاره کرد که با وجود جذابیتهای نقش، بازخوردهای اولیه از مخاطبان خوب بوده است، اما به باور او هدف اصلی این است که اثر بهطور کلان درست شکل بگیرد و به ماندگاری برسد. او همچنین یادآور شد که در هر خانواده ایرانی نمونهای از این تیپ وجود دارد و این امر میتواند به درک بهتر مخاطبان از نسخهٔ تصویری سریال کمک کند.
محمد فیلی»، بازیگر قدیمیِ تئاتر، سینما و تلویزیون نیز با اشاره به نقش خان روستای شادآباد، دربارهٔ تصمیم تیم بازیگری گفت که در ابتدا قصد داشتند لهجهٔ کرمانی را حفظ کنند، اما به دلیل ناتوانی در اجرای دقیق آن، تصمیم گرفتند داستان به صورت گروهی از مهاجران به کرمان روایت شود. در نتیجه، کاراکتر خان با لهجهٔ شیرازی تصویربرداری شد تا باورپذیری بیشتری داشته باشد. فیلی افزود که با وجود چالشهای تولید، از جمله حضور حدود ۱۵۰ نفر از عوامل پشت صحنه و جابهجاییهای متعدد در لوکیشنهای مختلف، تیم با استفاده از فضای روستایی و تعامل با بازیگران محلی، تلاش کرده تا داستان را به شکل قابلاثری روایت کند. او همچنین به چالشهای مربوط به لوکیشنها اشاره کرد و گفت که تلاش ارتقای کیفیت کار و حفظ اصالت فرهنگی در اولویت بودند. فیلی در پایان ابراز امیدواری کرد که نویسندگان و کارگردانهای خوب کشورمان همچنان با جدیت به تولید آثار جذاب برای تلویزیون ادامه بدهند و از فرهنگ غنی و آداب و رسوم ایرانی به خوبی دفاع کنند.
در مجموع، روایت این سریال با تأکید بر پستهٔ محلی و مجموعهای از بازیگران بومی-کرمانی، سعی دارد تصویری واقعگرایانه از زندگی روستایی و سطحِ زندگی خانوادگی ارائه دهد و با استفاده از روایتهای محلی، موسیقی و زبانِ روستا، بهنوعی تماشاگر را به دنیای محلی ایران نزدیک کند. همچنین تولیدکنندگان در چالشهای اجرایی مانند جابهجاییهای مکرر لوکیشنها، مدیریت نیروهای متعدد و هماهنگی با بافتهای فرهنگی گوناگون تلاش کردهاند تا یک تصویر منسجم و قابلقبول از زندگی خانوادگی و اقتصادی روستا ارائه دهند. از این منظر، این مجموعه نه تنها به عنوان یک درام خانوادگی بلکه به عنوان یک مستندِ فرهنگیِ روستاها و شیوههای زندگی محلی کرمان میتواند برای مخاطبان داخلی و بینالمللی جذاب باشد.
در کنار این روایتها، برخی نکات دربارهٔ کارگردانی و نحوهٔ مدیریت تیمهای اجرایی نیز مطرح است. سهیلیزاده با تواناییِ مدیریت گروههای بزرگ و هدایت بازیگران مختلف از مناطق گوناگون، سعی دارد تا با حفظ انسجام روایی، تصویرِ جامعی از زندگی روستایی با تمام پشتوانههای فرهنگی ارائه دهد. این رویکرد، اگرچه با چالشهای اجرایی مثل تغییر لهجهها و هماهنگی با لوکیشنهای واقعی همراه است، اما میتواند به تقویت حسِ اصالت و درک مخاطبان از دیدگاههای محلی ارتقا دهد. به رغم این چالشها، شواهد نشان میدهد که تیم تولید به این نتیجه رسیدهاند که حفظ ترکیبی از المانهای فرهنگی محلی با زبانِ روایتِ جهانی میتواند تجربهٔ تماشاگر را گسترش دهد.
تحلیل اجرایی و نقادی با رعایت قوانین جمهوری اسلامی ایران
این تحلیل با تمرکز بر جنبههای اجرایی، فرهنگی و محتوایی سریال، به بررسیٔ نقاط قوت و چالشهای پیشِ روی تولید میپردازد. از منظر اجرایی، استفاده از بازیگران محلی و رویکردِ نمایشِ بافتِ روستایی با لهجههای محلی، میتواند به تقویت حسِ اصالت و باورپذیری کمک کند، اما در عین حال نیازمند دقت در هماهنگیهای تولیدی، مدیریت صدای محیطی و ضبط صدا در لوکیشنهای باز است تا کیفیت نهایی به سطح مطلوب برسد. در این راستا، توازن بین واقعگراییِ فرهنگی و نیازهای رواییِ مدرن، مسئلهای است که گروه تولید باید بهطور مداوم آن را بررسی کند. نکتهٔ دیگر مربوط به کاربردِ زبان و لهجه است: هرچند استفاده از لهجههای محلی ممکن است به غنای روایت بیفزاید، اما باید از طریق همکاری با اهل محلهها و پژوهشهای دقیق، از صحت و احترام به تفاوتهای زبانی و فرهنگی اطمینان حاصل شود تا از هرگونه سو تفاهم یا رویدادِ ناخوشایند جلوگیری شود. از منظر قانونی، رعایت چارچوبهای جمهوری اسلامی ایران در موضوعات خانوادگی، اخلاقی و فرهنگی امری ضروری است. تولید باید از نمایش صحنههای حساسِ امنیتی یا سیاسی پرهیز کند و به جای آن به محورهای غیرسیاسی و اجرایی که قابلیت نقد سازنده دارند توجه کند. همچنین انتشار این گونه محتوا باید با توجه به ملاحظاتِ اخلاقی و حفظ حریمِ خانوادگی انجام شود تا به مخاطبانِ جوان و خانوادهها آسیبی وارد نشود. در نهایت، با وجود فراز و فرودهای اجرایی، مجموعه میتواند به عنوان یک نمایندهٔ فرهنگیِ روستاهای کرمان با قابلیتِ جذب مخاطب، به تقویت فهمِ عمومی از زندگی محلی کمک کند و به افزایشِ آگاهیِ اجتماعی دربارهٔ اقتصادِ زراعی-صنعتی روستاها منجر گردد. به گزارش تیم آرشیو کامل، این پروژه با وجودِ چالشها، مسیر پایداری را در پیش دارد و میتواند درسهایی برای تولیدات محلی و ارتباط با مخاطبان داخلی ارائه دهد. Ok.